هشدار تازه درباره ریسک هوش مصنوعی برای ثبات مالی جهان

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ رئیس بانک مرکزی انگلستان هشدار داده که توسعه سریع مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی می‌تواند به یکی از ریسک‌های مهم پیش‌ روی ثبات مالی جهانی تبدیل شود؛ ریسکی که از مسیر افزایش سرعت و مقیاس حملات سایبری، تمرکز زیرساخت‌های فناوری و تشدید آسیب‌پذیری بازارهای مالی عمل می‌کند. 

اندرو بیلی، رئیس بانک انگلستان که ریاست هیات ثبات مالی (FSB) را نیز بر عهده دارد، در نامه‌ای خطاب به وزرای دارایی و روسای بانک‌های مرکزی کشورهای گروه ۲۰ اعلام کرد مدل‌های موسوم به «هوش مصنوعی مرزی» یا Frontier AI به‌سرعت در حال دستیابی به قابلیت‌های پیچیده‌تر در زمینه خودمختاری، حل مساله و انجام فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند کاربردهای تهدیدآمیز نیز داشته باشند.

از نگاه رئیس هیات ثبات مالی، فوری‌ترین نگرانی در این زمینه به حوزه امنیت سایبری بازمی‌گردد. به باور وی، هوش مصنوعی پیشرفته می‌تواند ساختار اقتصادی حملات سایبری را تغییر دهد و امکان اجرای حملات سریع‌تر، گسترده‌تر و کم‌هزینه‌تر را فراهم کند؛ موضوعی که در صورت هدف قرار گرفتن بانک‌ها، موسسات مالی یا شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات فناوری، می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک شرکت یا بازار مشخص داشته باشد.

بیلی هشدار داده است که وابستگی گسترده موسسات مالی به تعداد محدودی از ارائه‌دهندگان خدمات فناوری و زیرساختی، می‌تواند دامنه اثر یک اختلال را افزایش دهد. در چنین شرایطی، حمله یا نقص گسترده در یک تامین‌کننده مهم فناوری ممکن است به‌طور هم‌زمان چندین بانک، شرکت مالی یا زیرساخت بازار را تحت تاثیر قرار دهد و اعتماد فعالان بازار را در سطحی وسیع تضعیف کند.

رئیس بانک مرکزی انگلستان همچنین بر ضعف چارچوب‌های نظارتی در برخی کشورها تاکید کرده و گفته است بسیاری از حوزه‌های قضایی هنوز پروتکل‌های کافی برای مدیریت توسعه، انتشار و استقرار مدل‌های بسیار پیشرفته هوش مصنوعی در اختیار ندارند. به اعتقاد وی، سرعت پیشرفت این فناوری از سرعت شکل‌گیری سازوکارهای نظارتی و حفاظتی در برخی کشورها پیشی گرفته است.

بر همین اساس، بیلی خواستار تقویت استانداردهای جهانی برای انتشار و استفاده مسوولانه از مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی شده است. وی همچنین تاکید کرده موسسات مالی و شرکت‌های فناوری باید توانایی خود را در زمینه شناسایی آسیب‌پذیری‌ها، مقابله با حملات، بازیابی خدمات و مدیریت بحران‌های سایبری ارتقا دهند.

یکی از سناریوهای مورد توجه نهادهای ناظر، وقوع اختلال هم‌زمان در چند شرکت مالی یا آسیب دیدن زیرساخت مشترکی است که شمار زیادی از موسسات به آن وابسته هستند. چنین وضعیتی می‌تواند در مدت کوتاهی از یک حادثه فناوری به یک ریسک سیستمی در بازارهای مالی تبدیل شود.

با این حال، نگرانی رئیس هیات ثبات مالی تنها به تهدیدات سایبری ناشی از هوش مصنوعی محدود نیست. بیلی هم‌زمان به مجموعه‌ای از شکنندگی‌های موجود در بازارهای جهانی، از جمله افزایش استفاده از اهرم مالی، آسیب‌پذیری در بازار بدهی دولت‌ها و سطح بالای ارزش‌گذاری برخی دارایی‌ها اشاره کرده است.

در سال‌های اخیر، خوش‌بینی سرمایه‌گذاران نسبت به رشد هوش مصنوعی نیز به یکی از عوامل افزایش ارزش سهام برخی شرکت‌های فناوری و دارایی‌های مرتبط با این صنعت تبدیل شده است. از این رو، نهادهای ناظر نگران‌اند که وقوع یک شوک بزرگ، چه در حوزه فناوری و چه در اقتصاد کلان، بتواند به‌طور هم‌زمان چندین نقطه آسیب‌پذیر بازار را فعال کند.

بیلی بر همین اساس هشدار داده است که ترکیب ریسک‌های سایبری، تمرکز فناوری، اهرم مالی و ارزش‌گذاری‌های بالا می‌تواند احتمال وقوع اصلاحات شدید و بی‌نظم در بازارهای جهانی را افزایش دهد.

این هشدار در آستانه نشست مقامات اقتصادی گروه ۲۰ در کارولینای شمالی آمریکا مطرح شده است؛ نشستی که در آن وزرای دارایی، روسای بانک‌های مرکزی و دیگر مقام‌های ارشد اقتصادی درباره مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد و نظام مالی جهانی گفت‌وگو خواهند کرد.

هیات ثبات مالی یکی از نهادهای مهم هماهنگ‌کننده سیاست‌های ثبات مالی در سطح بین‌المللی محسوب می‌شود و با همکاری بانک‌های مرکزی، وزارتخانه‌های دارایی و نهادهای تعیین‌کننده استانداردهای مالی، ریسک‌های بالقوه برای نظام مالی جهانی را بررسی می‌کند.

طرح موضوع هوش مصنوعی در سطح چنین نهادی نشان می‌دهد که نگاه سیاست‌گذاران به این فناوری به‌تدریج از بحث بهره‌وری و تحول دیجیتال فراتر رفته و اکنون پیامدهای آن برای امنیت زیرساخت‌های مالی، رفتار بازارها و ریسک‌های سیستمی نیز به یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری جهانی تبدیل شده است.