تولید ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز در پارس جنوبی

به گزارش اقتصاد معاصر؛  میدان مشترک پارس جنوبی به‌عنوان بزرگ‌ترین میدان گازی جهان، سال‌هاست ستون اصلی تأمین انرژی کشور محسوب می‌شود؛ میدانی که در روزهای اوج مصرف زمستان، نقشی تعیین‌کننده در حفظ پایداری شبکه گاز، تأمین سوخت نیروگاه‌ها و استمرار فعالیت صنایع ایفا می‌کند.

در شرایطی که این میدان وارد نیمه دوم عمر خود شده و افت طبیعی فشار مخزن آغاز شده است، ثبت رکوردهای پی‌درپی برداشت در زمستان‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مجموعه‌ای از اقدام‌های فنی، عملیاتی و مدیریتی توانسته نه‌تنها از افت تولید جلوگیری کند، بلکه ظرفیت برداشت را به بالاترین سطح در تاریخ بهره‌برداری این میدان برساند.

محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت هفته گذشته خبر از ثبت رکورد جدید برداشت گاز از میدان مشترک پارس جنوبی داد. به گفته وی، برداشت گاز از بزرگ‌ترین میدان مشترک گازی جهان در سمت ایران به ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز رسیده است.

وزیر نفت همچنین در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در شرایط سخت تحریم، همکارانم در پارس جنوبی با ثبت رکورد تاریخی ۷۳۰ میلیون مترمکعب تولید گاز در روز، تکیه‌گاه مطمئنی برای مدیریت انرژی زمستان ۱۴۰۴ شدند. این موفقیت، حاصل غیرت و تلاشی خستگی‌ناپذیر برای گرمابخشی به خانه‌های مردم عزیز ایران در این روزهای سخت است. سپاسگزار این همت بلندم.»

عبور از سقف‌های تاریخی؛ ثبت رکورد ۷۳۰ میلیون مترمکعب

در واقع این نخستین بار نیست که رکورد برداشت گاز از پارس جنوبی در دولت چهاردهم شکسته می‌شود. دستاوردهای تولیدی شرکت نفت و گاز پارس در زمستان‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ثبت رکوردهای کم‌سابقه در برداشت روزانه گاز غنی از میدان مشترک پارس جنوبی انجامیده است. در زمستان ۱۴۰۳ برداشت روزانه گاز غنی از این میدان به ارقام ۷۱۰، ۷۱۲، ۷۱۴ و سرانجام ۷۱۶ میلیون مترمکعب رسید.

این روند فزاینده در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت و پس از ثبت تولیدهای ۷۱۸، ۷۲۲، ۷۲۳، ۷۲۵ و ۷۲۷ میلیون مترمکعب، در بهمن‌ ۱۴۰۴ بالاترین نصاب تولید در تاریخ دو دهه بهره‌برداری از میدان پارس جنوبی با رقم ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز غنی در روز به ثبت رسید؛ رکوردی که نشان‌دهنده حداکثرسازی ظرفیت تولید در شرایط اوج مصرف و نقش حیاتی این میدان در پایداری شبکه گاز کشور است.

رکوردشکنی تولید در بزرگ‌ترین میدان مشترک گازی جهان البته با همت کارکنان این صنعت به ثبت رسیده است و مجموعه‌ای از عوامل از تعمیرات اساسی گرفته تا بهره برداری از ۱۴ چاه جدید این رکوردها را محقق کرده است.

نبرد با افت فشار، افزایش تولید در نیمه دوم عمر میدان

رکوردشکنی تولید در بزرگ‌ترین میدان مشترک گازی جهان، در شرایطی محقق شده که کاهش فشار مخزن به‌طور طبیعی باید به افت تولید منجر شود. با این حال، اجرای مجموعه‌ای از اقدام‌های هدفمند ازجمله تعمیرات اساسی، حفاری چاه‌های جدید و بهینه‌سازی تجهیزات، نه‌تنها افت تولید را مهار کرده، بلکه مسیر افزایش تولید را هموار کرده است.

انقلاب بهره‌وری در دریا؛ تعمیرات سریع‌تر، تولید بیشتر

در سال ۱۴۰۴ تعمیرات اساسی ۳۵ سکوی فراساحلی میدان مشترک پارس جنوبی در مدت‌زمان ۱۷۹ روز انجام شد؛ اقدامی که با صرف حدود ۱۶۰ هزار نفرساعت کار و صدور بیش از ۱۶ هزار دستور کار عملیاتی همراه بود. این در حالی است که در سال ۱۴۰۳ تعمیرات ۳۳ سکو در مدت ۲۰۷ روز انجام شده بود. کاهش زمان تعمیرات اساسی، به افزایش یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعبی برداشت گاز غنی و تحویل روزانه معادل ۲۱ میلیون مترمکعب گاز بیشتر به شبکه سراسری منجر شده است؛ دستاوردی که از منظر بهره‌وری عملیاتی، رکوردی قابل توجه محسوب می‌شود.

