ایروانی: مسئولیت مدیریت ناوبری تنگه هرمز منحصراً با ایران است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ امیر سعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد، در نشست شورای امنیت پیرامون «وضعیت در خاورمیانه» اعلام کرد تردد آزادانه کشتی‌ها در تنگه هرمز تا 60 روز بدون پرداخت هیچ‌گونه عوارضی تضمین شده است.

متن کامل سخنرانی نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد بدین شرح است:

 در زمانی که گفت‌وگوهای فنی با تسهیل‌گری برادران پاکستانی و قطری ما بر اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد متمرکز است، از شورا انتظار می‌رود از برگزاری نشستی که خطر تضعیف این تلاش‌های جاری را در پی دارد، خودداری ورزد.

اتهامات بی‌اساس مطرح‌شده از سوی آمریکا را قاطعانه رد می‌کنم. بار دیگر، نماینده ایالات متحده در تلاشی مذبوحانه برای توجیه اعمال تجاوزکارانه غیرقانونی آمریکا، به دروغ‌پردازی و انتشار اطلاعات نادرست علیه ایران متوسل شده است. واقعیات روشن است: در بحبوحه مذاکرات دیپلماتیک، آمریکا همراه با رژیم اسرائیل دو بار به دیپلماسی خیانت کرد و دو جنگ تجاوزکارانه را علیه ایران آغاز نمود که نقض آشکار منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل به شمار می‌رود. این نقض‌ها تهدیدی جدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی محسوب می‌شوند.

همچنین اتهامات بی‌پایه مطرح‌شده از سوی برخی اعضای غربی شورا و نماینده بحرین را رد می‌کنم. آنان به‌جای پرداختن به علت ریشه‌ای بحران کنونی، تجاوز غیرقانونی علیه ایران را نادیده گرفته، در برابر این نقض‌های جدی سکوت اختیار کرده و کوشیده‌اند تقصیر را متوجه قربانی سازند. معیارهای دوگانه و رفتار ریاکارانه آنان هرگونه اعتبار لازم برای موعظه دیگران را از آنان سلب کرده است.

در این خصوص مایلم نکاتی را به شرح ذیل بیان کنم:

نخست، ایران قربانی اصلی جنگ‌های تجاوزکارانه‌ای است که ایالات متحده و رژیم اسرائیل به راه انداخته‌اند.نقش قربانی و متجاوز نباید جابه‌جا شود. آمریکا و رژیم اسرائیل با تحمیل دو جنگ فاقد هرگونه توجیه و مجوز علیه مردم ایران، منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل از جمله حقوق بین‌الملل بشردوستانه را به‌طور فاحش نقض کرده‌اند. ایالات متحده در جریان حملات خود در ژوئن 2025 و در فاصله 28 فوریه تا 8 آوریل 2026، عامدانه غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی از جمله بیمارستان‌ها، اماکن ورزشی، مدارس و اماکن فرهنگی را هدف قرار داد. حتی رئیس‌جمهور آمریکا و دیگر مقامات ارشد آمریکایی به‌طور علنی به ارتکاب این جنایات جنگی شنیع علیه مردم ایران و زیرساخت‌های غیرنظامی اذعان کرده و آشکارا به آن مباهات ورزیدند. بیش از 4800غیرنظامی از جمله زنان و کودکان کشته شدند. کشتار دختران دانش‌آموز در میناب همچنان یکی از هولناک‌ترین نمونه‌های این جنایات فجیع است. ناتوانی شورای امنیت در ایفای مسئولیت‌های خود، مصونیت از مجازات را تقویت کرده و موجب جسارت‌بخشی به ارتکاب اعمال غیرقانونی بیشتر شده است. ایالات متحده و رژیم اسرائیل مسئولیت کامل تمامی پیامدهای این جنگ‌های تجاوزکارانه را بر عهده دارند و باید به‌طور کامل پاسخگو شناخته شوند.

دوم، ایالات متحده با انجام حملات بیشتر علیه حاکمیت و تمامیت ارضی ایران، آتش‌بس 8 آوریل و تعهدات خود ذیل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را مکرراً نقض کرده است.ایران حق ذاتی خود برای دفاع مشروع را مطابق ماده 51منشور اعمال کرده است. اقدامات دفاعی ایران متوجه تأسیسات و پایگاه‌های نظامی آمریکا و دارایی‌های آن در منطقه بود که حملات علیه ایران از آنجا آغاز شده بود.حملات هوایی و تجاوز اخیر ایالات متحده در 27 ژوئن 2026 علیه تأسیسات ساحلی جنوبی ایران را که نقض فاحش بند 4 ماده 2 منشور و نیز نقض آشکار بند 1یادداشت تفاهم اسلام‌آباد محسوب می‌شد، به‌شدت محکوم می‌کنیم.

سوم، برخی اعضا به قطعنامه سیاسی 2817 (2026) اشاره کردند. موضع ایران درباره قطعنامه مزبور روشن، ثابت و در مکاتبات آن که به‌عنوان اسناد رسمی شورای امنیت منتشر شده‌اند، به‌خوبی مستند شده است. ایران این قطعنامه سیاسی‌ را مردود می‌شمارد. این قطعنامه از طریق فرایندی یک‌جانبه و سیاسی‌شده به تصویب رسید که علت ریشه‌ای بحران را نادیده گرفت، حق ذاتی ایران برای دفاع مشروع را انکار کرد و از شناسایی ایالات متحده و رژیم اسرائیل به‌عنوان متجاوز خودداری ورزید.هیچ قطعنامه‌ای از سوی شورای امنیت نمی‌تواند یک دولت عضو را از حق ذاتی دفاع مشروع خود ذیل منشور ملل متحد محروم سازد. چنانچه تجاوز علیه ایران ادامه یابد، یا چنانچه ایالات متحده به نقض یادداشت تفاهم ادامه دهد، ایران همچنان این حق ذاتی را برای صیانت از حاکمیت و تمامیت ارضی خود اعمال خواهد کرد.

