چرا حسابرسی سیستمی به نفع تولید است؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛ در سال‌های اخیر، حرکت به‌سوی دیجیتال‌سازی نظام مالیاتی کشور شتاب گرفته است. یکی از مهم‌ترین گام‌ها در این مسیر، توسعه حسابرسی سیستمی و حذف فرآیندهای دستی بوده است. طبق اعلام سازمان امور مالیاتی، در سال گذشته بیش از 95 درصد مودیان مالیات بر عملکرد، بدون نیاز به مراجعه حضوری، اظهارنامه‌های خود را ثبت کردند. همچنین، میزان رسیدگی دستی توسط مأموران مالیاتی برای مودیان حقوقی و حقیقی کلان به‌طور چشم‌گیری کاهش یافته است. این آمارها نشان می‌دهد که اعتماد به فرآیندهای غیرسلیقه‌ای و شفاف در حال افزایش است و زیرساخت‌های فنی نیز مسیر را برای یک نظام مالیاتی مدرن‌تر هموار کرده‌اند.

اما سؤال اصلی اینجاست: این تحول چه اثری بر تولید و سرمایه‌گذاری در کشور دارد؟ آیا حسابرسی سیستمی صرفاً یک ابزار فنی است، یا می‌تواند به یکی از ارکان ثبات اقتصادی تبدیل شود؟ برای بررسی این موضوع، گفت‌وگویی داشته‌ایم با علیرضا زندیان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، که ضمن تأکید بر نقش حسابرسی هوشمند در کاهش ریسک تولید، آن را گامی جدی در جهت تقویت اعتماد، تحقق عدالت مالیاتی و تسهیل مسیر رشد اقتصادی کشور دانست.

علیرضا زندیان، عضو کمیسیون اقتصادی، عضو کمیسیون اصل 90 قانون اساسی و عضو کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی، در این گفت‌وگو با با تأکید بر اهمیت هوشمندسازی نظام مالیاتی، حسابرسی سیستمی را یکی از الزامات اساسی برای ایجاد ثبات در بخش تولید می‌داند. او در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به دغدغه‌های رایج تولیدکنندگان می‌گوید: یکی از چالش‌های جدی در مسیر تولید، پیش‌بینی‌ناپذیر بودن هزینه‌ها و به‌ویژه مالیات است. وقتی فعال اقتصادی نداند که در پایان سال مالی چه مبلغی بابت مالیات باید پرداخت کند، یا احساس کند که این مبلغ ممکن است تحت تأثیر سلیقه مأموران مالیاتی قرار گیرد، طبعاً برای سرمایه‌گذاری دچار تردید می‌شود. اما اگر فرآیند حسابرسی مبتنی بر سامانه‌های هوشمند و اطلاعات واقعی باشد، امکان برنامه‌ریزی برای تولید فراهم می‌شود و تولیدکننده با اطمینان بیشتری فعالیت می‌کند.

وی ادامه می‌دهد: ایران با موقعیت جغرافیایی راهبردی، منابع غنی انرژی، دسترسی به آب‌های آزاد، همسایگی با بازارهای بزرگ مصرفی و وجود نیروی انسانی جوان و تحصیل‌کرده، از ظرفیت‌های بی‌نظیری برای تبدیل‌شدن به یکی از قدرت‌های تولیدی منطقه برخوردار است. اما واقعیت این است که بخشی از این ظرفیت‌ها به‌دلیل تداوم روش‌های سنتی در سیاست‌گذاری، اجرا و نظارت، به طور کامل به‌کار گرفته نمی‌شود. در دنیای امروز، رقابت اقتصادی تنها به داشتن منابع محدود نمی‌شود؛ بلکه به میزان توانایی کشورها در مدیریت دقیق، شفاف و به‌روز فرآیندها وابسته است. اگر ما همچنان به شیوه‌هایی تکیه کنیم که امکان اصلاح، ارزیابی مستمر و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را فراهم نمی‌کنند، به‌تدریج فاصله‌مان با کشورهای پیشرو بیشتر خواهد شد. برای حفظ و تقویت جایگاه ایران در منطقه، لازم است ساختارهای اجرایی و نظارتی خود را بازنگری کنیم و با بهره‌گیری از فناوری و رویکردهای نوین، بستری فراهم کنیم که تولیدکننده ایرانی بتواند در فضایی شفاف، قابل پیش‌بینی و رقابتی فعالیت کند و به آینده امیدوار باشد.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به مزایای این تحول می‌افزاید: حسابرسی سیستمی باعث می‌شود فرآیند رسیدگی ساده‌تر، سریع‌تر و غیرحضوری انجام شود. حذف فرآیندهای کاغذی و کاهش برخوردهای غیرضرور با مأموران مالیاتی، فضای فعالیت اقتصادی را آرام‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر می‌کند. از طرف دیگر، این روش احتمال بروز فساد، اعمال سلیقه و ناعدالتی را کاهش می‌دهد و رضایت مودیان را افزایش می‌بخشد.

زندیان در ادامه افزود: حسابرسی سیستمی فقط یک ابزار فنی نیست، بلکه نقشی کلیدی در اصلاح رفتار مالیاتی ایفا می‌کند. به گفته او، وقتی همه بدانند مبنای محاسبه مالیات شفاف، دقیق و یکسان است، فرار مالیاتی کاهش می‌یابد و اعتماد متقابل میان دولت و فعالان اقتصادی شکل می‌گیرد. این اعتماد، به مرور زمان موجب مشارکت داوطلبانه و مؤثرتر مردم در نظام مالیاتی کشور می‌شود.

عضو کمیسیون تلفیق با اشاره به شعار امسال مبنی بر «سرمایه‌گذاری برای تولید» تأکید می‌کند: در شرایط اقتصادی امروز، هر اقدامی که پیش‌بینی‌پذیری را برای تولیدکننده تقویت کند، به بهبود فضای کسب‌وکار کمک می‌کند. وقتی صنعتگر بداند که هزینه‌های مالیاتی‌اش مشخص و ثابت است و با تغییر ناگهانی یا برخورد سلیقه‌ای مواجه نمی‌شود، با اطمینان بیشتری سرمایه‌گذاری می‌کند، خط تولید را توسعه می‌دهد و اشتغال ایجاد می‌شود.

او در ادامه به بُعد اجتماعی مالیات نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: تولیدکننده و صنعتگر در اقتصاد نقش فعالی دارند. پرداخت مالیات، بخشی از مسئولیت اجتماعی آنان است. اما این مشارکت زمانی تقویت می‌شود که اطمینان داشته باشند محاسبه مالیات دقیق، منصفانه و مبتنی بر اطلاعات واقعی است. اگر ببینند که منابع مالیاتی صرف توسعه زیرساخت‌ها، طرح‌های عمرانی و خدمات عمومی می‌شود، انگیزه‌شان برای پرداخت منظم و داوطلبانه بیشتر می‌شود.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس در پایان اظهار می‌کند: عدالت مالیاتی بدون حسابرسی سیستمی محقق نمی‌شود. این روش امکان اخذ مالیات بر اساس عملکرد واقعی و بدون تبعیض را فراهم می‌کند. در چنین فضایی، فعال اقتصادی احساس نمی‌کند که فقط او زیر ذره‌بین قرار گرفته یا باید بار اصلی تأمین مالی دولت را به دوش بکشد. مجلس نیز با جدیت از توسعه زیرساخت‌های نظارتی و دیجیتال در این حوزه حمایت می‌کند و آن را بخشی از اصلاح ساختار اقتصادی کشور می‌داند./تسنیم