انویدیا با RTX Spark وارد بازار CPU شد؛ کارآمدترین تراشه PC تاریخ رونمایی شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پاییز امسال، انویدیا رسما به یک تولیدکننده تراشه‌های کامل رایانه شخصی برای مصرف‌کنندگان تبدیل خواهد شد و در کنار شرکت‌هایی مانند اینتل، AMD، اپل و کوالکام قرار می‌گیرد. این شرکت دیگر فقط تامین‌کننده پردازنده‌های گرافیکی نخواهد بود، بلکه تراشه‌ای کامل شامل پردازنده مرکزی، پردازنده گرافیکی و سایر اجزای اصلی سیستم را در قلب لپ‌تاپ‌ها و مینی‌کامپیوترها قرار خواهد داد. پس از ماه‌ها انتشار شایعات و اطلاعات غیررسمی، انویدیا سرانجام از RTX Spark رونمایی کرد؛ نخستین عضو از خانواده‌ای جدید از تراشه‌ها که به ادعای این شرکت می‌توانند عملکردی هم‌سطح یا حتی بهتر از قدرتمندترین لپ‌تاپ‌های باریک و سبک ویندوزی ارائه دهند.

مارک اورمن، مدیر ارشد مدیریت محصول انویدیا، در مراسم معرفی گفت: «این کارآمدترین تراشه رایانه شخصی است که تاکنون ساخته شده است.» با این حال، وی هیچ نمودار، بنچمارک یا آمار مشخصی برای اثبات این ادعا ارائه نکرد.

RTX Spark در حقیقت همان تراشه GB۱۰ است که سال گذشته در رایانه کوچک هوش مصنوعی DGX Spark مورد استفاده قرار گرفته بود اما اکنون به جای یک محصول منفرد، به خانواده‌ای از تراشه‌ها تبدیل شده است. نسخه پرچمدار آن تقریبا همان مشخصات DGX Spark را دارد و شامل ۲۰ هسته پردازشی، ۶۱۴۴ هسته گرافیکی و ۱۲۸ گیگابایت حافظه LPDDR۵X است. انویدیا اعلام کرده که نسخه‌های ضعیف‌تر و ارزان‌تر نیز در آینده عرضه خواهند شد که ممکن است فقط ۱۶ گیگابایت حافظه داشته باشند.

همانند تراشه‌های اپل و کوالکام، RTX Spark نیز بر پایه معماری ARM ساخته شده است. این بدان معناست که نرم‌افزارهای قدیمی ویندوز که برای پردازنده‌های x۸۶ اینتل و AMD طراحی شده‌اند باید از طریق یک لایه شبیه‌سازی اجرا شوند؛ موضوعی که گاهی می‌تواند باعث افت عملکرد شود. با این حال، مایکروسافت طی چند سال گذشته زمان زیادی را صرف بهینه‌سازی ویندوز و شبیه‌ساز Prism برای تراشه‌های ARM کرده است و انویدیا معتقد است توانایی‌های گرافیکی و هوش مصنوعی آن می‌تواند این تجربه را به سطح جدیدی برساند.

انویدیا ادعا می‌کند که قدرت RTX Spark به اندازه‌ای است که می‌تواند یک صحنه سه‌بعدی ۹۰ گیگابایتی را رندر کند، ویدئوهای با وضوح ۱۲K را ویرایش کند و بازی Indiana Jones and the Great Circle را با نرخ ۱۰۰ فریم بر ثانیه و وضوح ۱۴۴۰p اجرا کند؛ آن هم در یک لپ‌تاپ با ضخامت تنها ۱۴ میلی‌متر و بدون اتصال به برق است.

یکی از ویژگی‌های مهم این تراشه، حافظه یکپارچه آن است که در بالاترین مدل به ۱۲۸ گیگابایت می‌رسد؛ ظرفیتی که با نسل قبلی تراشه‌های Strix Halo شرکت AMD برابری می‌کند. این میزان حافظه امکان اجرای عامل‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی تا ۱۲۰ میلیارد پارامتر را به صورت محلی روی دستگاه فراهم می‌کند که مایکروسافت نیز به این قابلیت علاقه زیادی نشان داده است.  این شرکت اعلام کرد که قابلیت‌های امنیتی و محیط‌های ایزوله‌سازی جدید ویندوز، همراه با فناوری OpenShell انویدیا، به عامل‌های هوش مصنوعی اجازه می‌دهد به شکلی امن و کاملا تحت کنترل کاربر اجرا شوند.

