یوان دیجیتال؛ ابزار جدید چین و فرصتی برای اقتصاد ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ چین با راه‌اندازی یوان دیجیتال تلاش کرده پرداخت‌ها را سریع‌تر، ارزان‌تر و قابل‌ردیابی‌تر کند و وابستگی خود را به برخی زیرساخت‌های مالی سنتی کاهش دهد. اهمیت این موضوع برای ایران هم از آن جهت بالاست که می‌تواند در صورت توسعه عملی، مسیرهای تازه‌ای برای تسویه تجاری، کاهش اصطکاک‌های بانکی و تقویت همکاری‌های مالی میان تهران و پکن باز کند. 

یوان دیجیتال فقط به‌ عنوان یک پول جدید بررسی نمی‌شود، بلکه به‌ عنوان یک ابزار مهم در روابط مالی چین با جهان و به‌ ویژه با ایران دیده می‌شود.این ابزار می‌تواند در صورت استفاده عملی، مسیرهای پرداخت و تسویه را برای همکاری‌های اقتصادی تهران و پکن آسان‌تر کند و بخشی از فشارهای ناشی از محدودیت‌های مالی غرب را کاهش دهد.

یوان دیجیتال چیست؟

یوان دیجیتال نسخه الکترونیکی پول رسمی چین است که بانک مرکزی این کشور آن را صادر و مدیریت می‌کند. این پول با رمزارزهایی مثل بیت‌کوین فرق دارد، چون قرار نیست آزادانه استخراج یا معامله شود؛ بیشتر یک ابزار پرداخت رسمی است که برای استفاده روزمره، انتقال پول و تسویه حساب طراحی شده است. به زبان ساده یوان دیجیتال همان یوان است اما به جای اسکناس و سکه در قالب دیجیتال جابه‌جا می‌شود.

چرا چین سراغ آن رفت؟

هدف اصلی چین از راه‌اندازی یوان دیجیتال، ساده‌تر و ارزان‌تر کردن پرداخت‌ها و کم کردن وابستگی به پول نقد است. این ابزار به دولت چین کمک می‌کند جریان پول را دقیق‌تر رصد کند و در برابر پول‌شویی، فرار مالیاتی و برخی تخلفات مالی کنترل بیشتری داشته باشد. از نگاه پکن، یوان دیجیتال فقط یک نوآوری فنی نیست، بلکه بخشی از برنامه بزرگ‌تر برای تقویت نظام مالی داخلی و خارجی چین است.

اهمیت آن برای تجارت

یوان دیجیتال می‌تواند روند پرداخت در تجارت را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند، چون برای برخی تراکنش‌ها نیاز کمتری به شبکه‌های مالی غربی دارد. همین ویژگی باعث شده آن را ابزاری برای کاهش وابستگی به سازوکارهایی مثل سوئیفت بدانند. در عمل اگر این ابزار در تسویه تجاری بین کشورها جا بیفتد، می‌تواند سرعت و شفافیت تبادلات را بالا ببرد و هزینه تبدیل و انتقال پول را پایین بیاورد.

ارتباط با ایران

یوان دیجیتال می‌تواند برای همکاری‌های اقتصادی ایران و چین اهمیت راهبردی داشته باشد، چون پرداخت‌های دوجانبه را از وابستگی به کانال‌های مالی غربی دورتر می‌کند. این موضوع برای ایران که سال‌ها با محدودیت‌های بانکی و مالی روبه‌رو بوده مهم است؛ چون هر ابزاری که انتقال پول و تسویه تجاری را ساده‌تر کند در تجارت خارجی ارزش پیدا می‌کند. به همین دلیل یوان دیجیتال می‌تواند در صورت توسعه زیرساخت و توافق‌های اجرایی به یکی از مسیرهای مکمل برای تجارت ایران و چین تبدیل شود.

در همین رابطه علیرضا یعقوبی، رئیس انجمن فین‌تک ایران بر این باور است که با وجود حجم تجارت اران و چین فرآیند پرداخت برای واردکنندگان به دلیل عبور از واسطه‌ها و تبدیل مکرر ارز، بسیار زمان‌بر و پرهزینه است؛ به‌طوری که هزینه‌های انتقال ارز و واسطه‌گری بین ۹ تا ۱۵ درصد به تجار تحمیل می‌شود. او راهکار این مشکل را استفاده از بلاک‌چین و یوان دیجیتال می‌داند و می‌گوید پلتفرمی که در این زمینه توسعه یافته، می‌تواند با تکیه بر یوان دیجیتال امکان دریافت مستقیم ارز حاصل از صادرات و پرداخت وجه کالا به تأمین‌کنندگان چینی را بدون نیاز به واسطه فراهم کند؛ روشی که فرآیند تسویه تجارت ایران و چین را سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و کم‌ریسک‌تر می‌سازد.

نقش یوان دیجیتال در رابطه ایران و چین

رابطه تجاری ایران و چین فقط یک رابطه خرید و فروش کالا نیست، بلکه به‌تدریج دارد به سمت پیوندهای مالی و زیرساختی هم می‌رود. اگر چین بخواهد در پروژه‌های ایرانی سرمایه‌گذاری یا تأمین مالی انجام دهد، یوان دیجیتال می‌تواند ابزار اجرایی مناسبی برای کاهش اصطکاک مالی باشد. از این زاویه اهمیت موضوع فقط در پرداخت نیست، بلکه در این است که می‌تواند همکاری‌های اقتصادی دو کشور را از سطح مبادله سنتی به سطحی پیشرفته‌تر برساند.

محدودیت‌ها و واقعیت‌ها

با وجود همه این ظرفیت‌ها باید واقع‌بین بود. یوان دیجیتال هنوز به‌صورت گسترده و جهانی فراگیر نشده و استفاده فرامرزی آن نیازمند توافق‌های فنی، حقوقی و سیاسی بیشتری است. از طرف دیگر چون این پول تحت کنترل بانک مرکزی چین است نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی و تمرکز قدرت هم وجود دارد.

یوان دیجیتال را می‌توان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های مالی چین دانست که هم برای داخل این کشور و هم برای روابط اقتصادی خارجی اهمیت دارد. برای ایران این ابزار از آن جهت مهم است که می‌تواند در آینده به کاهش وابستگی به شبکه‌های مالی غربی، تسهیل تسویه‌های تجاری و تقویت همکاری‌های مالی با چین کمک کند. با این حال اثر واقعی آن به این بستگی دارد که دو کشور تا چه اندازه بتوانند زیرساخت‌ها، توافق‌های بانکی و چارچوب‌های اجرایی لازم را فراهم کنند.