۸ ابزار مالی شرعی جدید به بورس ایران مجوز گرفتند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ نشست خبری رئیس کمیته تخصصی فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار با حضور غلامرضا مصباحی‌مقدم و جمعی از خبرنگاران اقتصادی برگزار شد. در این نشست، آخرین تصمیم‌ها و بررسی‌های فقهی پیرامون ابزارهای نوین مالی بازار سرمایه تشریح شد.

مصباحی‌مقدم با اشاره به برگزاری ۱۶ جلسه تخصصی طی یک سال اخیر، از تصویب و تایید شرعی ۸ ابزار مالی جدید خبر داد که قرار است به تنوع و تعمیق بازار سرمایه کمک کنند. 

در ابتدای جلسه، مصباحی‌مقدم به آمار کلی فعالیت‌های کمیته فقهی اشاره کرد و گفت: «تاکنون ۳۰۶ جلسه برگزار شده که در یک‌سال اخیر، ۸ موضوع مهم مورد بحث و تصویب قرار گرفته‌اند.»

به گفته وی، از مهم‌ترین این موارد می‌توان به بازخرید اوراق مرابحه پیش از سررسید، انتشار اوراق منفعت در حوزه خدمات، گسترش دامنه اوراق سلف به خدمات و امتیازات، اوراق سلف ارزی با تسویه طلا، اوراق سلف همراه با اختیار معامله، قراردادهای اختیار معامله مبتنی بر قرارداد آتی، گواهی کاهش آلایندگی و بازنگری در وقف سهام اشاره کرد.

تصویب اوراق جدید برای توسعه تامین مالی در بازار سرمایه

یکی از مهم‌ترین موضوعات نشست، بررسی شرعی اوراق مرابحه با امکان بازخرید پیش از سررسید بود.

مصباحی‌مقدم گفت: «پیشنهاد شد که عرضه‌کننده بتواند پیش از سررسید اقدام به بازخرید اوراق کند؛ این موضوع بررسی و با رعایت ضوابط فقهی تایید شد.» 

در ادامه، وی از تصویب اوراق منفعت برای خدماتی چون هتل‌داری و طبخ غذا خبر داد که نخستین بار در پروژه‌ای مربوط به منطقه عسلویه مورد استفاده قرار گرفته است و در این طرح، بخشی از منافع یک رستوران از طریق اوراق واگذار شده و سود علی‌الحساب پرداخت می‌شود که در پایان، با سود قطعی تسویه می‌شود. در صورت پایین‌تر بودن سود نهایی، بانی ملزم به پرداخت مابه‌التفاوت است. 

گسترش اوراق سلف به حوزه خدمات، حقوق و امتیازات

محور دیگر جلسه، امکان استفاده از اوراق سلف برای دارایی‌های غیرکالایی بود. رئیس کمیته فقهی با اشاره به توسعه دامنه این اوراق، گفت: «اکنون امکان عرضه حقوق، خدمات و امتیازاتی مانند گواهی اسقاط خودرو، حق بهره‌برداری از معادن یا تراکم ساختمانی به‌ عنوان دارایی پایه اوراق سلف وجود دارد که از نظر فقهی بلامانع است.»

اوراق سلف ارزی با تسویه طلا؛ ابزار جدید برای جذب سرمایه‌گذار

در بخش دیگری از نشست، موضوع اوراق سلف ارزی با قابلیت تسویه با طلا یا کالا بررسی شد. مصباحی‌مقدم توضیح داد: «در این ابزار، سرمایه‌گذار در سررسید اختیار دارد که کالا، معادل نقدی ریالی یا ارزی یا طلا دریافت کند. این امکان با تایید کمیته فقهی شرعی اعلام شده و قابلیت اجرایی دارد.» 

همچنین ابزار اوراق سلف با اختیار معامله با هدف پوشش تورم و پیش‌بینی‌پذیری بازده، مورد بررسی قرار گرفت. در این ابزار، قیمت اعمال در سررسید با فرمولی ضابطه‌مند بر اساس قیمت روز دارایی پایه تعیین می‌شود. مصباحی‌مقدم گفت: «برای مثال در اوراق کاتد مس، قیمت اعمال می‌تواند برابر با نرخ روز به‌ علاوه یا منهای ۵ درصد باشد.»

ترکیب قرارداد آتی و اختیار معامله مجاز شد

موضوع دیگر، بررسی اختیار معامله مبتنی بر قرارداد آتی بود. رئیس کمیته فقهی توضیح داد: «در این ابزار، اختیار ورود به قرارداد آتی برای دارنده فراهم می‌شود که کمیته فقهی آن را به عنوان حق ایجاد تعهد شناسایی کرده و شرعا بلامانع دانسته است.»

ابزار محیط‌زیستی برای کنترل آلایندگی صنایع

مصباحی‌مقدم در ادامه به ابزار نوین گواهی کاهش آلایندگی پرداخت و گفت: «شرکت‌هایی که موفق به کاهش آلایندگی خود می‌شوند، گواهی‌هایی دریافت می‌کنند که در بازار سرمایه قابل خرید و فروش است. صنایع آلاینده می‌توانند این گواهی‌ها را از دیگر شرکت‌ها خریداری کنند.»

اصلاح مقررات وقف سهام بر اساس فتوای رهبری

در بخش پایانی نشست، رئیس کمیته فقهی به بازنگری در مصوبه وقف سهام اشاره کرد و گفت: «بر اساس فتوای جدید مقام معظم رهبری، وقف سهام به‌ صورت مطلق (بدون لزوم غلبه دارایی عینی) مجاز است و بر همین اساس، شرط قبلی از مصوبه حذف شد.» 

نشست خبری کمیته فقهی بورس با هدف شفاف‌سازی مصوبات جدید برگزار شد و در آن، ابزارهای نوین تامین مالی با پشتوانه شرعی معرفی شدند. نتیجه نهایی نشست، تایید شرعی ابزارهایی است که می‌توانند به توسعه بازار سرمایه، افزایش تنوع در ابزارهای مالی، جذب سرمایه‌گذاران و حتی گسترش ابزارهای محیط‌زیستی کمک کنند. این اقدامات، گامی دیگر در مسیر اسلامی‌سازی و نوآوری در بازار مالی ایران محسوب می‌شود.