اعضای شورا به‌جای سرزنش ایران، باید از ایالات متحده بخواهند به تعهدات خود پایبند باشد، اقدامات غیرقانونی خود را متوقف کند و به‌طور کامل از منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل تبعیت نماید.

چهارم، با وجود بی‌اعتمادی عمیق نسبت به ایالات متحده که ناشی از نقض‌های مکرر آن و خیانت آمریکا به دیپلماسی است، ایران با حسن نیت وارد دیپلماسی شد و در مذاکراتی مشارکت کرد که با تسهیل‌گری پاکستان و حمایت قطر، ترکیه، عربستان سعودی، مصر، چین و فدراسیون روسیه انجام گرفت. این روند به امضای یادداشت تفاهم در 17 ژوئن 2026 منجر شد. مراتب قدردانی خود را از پاکستان و قطر به‌خاطر تلاش‌های خستگی‌ناپذیر و مشارکت‌های ارزشمند آنان در این روند ابراز می‌داریم. یادداشت تفاهم به‌روشنی ایالات متحده را ملزم می‌کند که با حسن نیت مذاکره کند و به‌ویژه از هرگونه تهدید یا توسل به زور علیه ایران خودداری ورزد.این تعهد، تعهدی بنیادین و ضروری ذیل یادداشت تفاهم به شمار می‌رفت و شرطی اساسی برای حفظ اعتماد، ثبات و حسن نیت لازم جهت تداوم موفقیت‌آمیز روند مذاکرات بود. با این حال، ایالات متحده با ارتکاب عمل تجاوزکارانه‌ای دیگر و اتکا به تفسیری یک‌جانبه و فاقد مبنای حقوقی از یادداشت تفاهم، مرتکب نقض اساسی تعهدات خود شد و روند دیپلماتیک را به‌شدت تضعیف کرد.

پنجم، ایران همچنان به اجرای کامل یادداشت تفاهم از جمله مفاد آن درباره تنگه هرمز، متعهد است، مشروط بر آنکه ایالات متحده نیز تعهدات خود را صادقانه ایفا کند.بند 5 یادداشت تفاهم چنین مقرر می‌دارد: «جمهوری اسلامی ایران با به‌کارگیری نهایت تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری به‌صورت رایگان، به‌مدت 60 روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله از سر گرفته خواهد شد و با لحاظ ضرورت رفع موانع فنی و نظامی، عملیات مین‌روبی توسط جمهوری اسلامی ایران ظرف 30 روز تکمیل خواهد گردید.».همان‌گونه که وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده است، بر اساس ترتیبات مورد توافق، مسئولیت مدیریت ناوبری دریایی از طریق تنگه هرمز از جمله بازگشایی آن و تمامی عملیات مین‌روبی لازم، منحصراً بر عهده ایران است. اجرای این ترتیبات در حال حاضر مطابق یادداشت تفاهم در جریان است و ایران گفت‌وگوی فنی با سلطنت عمان را آغاز کرده است. هرگونه مداخله خارجی یا تلاش برای ایجاد ترتیبات موازی، نقض یادداشت تفاهم بوده، اجرای آن را تضعیف می‌کند، احیای ناوبری تجاری عادی را به تأخیر می‌اندازد، ایمنی ناوبری دریایی را به خطر می‌افکند و تنش‌های منطقه‌ای را افزایش می‌دهد. از این رو، از همه دولت‌ها به‌ویژه ایالات متحده می‌خواهیم نص و روح یادداشت تفاهم را با حسن نیت محترم شمارند و از بازتفسیر محتوای آن یا هر اقدامی که در اجرای آن مداخله کند، خودداری ورزند.

ششم، ایران بار دیگر تعهد خود را به آزادی ناوبری مورد تأکید قرار می‌دهد و همچنان تضمین می‌کند که این آزادی برای همگان و بدون مداخله تأمین شود. باید روشن می‌بود که حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا و مداخله خارجی در منطقه خلیج فارس حاصلی جز ناامنی ندارد.آنان امنیت منطقه‌ای به‌طور عام و ایمنی دریایی به‌طور خاص را به خطر انداخته‌اند. آمریکا هیچ مرز ساحلی در منطقه ما ندارد. این آب‌ها متعلق به آنان نیست. اینجا همسایگی آنان نیست. تعریف و استقرار یک رژیم امنیتی برای منطقه ما، مسئولیت مشترک و انحصاری کشورهای همسایه است؛ ایالات متحده و دیگران، به‌جای حضور نظامی مخرب یا مداخله، باید از کشورهای منطقه در ایفای این مسئولیت حمایت کنند.
در پایان، اولویت باید اجرای کامل یادداشت تفاهم و تداوم مذاکرات به‌سوی دستیابی به توافقی جامع باشد. شورای امنیت باید از این روند حمایت کند، پایبندی کامل به یادداشت تفاهم را تشویق نماید و از اقدامات تحریک‌آمیزی که می‌تواند دیپلماسی را تضعیف کند یا تنش‌ها را بیش از پیش تشدید نماید، خودداری ورزد./تسنیم