به گزارش اقتصادمعاصر؛ بر اساس گزارش بی بی سی تداوم اختلال در تنگه هرمز میتواند طی سه هفته آینده اروپا را با کمبود ساختاری سوخت جت روبهرو کند؛ هشداری که همزمان با نزدیک شدن فصل اوج سفرهای تابستانی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. خلیج فارس حدود 50 درصد واردات سوخت هوانوردی اروپا را تأمین میکند و همین وابستگی باعث شده اختلال در این مسیر، مستقیما فرودگاهها، شرکتهای هواپیمایی و اقتصاد اروپا را تحت فشار قرار دهد. قیمت سوخت جت اروپا نیز از 831 دلار پیش از جنگ به رکورد 1838 دلار در هر تن رسیده است؛ جهشی که نشان میدهد بحران هرمز فقط یک مشکل حملونقل نیست، بلکه به تهدیدی برای اتصال هوایی، گردشگری و اشتغال در اروپا تبدیل شده است.
وابستگی اروپا به خلیج فارس در حوزه سوخت هوانوردی بسیار بالاست. حدود 50 درصد واردات سوخت هواپیما اروپا از این منطقه تأمین میشود و به همین دلیل هرگونه اختلال در تنگه هرمز، خیلی سریع به بازار هوانوردی اروپا منتقل میشود.
این وابستگی در شرایطی خطرناکتر شده که فصل تابستان و اوج سفرهای گردشگری اروپا در راه است. در چنین وضعی، هر محدودیت در ورود سوخت میتواند فقط به افزایش هزینهها ختم نشود و به اختلال مستقیم در عملیات فرودگاهها و پروازها بینجامد.
3 هفته تا بحران ساختاری سوخت جت
هشدار اصلی این است که اگر عبور از تنگه هرمز طی سه هفته آینده بهصورت «معنادار و پایدار» از سر گرفته نشود، کمبود ساختاری سوخت جت در اتحادیه اروپا به یک واقعیت تبدیل خواهد شد. این یعنی مسئله تنها نوسان قیمت یا تأخیر محدود در عرضه نیست، بلکه امکان دارد بخشی از شبکه حملونقل هوایی اروپا با کمبود واقعی سوخت روبهرو شود.
در این میان، فرودگاههای کوچک آسیبپذیرترند. فرودگاههایی که کمتر از یک میلیون مسافر در سال دارند، حتی پیش از این بحران نیز با دشواریهای مالی روبهرو بودهاند و کمبود سوخت میتواند وضعیت آنها را شکنندهتر کند.
قیمت سوخت جت از 831 به 1838 دلار رسید
فشار بازار پیش از آنکه کمبود کامل رخ دهد، در قیمتها خود را نشان داده است. قیمت شاخص سوخت جت در اروپا هفته گذشته به رکورد 1838 دلار در هر تن رسید؛ در حالی که پیش از شروع جنگ این رقم 831 دلار بود.
این جهش بیش از دو برابری نشان میدهد که بازار، اختلال در تنگه هرمز را یک ریسک کوتاهمدت و گذرا نمیبیند. وقتی قیمت سوخت در چنین سطحی تثبیت شود، فشار آن فقط بر شرکتهای هواپیمایی نمیماند و به بهای بلیت، هزینه حملونقل، گردشگری و در نهایت رشد اقتصادی منتقل میشود.
بازار بهتنهایی از پس بحران برنمیآید
در برابر این شرایط، درخواست اصلی بخش هوانوردی اروپا مداخله مستقیم اتحادیه اروپاست. خرید جمعی سوخت جت، تعلیق موقت برخی محدودیتها و مقررات وارداتی و ایجاد نظام سراسری برای ارزیابی و پایش موجودی و تولید سوخت، از جمله اقداماتی است که برای مهار بحران مطرح شده است.
این درخواستها از آنجا اهمیت دارد که اتکا به سازِکار بازار، در شرایطی که عرضه فیزیکی دچار اختلال شده، نمیتواند بهتنهایی پاسخگو باشد. وقتی مسیر اصلی تأمین سوخت در معرض بحران قرار دارد، آزاد گذاشتن کامل بازار میتواند به تشدید رقابت، افزایش قیمت و فشار بیشتر بر فرودگاهها و شرکتهای ضعیفتر منجر شود.
بحران سوخت هواپیما تهدیدی برای اقتصاد اروپا
اهمیت موضوع فقط به صنعت هوانوردی محدود نیست. حملونقل هوایی سالانه 851 میلیارد یورو به تولید ناخالص داخلی اقتصادهای اروپایی کمک میکند و از 14 میلیون شغل پشتیبانی میکند. به همین دلیل، هر اختلال جدی در تأمین سوخت جت میتواند به سرعت از سطح فرودگاه و شرکت هواپیمایی فراتر برود و به یک مسئله اقتصادی گسترده تبدیل شود.
اگر بحران هرمز ادامه یابد، اروپا فقط با افزایش هزینه پرواز روبهرو نخواهد شد؛ بلکه بخشی از اتصال هوایی، تابآوری گردشگری، وضعیت فرودگاههای محلی و حتی انسجام اقتصادی مناطق مختلف آن نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت. از همین رو، تنگه هرمز برای اروپا دیگر فقط یک مسیر دوردست انرژی نیست؛ به گلوگاهی تبدیل شده که میتواند مستقیما بر حملونقل، رشد و اشتغال در این قاره اثر بگذارد./تسنیم
