دگرگونی عجیب در قوانین تردد خودروهای مناطق آزاد

به گزارش اقتصاد معاصر؛ خودروهای پلاک مناطق آزاد سال‌هاست به‌دلیل معافیت از حقوق و عوارض گمرکی سرزمین اصلی، با قیمت پایین‌تر نسبت به خودروهای پلاک ملی در این مناطق تردد می‌کنند؛ اما استفاده از آن‌ها همواره تابع مقررات خاص و محدود به شعاع تعیین‌شده بوده است.
با این حال، در ماه‌های اخیر و در پی شرایط خاص کشور، تصمیمات جدیدی درباره تردد این خودروها اتخاذ شد که اکنون با اجرای طرح تازه در هرمزگان، ابهاماتی درباره دامنه اعتبار مجوزهای قبلی ایجاد کرده است.

چارچوب قانونی تردد خودروهای مناطق آزاد

بر اساس تبصره ماده ۱۶ آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، خودروهای پلاک مناطق آزاد تنها در محدوده‌های مصوب امکان تردد دارند و خروج از شعاع تعیین‌شده، به منزله ورود غیرقانونی کالای گمرک‌نشده به قلمرو گمرکی کشور تلقی می‌شود و مشمول بند «الف» ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی خواهد بود.
بر اساس مقررات محدوده تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد در هر منطقه متفاوت تعیین شده است. به‌طور مثال خودروهای پلاک منطقه آزاد اروند امکان تردد تا مرکز استان خوزستان، حدود ۱۲۰ کیلومتر، را دارند و در منطقه آزاد ارس نیز این محدوده تا مرکز استان، حدود ۱۳۰ کیلومتر، تعیین شده است. شعاع تردد خودروهای پلاک انزلی ۵۰ کیلومتر و در ماکو و چابهار حدود ۳۰ کیلومتر از محدوده منطقه آزاد در نظر گرفته شده است. در مقابل، خودروهای پلاک مناطق آزاد کیش و قشم تنها مجاز به تردد در محدوده همان جزیره بودند. این در حالی است که برای برخی مناطق جدیدتر مانند گلستان (اینچه‌برون) و همچنین مناطق آزاد مازندران شامل نوشهر، چپکرود و بندر امیرآباد، امکان تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد در سراسر استان مجاز اعلام شده است.

مجوز تردد سراسری در شرایط خاص

در جریان جنگ اخیر ، با هماهنگی فرماندهی انتظامی، خودروهای پلاک مناطق آزاد ماکو، کیش، قشم، چابهار و اروند بدون نیاز به تبدیل پلاک و به‌صورت گذر موقت مجاز به تردد در سراسر کشور شدند. این موضوع را سردار سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا اعلام کرد. ابتدا مقرر بود این تسهیلات تا اردیبهشت‌ماه ادامه داشته باشد، اما طبق نامه‌ای که ششم خردادماه منتشر شد، این وضعیت «تا عادی‌سازی کامل شرایط کشور» تمدید شد.
در پی انتشار این نامه، برخی گمانه‌زنی‌ها درباره تکذیب آن در فضای مجازی مطرح شد، اما پیگیری خبرنگار فارس در همان خرداد ماه  نشان داد تکذیبه‌ای رسمی صادر نشده و مجوز مذکور همچنان معتبر اعلام شده است.
با وجود اعلام رسمی تردد سراسری، دهم خردادماه ۱۴۰۵ رئیس پلیس راهور جنوب سیستان و بلوچستان اعلام کرد هیچ‌گونه مجوز جدیدی برای تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد چابهار در تمام مسیرهای کشور صادر نشده است. این اظهارات، نخستین نشانه از برداشت‌های متفاوت استانی نسبت به دستور سراسری بود.

آغاز طرح جدید در هرمزگان؛ پایان مجوز سراسری؟

در تازه‌ترین تحول، هفتم تیرماه ۱۴۰۵ طرح تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد کیش و قشم در سراسر استان هرمزگان به‌طور رسمی آغاز شد. این طرح با حضور استاندار هرمزگان و مدیران عامل سازمان‌های مناطق آزاد کیش و قشم کلید خورد و هدف آن تسهیل تردد، تقویت گردشگری و رونق اقتصادی استان عنوان شد.
اما اجرای این طرح یک پرسش جدی ایجاد کرده است: اگر پیش‌تر تردد این خودروها تا عادی‌سازی شرایط در سراسر کشور مجاز اعلام شده بود، آیا اکنون دامنه آن محدود به هرمزگان شده است؟ و آیا مجوز سراسری خودروهای پلاک ماکو، چابهار و اروند همچنان برقرار است یا نیازمند تصریح جدید از سوی مسئولان مربوطه است؟/فارس