ناترازی انرژی و راهکارهای عبور از چالش گاز در زمستان

به گزارش اقتصاد معاصر؛ همیاری و مشارکت بیشتر مردم برای عبور از ناترازی انرژی که امسال بیش از گذشته با آن درگیر هستیم، ضروری است. این سخن نشان می‌دهد که مسئولان، راه عبور از این چالش را تنها در گرو اقدامات فنی و قانونی نمی‌بینند و نقش مردم را نیز در این مسیر جدی می‌گیرند. سال‌هاست تولید و مصرف گاز کشور ناتراز است و امسال، این ناترازی با جنگ و حمله دشمن به زیرساخت‌های انرژی تشدید شده است. فاصله میان تولید و مصرف گاز کشور در شرایط قبل از جنگ و در اوج سرما حدود ۳۵۰ میلیون متر مکعب بود؛ اما امسال در اثر حمله دشمن به پالایشگاه‌های پارس جنوبی، حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت تولید گاز از دست رفت.

با تلاش‌های فنی گسترده، بخشی از این ظرفیت (حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب) بازگشته است و روند بازسازی باید با جدیت ادامه یابد تا شبکه گاز کشور به توان کامل خود بازگردد. در کنار این وضعیت، وابستگی بالای سبد انرژی کشور به گاز طبیعی نیز مزید بر علت شده است. در چنین شرایطی، مجموعه‌ای از اقدامات ضروری است که باید هرچه جدی‌تر در دستور کار قرار بگیرد و همه نهادها و مردم در اجرای آن نقش خود را ایفا کنند.

در این میان، یکی از مهم‌ترین راهکارها برای عبور از این وضعیت، بهینه‌سازی مصرف گاز است. مدیرعامل شرکت بازرگانی گاز ایران از وجود حدود ۲۲ میلیون بخاری کم‌بازده در کشور خبر داده است که بهینه‌سازی آن‌ها می‌تواند بخش قابل توجهی از گاز را آزاد کند و این کاری است که باید هرچه سریع‌تر انجام شود. این تنها یک نمونه است. در بخش صنایع، نیروگاه‌ها و ساختمان‌ها نیز ظرفیت‌های بزرگی برای کاهش مصرف بدون کاهش تولید و رفاه وجود دارد. بهینه‌سازی مصرف هم به نفع اقتصاد کشور است و هم به نفع مردم، زیرا هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و پایداری شبکه را تضمین می‌کند.

همچنین می‌توان از ظرفیت شرکت‌های کارور بهره گرفت تا با تکیه بر توان بخش خصوصی، بهینه‌سازی مصرف پیش برود. این شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف، از محل گاز صرفه‌جویی‌شده درآمد کسب می‌کنند و گاز صرفه‌جویی‌شده را به قیمت بازار می‌فروشند و به این جهت یک بازار مبتنی بر میزان صرفه‌جویی حاصل می‌گردد. اقدامی که صرفه‌جویی را از سطح توصیه‌های اخلاقی فراتر برده و یک بازار مبتنی بر کاهش مصرف شکل می‌گیرد. تاکنون این شرکت‌ها ۱۰۹ قرارداد امضا کرده‌اند و ۷۰ قرارداد را در ۲۹ استان به مرحله اجرا رسانده‌اند. شرکت‌های کارور می‌توانند در این مسیر نقش مهمی ایفا کنند و ظرفیت آن را دارند که سهم قابل توجهی در عبور از ناترازی انرژی داشته باشند.

چالش کسری گاز ایران، بیش از آنکه به کمبود منابع مربوط باشد، به نحوه مدیریت تولید و مصرف بازمی‌گردد و با راهبردهای درست و مشارکت عمومی می‌توان مسیر عبور از آن را هموارتر کرد. آنچه اهمیت دارد، تبدیل این اقدامات از راهکارهای مقطعی به یک برنامه دائمی و همیشگی است. طرح‌هایی مانند طرح کارور گازی که مصوبه هیئت وزیران دولت فعلی را به‌همراه دارد و مبتنی بر بند پ ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم کشور است، هرچند در مسیر شکل‌گیری و گسترش قرار دارند، اما می‌توانند گام مؤثری در بهبود بهینه‌سازی مصرف و کاهش ناترازی انرژی باشند و تقویت آن‌ها اهمیت دارد.

در کنار اقدامات قانونی، همراهی مردم نیز نقش مهمی در عبور از این مقطع حساس دارد. مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران اعلام کرده است که کاهش تنها یک درجه‌ای دمای هر خانوار در روزهای اوج مصرف، معادل ۲۵ میلیون متر مکعب صرفه‌جویی است که خود برابر با تولید یک فاز پارس جنوبی است. او همچنین با اشاره به شرایط حساس استان‌های شمالی کشور در زمستان پیش رو، نقش استان‌های تهران، البرز و سمنان را در کمک به پایداری شبکه گاز مناطق شمالی مهم دانسته و گفته است که مدیریت مصرف در تهران که مصرف گاز آن در اوج به حدود ۱۲۵ میلیون مترمکعب می‌رسد، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر پایداری شبکه شمال کشور داشته باشد. تجربه نشان داده که همراهی مردم در مدیریت مصرف انرژی، یکی از مؤثرترین ابزارهاست و باید بیش از پیش تقویت شود. این همراهی، در کنار اقدامات فنی، می‌تواند نقش مکمل و مؤثری در عبور از این مقطع حساس داشته باشد و باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود./مهر