مشکل نهاده انحصار نیست؛ گره اصلی در تخصیص ارز و ثبت سفارش است

حسین مهدی‌زاد رئیس کارگروه طیور اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر از کمبود نهاده‌های دامی خبرداد و اظهار داشت: مرغداران طی دو سه ماه گذشته درگیر نبود نهاده‌های دامی هستند. در بخش تخم‌گذار افت تولید خیلی شدید بوده و در بخش گوشتی هم مرغدار عملاً جوجه‌ریزی نمی‌کند. هفته گذشته برخی تولیدکنندگان به دلیل نبود نهاده، ناچار به معدوم‌سازی جوجه‌ها شدند.

مهدی‌زاد با اشاره به زیان تولیدکنندگان در نیمه نخست سال، افزود: در ۶ ماه اول سال به خاطر افت قیمت و افزایش تولید، ضررهای سنگینی به بخش تولید وارد شد. آن زمان تولیدکننده می‌توانست برود و نهاده را از بازار تامین کند اما الان حتی اگر تمام زندگی‌اش را هم بفروشد، نهاده‌ای در بازار نیست که بتواند تامین کند و جوجه‌ریزی انجام دهد. نتیجه این وضعیت در نهایت به «سفره مردم» منتقل می‌شود و احتمال کمبود در ماه رمضان را افزایش می‌دهد.

رئیس کارگروه طیور اتاق ایران گفت: طی یک سال گذشته مکاتبات و هشدارهای متعدد به وزارت جهاد کشاورزی و معاونت بازرگانی پیشین این وزارت‌خانه انجام شده اما گوش شنوایی برای حل مشکل وجود نداشته است. 

وی در عین حال از بهبود نسبی روند در دوره معاونت جدید بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی خبر داد و افزود: در چند روز گذشته وزیر کشاورزی با چند وارد کننده توافقی انجام دادند و بخشی از نهاده‌های آبان و آذر بارگذاری شد و مرغداران توانستند خرید انجام دهند؛ اما این وضعیت فقط ۴۸ تا ۷۲ ساعت دوام داشت و از دیروز صبح دوباره کوتاژها خالی است و فروشی نیست.

مهدی‌زاد ادامه داد: این شرایط امنیتی برای مرغدار ایجاد نمی‌کند که دوباره جوجه‌ریزی کند. اگر همین روند ادامه پیدا کند، فردا یا پس‌فردا دوباره افت جوجه‌ریزی و معدوم‌سازی جوجه‌ها را خواهیم داشت و در ماه رمضان با کمبود مواجه می‌شویم.

وی با اشاره به اینکه تولیدکنندگان از قیمت‌های فعلی نیز رضایت ندارند، گفت: مواد اولیه سه تا چهار برابر شده است. قیمت مصوب تخم‌مرغ ۸۷ هزار تومان است اما در بازار ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان فروخته می‌شود، با این حال تولیدکننده باز هم ضرر می‌کند؛ چون با قیمت نهاده‌ها، تخم‌مرغ برای تولیدکننده بالای ۱۲۰ هزار تومان و مرغ بالای ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان تمام می‌شود. این وضعیت باعث کاهش انگیزه تولید و جوجه‌ریزی می‌شود.

رئیس کارگروه طیور اتاق ایران همچنین از پیامدهای صادراتی افت تولید سخن گفت و افزود: در ماه‌های گذشته توانسته بودیم در کشورهای حوزه خلیج فارس رقیب سرسخت ترکیه را کنار بزنیم و قراردادهای محکم ببندیم اما حالا به‌خاطر افت تولید، صادرات را متوقف کرده‌ایم تا داخل را تامین کنیم.

مهدی‌زاد درباره این پرسش که آیا کمبود نهاده ناشی از انحصار در واردات است، توضیح داد: نمی‌شود گفت انحصار زیاد است اما واردکنندگان انگشت‌شمار هستند و شاید بتوان گفت یک انحصار تخصصی وجود دارد. مشکل اصلی نبود ارز و عدم ثبت سفارش در سال گذشته است. بیش از یک سال و نیم تا دو سال است که این واردکنندگان ارز نگرفته‌اند. مشکل اصلی ما تخصیص ارز به واردکننده و ثبت سفارش‌هایی است که انجام نشده.

وی با اشاره به موانع لجستیکی و حمل‌ونقل نیز گفت: حتی اگر واردکننده جدید هم بیاوریم، یکی از مشکلات قانون کشتیرانی و محدودیت ناوگان حمل است؛ نهایتا تعداد محدودی کشتی در رفت‌وآمد هستند و باید بار از کشورهایی مثل برزیل یا روسیه به بنادر ما برسد، ارز تخصیص داده شود، تخلیه انجام شود و کشتی برگردد. کاری که فعلا می‌توانیم انجام دهیم تسریع روند تخصیص ارز است تا کشتی‌هایی که در لنگرگاه‌ها و بنادر هستند سریع‌تر تخلیه شوند و دوباره برای آوردن نهاده برگردند.

مهدی‌زاد در پاسخ به انتقاد برخی بازرگانان از عملکرد بانک مرکزی در تخصیص ارز، گفت: متاسفانه واردکنندگان حتی ریال‌شان را هم به بانک مرکزی داده‌اند اما بانک مرکزی نتوانسته تخصیص ارز و تامین ارز انجام دهد. نمی‌توانیم بگوییم همه مشکل مربوط به وزارت جهاد کشاورزی است؛ بخش عمده مشکل متوجه بانک مرکزی است و بخشی هم به عدم مدیریت‌های بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی برمی‌گردد.