انویدیا معتقد است این قابلیت‌ها آغازگر «نسل جدیدی از رایانش شخصی» هستند؛ نسلی که در آن «هوش مصنوعی رابط کاربری اصلی خواهد بود». به باور این شرکت، کاربران دیگر نیازی نخواهند داشت که رابط‌های پیچیده نرم‌افزارها را یاد بگیرند و بیشتر کارها را تنها از طریق گفتگو با رایانه انجام خواهند داد. برای مثال، یک استریمر ورزش‌های الکترونیکی می‌تواند از رایانه بخواهد هنگام ترک میز کار برای صرف شام، چراغ‌ها را خاموش کند، میکروفون را بی‌صدا کند و تنظیمات پخش زنده را تغییر دهد. یک طراح می‌تواند با یک درخواست ساده از Adobe بخواهد طرح دستی وی را به یک تصویر کامل تبدیل کند، سپس مدل سه‌بعدی آن را بسازد و در نهایت یک ویدئوی هوش مصنوعی تولید کند. همچنین یک برنامه‌نویس می‌تواند از عامل هوش مصنوعی بخواهد پروژه GitHub وی را زیر نظر بگیرد و مشکلات تضمین کیفیت را به صورت خودکار رفع کند؛ حتی اگر لازم باشد عامل هوش مصنوعی کنترل ماوس و صفحه‌کلید را برای انجام کارهای تکراری در اختیار بگیرد.

انویدیا تاکید می‌کند که به لطف قدرت پردازش محلی RTX Spark، داده‌های کاربران روی دستگاه باقی می‌مانند و نیازی به ارسال اطلاعات به سرورهای ابری یا پرداخت هزینه توکن برای انجام وظایف هوش مصنوعی نخواهد بود.

با وجود این ادعاها، انویدیا هنوز موفق به ساخت «رایانه رویایی پیشتازان فضا» نشده است اما به نظر می‌رسد تعداد زیادی از شرکای تجاری از این ایده حمایت می‌کنند. تقریبا تمام تولیدکنندگان بزرگ لپ‌تاپ در این پروژه حضور دارند و تاکنون هشت لپ‌تاپ Asus ProArt P۱۴ و P۱۶، Dell XPS ۱۶، HP OmniBook X۱۴ و Ultra ۱۶، Lenovo Yoga Pro ۹N، Microsoft Surface Laptop Ultra و MSI Prestige N۱۶ Flip AI برای عرضه در پاییز تایید شده‌اند.

یکی از این محصولات متعلق به مایکروسافت است. اندرو هیل، مدیر بخش Surface، می‌گوید Surface Laptop Ultra «قدرتمندترین محصولی است که تاکنون ساخته‌ایم»، با این حال، این فقط آغاز راه است. مارک اورمن اعلام کرده که شرکای انویدیا در حال توسعه بیش از ۳۰ لپ‌تاپ و بیش از ۱۰ رایانه رومیزی مبتنی بر RTX Spark هستند و شرکت‌هایی مانند Acer، Asus، Dell، Gigabyte، HP، MSI و Lenovo نیز در این برنامه حضور دارند.

اورمن می‌گوید: «RTX Spark به خانواده‌ای از محصولات تبدیل خواهد شد که طیف گسترده‌ای از قیمت‌ها را پوشش می‌دهند. ما معتقدیم فرصت بازار بسیار بزرگی در این زمینه وجود دارد.»

در کنار سخت‌افزار، انویدیا تاکید ویژه‌ای بر پشتیبانی نرم‌افزاری دارد. این شرکت اعلام کرده که برنامه‌هایی مانند Blender، DaVinci Resolve، Maxon Cinema4D، Maxon Redshift، Topaz Photo، CapCut، Cubase، Bitwig Studio و Affinity هم‌اکنون به‌صورت بومی روی ARM اجرا می‌شوند و لوازم جانبی مورد نیاز آن‌ها نیز با این معماری سازگار هستند. شرکت Adobe نیز به این پروژه پیوسته و نسخه‌های بهینه‌شده Photoshop و Premiere را برای بهره‌گیری از توان RTX Spark آماده کرده است.

