دولت چگونه یارانه را به مردم می‌رساند؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛ در سال‌های اخیر، یکی از پرچالش‌ترین و در عین حال سرنوشت‌سازترین مباحث اقتصادی کشور، نحوه حمایت دولت از معیشت مردم و اصلاح سازوکار توزیع یارانه‌ها بوده است؛ موضوعی که اگرچه همواره با حساسیت اجتماعی همراه است، اما تعویق در اصلاح آن، هزینه‌های سنگین‌تری را به اقتصاد ملی و سفره خانوار تحمیل کرده است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد سیاست‌هایی که با نیت حمایت از اقشار مختلف جامعه طراحی شده‌اند، در صورت اجرای نادرست و نبود نظارت مؤثر، می‌توانند به بستری برای رانت، فساد و انحراف منابع عمومی تبدیل شوند؛ منابعی که باید مستقیماً در خدمت مردم قرار می‌گرفتند اما در عمل، سر از جیب واسطه‌ها و سودجویان درآوردند.

ارز ترجیحی به‌عنوان یکی از همین سیاست‌ها، سال‌ها با هدف کنترل قیمت کالاهای اساسی و حمایت از معیشت اقشار کم‌درآمد اجرا شد، اما واقعیت‌های میدانی و گزارش‌های کارشناسی حکایت از آن داشت که بخش قابل توجهی از یارانه پنهان تخصیص‌یافته، نه‌تنها به مصرف‌کننده نهایی نرسید، بلکه به عاملی برای بی‌عدالتی، افزایش شکاف اقتصادی و اخلال در نظام توزیع تبدیل شد. در چنین شرایطی، اصلاح این روند و حرکت به سمت پرداخت‌های هدفمند و مستقیم، به یکی از ضرورت‌های اجتناب‌ناپذیر اقتصاد کشور بدل شد؛ ضرورتی که هرچند در کوتاه‌مدت ممکن است با نگرانی‌ها و پرسش‌هایی همراه باشد، اما در افق بلندمدت، می‌تواند به شفافیت، عدالت و کارآمدی بیشتر نظام حمایتی منجر شود.

دولت با رویکردی جدید، تلاش کرده است با حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با ابزارهایی نظیر کالابرگ الکترونیک و سبد کالای ثابت، مسیر حمایت از مردم را از کانال‌های پرهزینه و فسادزا جدا کرده و یارانه‌ها را مستقیماً به دست مصرف‌کننده واقعی برساند. این تغییر رویکرد، نه صرفاً یک تصمیم اقتصادی، بلکه اقدامی ساختاری برای اصلاح یکی از گلوگاه‌های مزمن اقتصاد کشور به شمار می‌رود؛ اقدامی که هدف آن، صیانت از منابع عمومی، تقویت قدرت خرید خانوارها و جلوگیری از هدررفت میلیاردها دلار یارانه پنهان است.

در استان ایلام نیز اجرای این سیاست‌ها با جدیت دنبال شده و مسئولان استانی، ضمن تشریح ابعاد مختلف طرح کالابرگ الکترونیک، بر منافع بلندمدت آن برای اقتصاد و معیشت مردم تأکید دارند. آمارهای ارائه‌شده از میزان استقبال خانوارها، وضعیت تأمین کالاهای اساسی و همراهی اصناف، نشان می‌دهد که این طرح، به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از ابزارهای اصلی حمایت معیشتی در استان است؛ ابزاری که اگر با نظارت دقیق، اطلاع‌رسانی شفاف و مشارکت مردم همراه شود، می‌تواند بخشی از نگرانی‌های معیشتی را کاهش داده و آرامش نسبی را به بازار بازگرداند.

در همین راستا، بررسی ابعاد اجرای طرح کالابرگ، میزان پوشش خانوارها، نحوه خرید، تأمین کالاهای اساسی و نقش دستگاه‌های اجرایی و اصناف، می‌تواند تصویری روشن‌تر از آثار این اصلاح اقتصادی و مسیر پیش‌روی آن در استان ایلام ارائه دهد؛ مسیری که به گفته مسئولان، هرچند بی‌چالش نیست، اما گامی ضروری برای عبور از اقتصاد رانتی و حرکت به سوی عدالت یارانه‌ای محسوب می‌شود.

منافع بلندمدت حذف ارز ترجیحی برای اقتصاد و مردم

احمد کرمی، استاندار ایلام با اشاره به طرح‌های حمایتی دولت از جمله "سبد کالای ثابت" و اصلاح نظام یارانه‌ها، با تاکید بر منافع بلندمدت این اقدامات برای اقتصاد و مردم، افزود: این اصلاحات هرچند ممکن است در کوتاه مدت با چالش‌هایی همراه باشد، اما به کاهش فساد کمک خواهد کرد.

