محاصره دریایی، پرده دوم از نسخه شکست خورده فشار حداکثری علیه ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ نشریه اقتصادی فورچون طی گزارشی نوشت: دولت ترامپ بیش از یک ماه پیش کمپین موسوم به «خشم اقتصادی» خود را برای مهار اقتصاد ایران با محاصره اقتصادی آغاز کرده اما ایران تاکنون تسلیم نشده است. وزیر خزانه‌داری، اوایل این هفته متحدان را تشویق کرد تا به ایالات متحده در کمپین فشار اقتصادی خود بپیوندند.

به نظر می‌رسد این کمپین جدید، به‌روزرسانی سیاست «فشار حداکثری» باشد که از دوره اول ریاست جمهوری ترامپ به جا مانده است. کمپین جدیدی که از ۱۶ آوریل آغاز شد، وعده استفاده از «طیف کامل ابزارها و اختیارات موجود» را برای خفه کردن اقتصاد ایران داده است. 

با این حال، تاکنون اقدامات آمریکا تا حد زیادی شبیه استراتژی قبلی بوده و همان تاثیر را داشته است؛ ایران با وجود مواجهه با زرادخانه‌ای از تحریم‌های فزاینده از سال ۲۰۱۸ با خواسته‌های ایالات متحده مخالفت کرده است.

به گفته جرمی پنر، کارشناس بازار انرژی کل تحریم‌ها علیه ایران که در هشت سال گذشته اعمال شده، به حدود ۲۰۰۰ مورد رسیده است. پنر گفت: واقعا هیچ تغییر قابل توجهی در اولویت‌های هدف‌گیری وجود نداشته است. مقامات همان هستند. جغرافیای هدف‌گیری‌ها همان است.

تلاش ایالات متحده همه چیز را از شرکت‌های نفتی و شرکت‌های حمل‌ونقل گرفته تا صرافی‌ها و واسطه‌ها در سراسر چین و خاورمیانه هدف قرار داده است.

اما همه این اقدامات در کنار بمباران گسترده و محاصره مداوم نیروی دریایی تنها توانایی ایران در تحمل فشارها، به ویژه با توجه به ادامه فروش نفت به چین را به اثبات رسانده است. نحوه برخورد با ایران، چالشی است که دولت‌های متوالی آمریکا را درگیر خود کرده است. آن‌ها همیشه این سوال را از خود پرسیده‌اند که چگونه اقتصاد ایران را تحت فشار قرار دهند؛ به اندازه‌ای که منجر به تغییر رژیم شود، بدون آن که آسیب بیش از حد به اقتصاد جهانی و جیب مصرف‌کنندگان آمریکایی وارد شود. 

ریچارد نفیو، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا و معمار تحریم‌های ایران گفت: «ما به نهایت آنچه می‌توانیم با تحریم‌ها و فشار اقتصادی به دست آوریم، رسیده‌ایم. ما یا باید آنها را با چیز جدیدی غافلگیر کنیم و این خشم اقتصادی چیز جدیدی نیست یا باید شروع به محدود کردن جاه‌طلبی‌های خود کنیم.»

همچنین مساله زمان‌بندی مطرح است. ترامپ خواهان پایان سریع جنگی است که تنگه حیاتی هرمز را بسته و باعث افزایش قیمت جهانی انرژی شده است. ایران اعلام کرده که مذاکرات در مورد توافق صلح در حال پیشرفت است و ترامپ و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه نیز از احتمال دستیابی به یک راه‌حل خبر دادند.

هرگونه توافقی با ایالات متحده احتمالا شامل کاهش پایدار تحریم‌هایی نخواهد بود که وزارت خزانه‌داری همچنان به رژیم تحمیل می‌کند.

برت اریکسون، مدیر ارشد در شرکت مشاوره ریسک اوبسیدین می‌گوید: «وقتی سرمایه داران می‌دانند که قید و بندها ظرف چند هفته باز می‌گردد، انگیزه زیادی برای آن‌ها باقی نمی‌ماند. یک جبهه تحریم کاملا متحد غرب، قطعا در درازمدت فشارها را بر تهران تشدید خواهد کرد اما تداوم تنش‌ها به نفع اقتصاد جهان نیست.»

مقاومت ایران، با وجود طیف وسیعی از تحریم‌ها علیه این کشور، تکرار پایداری نشان داده شده توسط سایر دشمنان ژئوپلیتیک آمریکاست که به شدت تحت تحریم هستند، از جمله روسیه و کره شمالی. تشدید محاصره کامل دریایی علیه ایران توسط واشنگتن که طبق قوانین بین‌المللی یک اقدام جنگی است، تنها نشانه دیگری است که جمهوری اسلامی توانسته در برابر تحریم‌ها مقاومت کند.

نیکلاس مولدر، کارشناس اقتصادی گفت: «یک اقتصاد سایه بزرگ مستقیما توسط تحریم‌ها ایجاد شده است. محاصره و جنگی که محاصره بخشی از آن را تشکیل می‌دهد اعترافی است به اینکه این تحریم‌هایی که ایالات متحده دهه‌هاست از آن استفاده می‌کند، به هدف خود نرسیده‌اند.» 

به گفته کریس کندی، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا، اشتهای دولت برای تحریم چین که مدت‌هاست بزرگترین خریدار نفت ایران بوده، محدود شده است.

آمریکا در هفته‌های اخیر نهادهای چینی مرتبط با تجارت نفت ایران را تحریم کرده است؛ از جمله یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های خصوصی نفت چین و صرافی‌هایی که به تبدیل درآمد حاصل از فروش نفت با یوان چین به سایر ارزهای رایج کمک می‌کردند.

اما ترامپ پس از دیدار با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین اعلام کرد که در حال بررسی کاهش تحریم‌ها علیه شرکت‌های چینی خریدار نفت ایران است. وی بعدا گفت که تنها پس از دستیابی به توافق، تحریم‌ها را کاهش خواهد داد.

کندی گفت: در حال حاضر وضعیت شبیه این است که آمریکا هر چیزی را امتحان می‌کند تا ببیند کدام جواب می‌دهد. آمریکایی‌ها به خاطر رابطه با چین محدودیت دارند و به نظر می‌رسد امیدوارند فشار اقتصادی باعث تسلیم ایران شود. ارزیابی ما این است که احتمال این موضوع بسیار کم است.