در بخش بازی نیز وضعیت امیدوارکننده به نظر می‌رسد. حتی برخی بازی‌هایی که پیش‌تر به دلیل سامانه‌های ضدتقلب از لینوکس و استیم دک پشتیبانی نمی‌کردند، اکنون در حال پشتیبانی از ویندوز روی ARM هستند. مایکروسافت اعلام کرده Riot Games در حال آوردن League of Legends و Valorant به ویندوز ARM است. شرکت Krafton نیز PUBG را برای این پلتفرم عرضه خواهد کرد. همچنین انویدیا اعلام کرده با توسعه‌دهندگان Easy Anti-Cheat، BattlEye و Denuvo همکاری می‌کند تا بازی‌های بیشتری روی این معماری اجرا شوند. بازی Fortnite نیز از نوامبر سال گذشته روی ویندوز ARM در دسترس قرار گرفته است. اورمن در این زمینه می‌گوید: «تمام بازی‌های بزرگ روی RTX Spark اجرا خواهند شد و تجربه‌ای عالی ارائه خواهند داد.» ادعایی که تحقق آن چالش بزرگی خواهد بود.

با وجود تمام این وعده‌ها، هنوز پرسش‌های زیادی بی‌پاسخ مانده‌اند. نه انویدیا و نه مایکروسافت اطلاعات دقیقی درباره قیمت این دستگاه‌ها ارائه نکرده‌اند و فقط گفته‌اند که نخستین محصولات پاییز امسال در رده پریمیوم بازار قرار خواهند گرفت. درباره عمر باتری نیز اطلاعات روشنی منتشر نشده است. اورمن فقط گفته کاربران باید انتظار داشته باشند عمر باتری این محصولات از هر لپ‌تاپ RTX دیگری که تاکنون دیده‌اند بهتر باشد و اگر از دستگاه برای کارهای سنگین استفاده نکنند، نیازی به حمل شارژر نخواهند داشت. وی توضیح داده که مصرف انرژی تراشه می‌تواند تا چند وات پایین بیاید و در سنگین‌ترین شرایط به ۸۰ وات برسد؛ رقمی که در صورت استفاده مداوم از حداکثر توان، می‌تواند حتی باتری‌های بزرگ را در حدود یک ساعت تخلیه کند.

در زمینه عملکرد نیز انویدیا هیچ نمودار یا بنچمارک رسمی منتشر نکرده و حاضر نشده عملکرد RTX Spark را با تراشه‌های اینتل، AMD، اپل یا کوالکام مقایسه کند. اورمن فقط گفته است که بسته به نوع نرم‌افزار، توان گرافیکی آن تقریباً معادل یک پردازنده گرافیکی لپ‌تاپی RTX ۵۰۷۰ خواهد بود و بخش پردازنده مرکزی نیز با بهترین تراشه‌های ویندوزی موجود رقابت خواهد کرد.

انویدیا همچنین از پاسخ به این سوال که آیا تراشه‌های ساخته‌شده توسط TSMC و MediaTek در آمریکا تولید خواهند شد یا خیر خودداری کرده و هیچ توضیحی در این زمینه نداده است. این شرکت درباره پشتیبانی از لینوکس نیز اظهار نظر نکرده و گفته در حال حاضر تمرکز اصلی روی ویندوز قرار دارد. همچنین تایید کرده است که RTX Spark امکان استفاده هم‌زمان با کارت‌های گرافیک مجزای اضافی را نخواهد داشت؛ موضوعی که می‌تواند قابلیت ارتقای رایانه‌های رومیزی مبتنی بر این تراشه را محدود کند، مشابه محدودیتی که پس از مهاجرت اپل به Apple Silicon برای Mac Pro به وجود آمد.

شاید نبود آمار و شواهد رسمی چندان عجیب نباشد. در سال ۲۰۲۰ نیز اپل هنگام معرفی Apple Silicon اطلاعات فنی زیادی ارائه نکرد اما زمانی که تراشه M۱ وارد بازار شد، برداشت صنعت از عملکرد لپ‌تاپ‌ها را به کلی تغییر داد. اکنون باید منتظر ماند و دید آیا RTX Spark نیز می‌تواند همان تاثیر را بر دنیای ویندوز بگذارد.