این دستاورد نشان داد ارتقای بهره‌وری عملیاتی بدون نیاز به سرمایه‌گذاری‌های سنگین توسعه‌ای نیز امکان‌پذیر است؛ رویکردی که به‌ویژه در شرایط محدودیت منابع مالی می‌تواند به عنوان الگویی در مدیریت بهینه دارایی‌ها استفاده شود.

احیای فاز مرزی، جهش ۱۰۰ درصدی تولید در فاز ۱۱

طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی به‌عنوان آخرین فاز توسعه‌نیافته از این میدان در حال انجام است. برداشت روزانه گاز غنی از فاز ۱۱ پارس جنوبی در پایان مرداد ۱۴۰۳ بیش از ۱۲ میلیون مترمکعب بود.

توسعه این فاز مرزی از ابتدای دولت چهاردهم با جدیت بیشتری دنبال شد، به طوری که در بخش عملیات حفاری، اکنون دهمین حلقه چاه موقعیت SPD۱۱B نیز وارد مدار تولید شده و برداشت گاز غنی از این فاز را به ۲۴ میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب در روز (معادل ۸۵۸ میلیون فوت‌مکعب در روز) رسانده است که رشد تولید بیش از ۱۰۰ درصدی از این فاز را در دولت چهاردهم نشان می‌دهد.

با تکمیل و به مدار آمدن دهمین چاه توسعه‌ای فاز ۱۱ پارس جنوبی، برداشت روزانه گاز غنی از این موقعیت مرزی بیش از ۲ میلیون مترمکعب افزایش یافته است.

نقش کلیدی چاه‌های درون‌میدانی به عنوان نسخه سریع افزایش تولید

بر اساس تازه‌ترین آمارهای اعلام‌شده، بهره‌برداری کامل از چهار حلقه چاه در قالب طرح حفاری چاه‌های درون‌میدانی در دولت چهاردهم، افزایش حدود ۷ میلیون مترمکعبی ظرفیت برداشت روزانه گاز غنی از پارس جنوبی را به همراه داشته است، همچنین با حفاری و تکمیل دو حلقه چاه دیگر این طرح نیز طی دو ماه اخیر، برای برداشت روزانه ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب گاز غنی ظرفیت‌سازی شده است؛ ارقامی که اگرچه در مقیاس کل تولید میدان ممکن است محدود به نظر برسد، از منظر مدیریت افت برداشت میدان و جلوگیری از کاهش تدریجی توان برداشت، اهمیتی راهبردی دارد و می‌توان برداشت آن را با تولید از یک میدان گازی کوچک‌مقیاس در میان میدان‌های خشکی کشور مقایسه کرد.

یکی از ویژگی‌های برجسته حفاری چاه‌های درون‌میدانی، اثرگذاری سریع‌تر آن بر تولید است. از مرحله مهندسی تا حفاری، تکمیل و اتصال چاه به شبکه تولید، این مسیر به‌مراتب هموارتر از پروژه‌های بزرگی همچون توسعه جدید میدان‌های یا طرح فشارافزایی طی می‌شود.

افزایش فوری ظرفیت با یک چاه جدید فاز ۱۳

از دیگر اقدام‌های انجام‌شده برای ثبت رکورد تولید ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز از میدان مشترک پارس جنوبی می‌توان به تولیدی شدن یک حلقه چاه جدید در فاز ۱۳ اشاره کرد که با بهره‌برداری از این چاه، تولید روزانه گاز از فاز ۱۳ پارس جنوبی بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب افزایش یافت.

ظرفیت تولید این حلقه چاه ۶۰ میلیون فوت‌مکعب در روز (معادل بیش از ۱.۵ میلیون مترمکعب) است و با بهره‌برداری از آن، مقدار تولید از فاز ۱۳ پارس جنوبی افزایش یافت که نقش مؤثری در مدیریت تراز گازی کشور ایفا می‌کند.

همچنین اجرای موفقیت‌آمیز عملیات اسیدکاری گسترده روی سه حلقه چاه سکوی SPD13B، منجر به بهبود قابل توجه شرایط جریان‌دهی چاه‌ها و ارتقای عملکرد تولیدی این سکو شده و نقش مهمی در تحقق اهداف تولیدی میدان گازی پارس جنوبی ایفا کرده است.

