تلاطم بازار انرژی جهان با انسداد تنگه هرمز

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ با تداوم جنگ در خاورمیانه و تشدید درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل، جهان با بزرگ‌ترین اختلال انرژی تاریخ مواجه شده است؛ وضعیتی که به گفته آژانس بین‌المللی انرژی، حتی از بحران نفتی ۱۹۷۳ نیز شدیدتر است.

اختلال بی‌سابقه در عرضه جهانی انرژی 

بسته‌شدن عملی تنگه هرمز از ۲۸ فوریه، عبور حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان را متوقف کرده و هم‌زمان، حملات متقابل ایران و اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی منطقه -از میدان‌های گازی تا پالایشگاه‌ها و پایانه‌ها- خسارت‌هایی برجا گذاشته که تعمیر آن‌ها به گفته منابع صنعتی سال‌ها طول خواهد کشید.

در نتیجه این اتفاق، حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی حذف شده که معادل چهار روز مصرف جهان است. این کمبود عرضه، قیمت نفت را به طور چشمگیری افزایش داده و بازار سوخت، گاز و مشتقات پتروشیمی را در سراسر جهان به شدت متلاطم کرده است.

فشار بر دولت‌ها و مصرف‌کنندگان 

افزایش قیمت سوخت‌های حمل‌ونقل، کشورهای مختلف را وادار به اجرای برنامه‌های صرفه‌جویی کرده است؛ از توقف سفرهای خارجی کارمندان دولت در تایلند و تعطیلی دانشگاه‌های بنگلادش گرفته تا سهمیه‌بندی سوخت در سریلانکا و محدودیت صادرات سوخت در چین در دستور کار قرار دارد.

در اروپا، قیمت سوخت جت به رکورد ۲۲۰ دلار در هر بشکه رسیده و در آمریکا نیز بهای بنزین از زمان شروع جنگ بیش از یک دلار افزایش یافته است.

کارشناسان انرژی می‌گویند حجم از دست‌رفته عرضه آن‌قدر بالاست که حتی آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری آژانس بین‌المللی انرژی نیز فقط پاسخ‌‌دهنده چند هفته اختلال است و کاهش مصرف جهانی «اجتناب‌ناپذیر» خواهد بود.

ضربه به بازار گاز و LNG 

حملات اخیر به تاسیسات گازی خلیج فارس، بازار گاز را نیز در بحران فرو برده است. آسیب به میدان پارس جنوبی در ایران و مجتمع LNG راس‌لفان قطر، به گفته قطر انرژی، سالانه ۱۲.۸ میلیون تن از عرضه جهانی LNG را برای سه تا پنج سال کاهش خواهد داد که معادل سه درصد بازار جهان است.

این اختلال، باعث جهش قیمت گاز در اروپا و آسیا شده و هشدارهایی درباره افزایش قبض برق و محدودیت‌های جدید انرژی به همراه داشته است.

تهدید امنیت غذایی جهان 

کودهای شیمیایی نیز به دلیل توقف عبور از تنگه هرمز با بحران عرضه روبه‌رو شده‌اند. حدود یک‌سوم تجارت جهانی کود از این مسیر انجام می‌شود و اکنون به آن گره خورده است. 

قیمت اوره، مهم‌ترین کود نیتروژنی جهان، ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته و کارخانه‌های تولید کود در هند، بنگلادش و مالزی به دلیل کمبود خوراک در حال کاهش تولید یا تعطیلی هستند.

به گفته ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، ادامه بحران برای چند هفته دیگر «کاشت محصولات را مختل کرده» و می‌تواند موجب کاهش تولید جهانی غلات، خوراک دام و به‌تبع آن لبنیات و گوشت شود.

به گفته تحلیلگران، بحران کنونی می‌تواند بسیاری از معادلات انرژی و تجارت جهانی را دگرگون کند. در حالی‌ که دولت‌ها برای رهایی از شوک قیمت‌ها به ذخایر اضطراری و همکاری‌های منطقه‌ای متوسل شده‌اند، کارشناسان هشدار می‌دهند که بازگشت کامل ثبات به بازارها، حتی در صورت پایان جنگ، ماه‌ها یا شاید سال‌ها زمان خواهد برد.

اکنون نگاه جهان به مسیر تحولات در خاورمیانه دوخته شده است؛ جایی که سرنوشت تنگه هرمز و جریان حیاتی انرژی، آینده اقتصاد جهانی را رقم می‌زند.