افت محسوس تولیدات پالایشگاهی جهان در نتیجه انسداد تنگه هرمز

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ داده‌های جدید پالایشی در گزارش اخیر اوپک نشان می‌دهد شوک انسداد تنگه هرمز مستقیما به قلب زنجیره انرژی جهان رسیده و حتی بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان نفت را تحت فشار قرار داده است.

بررسی میزان پالایش نفت در کشورهای مختلف حاکی از آن است که در دومین ماه جنگ آمریکا صهیونی علیه ایران تقریبا در همه مراکز مهم پالایشی جهان، هم حجم پالایش نفت و هم نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها کاهش محسوسی داشته؛ موضوعی که به ‌وضوح اثر اختلال در جریان نفت خلیج فارس را نشان می‌دهد.

در آمریکا، تولید پالایشگاهی از ۱۶.۵۴ میلیون بشکه در روز در مارس به ۱۶.۱۳ میلیون بشکه در آوریل ۲۰۲۶ سقوط کرده و نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نیز از ۹۱.۷۷ درصد به ۸۶ درصد رسیده؛ افتی سنگین که نشان می‌دهد حتی واشینگتن با وجود جهش صادرات نفت، در تامین پایدار خوراک پالایشگاهی و مدیریت بازار داخلی با مشکل روبه‌رو شده است.

وضعیت در آسیا بحرانی‌تر است؛ منطقه‌ای که بیشترین وابستگی را به نفت خاورمیانه و تنگه هرمز دارد. مجموع پالایش نفت در کشورهای منتخب آسیایی از ۲۶.۷۵ میلیون بشکه در روز طی ماه مارس به ۲۵.۴۵ میلیون بشکه در روز در ماه آوریل کاهش یافته؛ یعنی افتی ۱.۳ میلیون بشکه‌ای فقط در یک ماه! نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نیز از ۹۰.۴۶ درصد به ۸۶.۰۷ درصد رسیده است.

چین به ‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، یکی از اصلی‌ترین قربانیان این وضعیت است. پالایش نفت این کشور از ۱۴.۵۸ میلیون بشکه در روز در ماه مارس به ۱۳.۷۸ میلیون بشکه در روز در ماه آوریل کاهش یافته و نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نزدیک به ۵ درصد افت کرده است. این کاهش نشان می‌دهد پکن با وجود استفاده از ذخایر راهبردی، هنوز نتوانسته جایگزینی مطمئن برای نفت خلیج فارس پیدا کند.

هند نیز که بخش عمده نفت خود را از منطقه خلیج فارس تامین می‌کند، با افت ۲۰۰ هزار بشکه‌ای پالایش روزانه مواجه شده و نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌هایش به زیر ۱۰۰ درصد رسیده؛ موضوعی که می‌تواند بر صادرات فرآورده‌های نفتی هند به بازار جهانی اثر بگذارد.

ژاپن و کره جنوبی هم شرایط مشابهی دارند. میزان افت تولید پالایشگاهی در ژاپن ۱۵۰ هزار بشکه در روز و کره جنوبی ۱۴۰ هزار بشکه در روز بوده است.  

در اروپا، اگرچه کاهش‌ها محدودتر بوده اما همچنان نشانه‌های فشار دیده می‌شود. پالایشگاه‌های فرانسه و انگلیس کاهش عملکرد داشته‌اند و فقط آلمان توانسته بخشی از افت عرضه را جبران کند؛ آن هم عمدتا به دلیل دسترسی بیشتر به نفت دریای شمال و ذخایر استراتژیک است.

بر این اساس، بستن یا ناامن شدن تنگه هرمز، صرفا قیمت نفت را بالا نمی‌برد، بلکه مستقیما ظرفیت پالایش جهان را کاهش می‌دهد. وقتی پالایشگاه‌ها خوراک کافی دریافت نکنند، تولید بنزین، گازوئیل، سوخت جت و محصولات پتروشیمی کاهش می‌یابد؛ یعنی بحران از بازار نفت خام به کل اقتصاد جهانی منتقل می‌شود.