تاب‌آوری در شرایط بحران، بازگشت سریع فاز ۱۴ به مدار تولید

تولید فاز ۱۴ در بخش فراساحلی نیز با تکمیل دو حلقه چاه جدید در ماه‌های اخیر حدود ۴ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. در کنار این اقدام‌ها، پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی در جریان حمله رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های انرژی کشور دچار آسیب شد؛ حمله‌ای که بخشی از واحدهای این پالایشگاه را هدف قرار داد و به بروز خسارات فنی و توقف بخشی از ظرفیت عملیاتی آن منجر شد. این اقدام خصمانه افزون بر ابعاد سیاسی و امنیتی، از منظر فنی و اقتصادی نیز چالش‌هایی را برای تداوم تولید ایجاد کرد.

البته با اجرای برنامه‌های فنی و عملیاتی، واحد آسیب‌دیده مهار و فرآیند بازسازی و احیای ظرفیت تولید بالافاصله آغاز شد. این روند نشان داد با وجود بروز حمله و خسارت، تاب‌آوری عملیاتی صنعت گاز کشور و توان مهندسی داخلی، امکان بازگشت سریع به مدار تولید و کاهش اثرات منفی چنین رویدادهایی را فراهم کرده است.

نقش کلیدی خطوط لوله و ایمن‌سازی چاه‌ها در فاز ۱۶

ایمن‌سازی چاه‌ها و بهره‌برداری از بخش خشکی خط لوله جدید در فاز ۱۶ پارس جنوبی ازجمله اقدام‌های مؤثر انجام‌شده در دولت چهاردهم بود که نقش مهمی در پایداری برداشت و انتقال گاز به پالایشگاه خشکی ایفا کرده است.

توسعه ناوگان حفاری برای تثبیت تولید

افزایش بیش از دو برابری تعداد دکل‌های حفاری مستقر در میدان مشترک پارس جنوبی نیز در ثبت رکورد جدید تولید گاز مؤثر بوده است. با توسعه ناوگان حفاری و افزایش تعداد دکل‌ها به ۱۰ دستگاه، روند افزایش ظرفیت تولید گاز کشور به‌طور محسوسی تقویت شد.

بهینه‌سازی تجهیزات و افزایش راندمان چاه‌ها

بازطراحی و تعویض کیج شیر کاهنده یکی از چاه‌های فاز ۱۹ این میدان مشترک‌ در مسیر پایدارسازی تولید گاز پارس جنوبی با موفقیت انجام‌ شد. پروژه بازطراحی و تعویض کیج شیر کاهنده یکی از چاه‌های سکوی SPD19B با تلاش متخصصان نفت و گاز پارس اجرا شد؛ اقدامی که افزایش ۳۰ میلیون فوت‌مکعبی برداشت گاز در سکوهای 19A و 19B را به دنبال داشت.

با توجه به انجام موفق این پروژه و اهمیت اجرای آن به‌منظور استفاده بهینه از توان تولیدی چاه‌ها، بازطراحی کیج شیر کاهنده برای سایر چاه‌های سکوهای پارس جنوبی نیز در دستور کار قرار گرفته است.

تمرکز بر چاه‌های نیمه‌تمام، ورود ۱۴ چاه جدید به مدار تولید

تمرکز بر چاه‌های نیمه‌تمام هم پایداری تولید در پارس جنوبی را به همراه داشت. تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس با اشاره به اینکه ظرف ۱۵ ماه گذشته تمرکز این شرکت بر تولیدی کردن چاه‌های نیمه‌کاره قرار گرفته است، بیان کرد: با توجه به ضرورت تسریع در تولیدی‌ شدن این چاه‌ها با وجود محدودیت‌های منابع مالی، در مدت زمان یادشده حدود ۲۵ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید پایدار روزانه ایجاد شده است، در حالی که درمجموع سه سال گذشته مطابق آمارهای موجود، ۱۱ میلیون مترمکعب به تولید این میدان افزوده شده است.

درمجموع در دوره فعالیت دولت چهاردهم، ۱۴ حلقه چاه جدید در میدان مشترک پارس جنوبی؛ شامل ۴ حلقه چاه در قالب طرح حفاری‌های درون‌میدانی (اینفیل) و ۱۰ حلقه چاه توسعه‌ای در فازهای ۱۱، ۱۳ و ۱۴ وارد مدار تولید شد که حدود ۲۵ میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید گاز از این میدان افزوده است؛ افزایشی که نقش مهمی در جبران بخشی از افت طبیعی تولید و پایداری عرضه گاز در فصل‌های سرد ایفا کرده و تراز انرژی کشور را بهبود بخشیده است.

بهره‌برداری از این چاه‌ها، افزون بر تثبیت سطح تولید، زمینه ثبت رکوردهای جدید برداشت گاز را فراهم کرده و نقش مؤثری در حفظ تراز گازی کشور، کاهش ناترازی انرژی و محدود کردن ریسک اعمال محدودیت برای بخش‌های خانگی، صنعتی، نیروگاهی و... داشته است./ صدا و سیما