وی با بیان اینکه سالانه پرداختی یارانه کالاهای اساسی 10 میلیارد دلار بوده است که به دلیل شیوه نادرست توزیع، نفع چندانی برای مردم نداشت و تنها عده ای سودجو و دلال از آن بهره می‌بردند، گفت: اکنون دولت با حذف ارز ترجیحی این یارانه را به صورت هدفمند و مستقیم به خودِ مصرف‌کننده می رساند.

 علی رشیدی مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان ایلام با بیان اینکه 204 هزار و 786 خانوار ایلامی مشمول طرح کالابرگ الکترونیک هستند، اظهار داشت: این خانوارها معادل 602 هزار و 738 نفر هستند که از این تعداد 84.53 درصد معادل 173108 خانوار تا 29 دی ماه 1404 موفق به دریافت اعتبار طرح کالابرگ شده اند.

وی با بیان اینکه 76 هزار و 690 خانوار معادل 205 هزار و 471 نفر دهک های یک تا سه و تحت پوشش نهادهای حمایتی و عادی را تشکیل می دهند، گفت: همچنین دهک های چهار تا هفت نیز 81 هزار و 499 خانوار معادل 258 هزار و 392 نفر است و دهک های 8 تا 10 در استان نیز 46 هزار و 678 خانوار، معادل 138 هزار و 875 نفر هستند.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایلام با اشاره به 3838 فروشگاه های زنجیره ای و خرد متصل به طرح کارت کالابرگ در استان، گفت: از این تعداد 1680 مورد در مرکز استان و حومه قرار دارد.

رشیدی با اشاره به 670 مورد بازرسی از ابتدای شروع طرح تاکنون در فروشگاه ها انجام شده است، افزود: افرادی که موفق به شارژ طرح کالابرگ نشده اند با مراجعه به سایت حمایت درخواست خود را ثبت کنند.

وی با اشاره به راه های رسمی استعلام موجودی کالابرگ، گفت: مردم می توانند از طریق اپلیکیشن شمیم، کالابرگ در پیام رسان بله، کد دستوری #1463*500* کالابرگ خود را استعلام کنند.

رشیدی با اشاره به دو روش خرید کالابرگ گفت: در روش اول، افراد می‌توانند اعتبار خود را بر مبنای سلیقه خود از بین 11 قلم کالا، انتخاب و خرید کنند و در صورتی که میزان خرید آن‌ها از اعتبارشان بیشتر باشد، باید مابه‌التفاوت آن را از جیب پرداخت کنند.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایلام ادامه داد: اما بر اساس شیوه دوم، بسته‌ای از کالاها که حدود 750 کیلوکالری را فراهم می‌کند، مردم می‌توانند با پرداخت حدود 300 تا 350 هزار تومان بسته به نوع کالا ( به عنوان مثال برنج 160 هزار تومان و یا 190 هزار تومان) آن بسته را دریافت کنند که این بسته در بهمن، اسفند و فروردین عرضه خواهد شد، با این شرط که مبلغ ریالی پرداختی مردم ثابت خواهد ماند.

رشیدی در ادامه دریافت کالابرگ به شیوه دوم را اختیاری عنوان کرد و افزود: کالاهای مشمول این بسته شامل 9 قلم (مرغ 1.5 کیلو گرم، روغن 810 گرم، تخم مرغ یک کیلو گرم، برنج یک کیلو گرم، قند و شکر 500 گرم، ماکارونی 700 گرم، شیر کم چرب بسته نایلونی 900 گرم، پنیر یو اف 400 گرمی، ماست کم چرب 900 گرمی) است که افراد می‌توانند بسته به نوع کالا با پرداخت 300 تا 350 هزار تومان این اقلام را از فروشگاه دریافت کنند. این اختلاف قیمت هم بستگی به نوع برنج و یا مرغ منجمد و یا کشتار روز دارد. قیمت دقیق باید توسط فروشنده به خریدار اطلاع داده شود.

دبیر فیض الهی، رئیس اتاق اصناف ایلام نیز با بیان اینکه بازار این استان از بابت اقلام اساسی و کالاهای مورد نیاز مردم، وضعیت خوبی دارد، از شهروندان خواست نسبت به خرید بیش از نیاز خود احتیاط کنند.

وی افزود: مردم با خرید متناسب با نیاز خود می‌توانند به ثبات بازار کمک کنند و از بروز هرگونه نگرانی غیرضروری جلوگیری به عمل آورند.

رئیس اتاق اصناف ایلام همچنین با اشاره به همراهی اتاق اصناف با دولت، تصریح کرد: ما تمام توان خود را به کار گرفته‌ایم تا مایحتاج و کالاهای ضروری شهروندان با قیمت مناسب در دسترس باشد./تسنیم