به گزارش اقتصاد معاصر؛ اسماعیل بقایی سخنگوی وزات امورخارجه در نشست خبری هفتگی خود به بررسی مجموعهای از تحولات مهم سیاست خارجی پرداخت که محور مشترک همه آنها تأکید بر اصول بنیادین حقوق بینالملل، بهویژه حاکمیت ملی، تمامیت سرزمینی و مسئولیت نهادهای بینالمللی بود.
بقایی در واکنش به تحولات اخیر ونزوئلا و اقدام ایالات متحده، این رفتار را نقض آشکار منشور ملل متحد و اصول بنیادین حقوق بینالملل دانست و هشدار داد که تداوم چنین روندی به «قانون جنگل» در روابط بینالملل منجر خواهد شد. به گفته وی، صلحی که بر پایه زور شکل بگیرد، نهتنها پایدار نیست بلکه نظم جهانی مبتنی بر قانون را از درون تخریب میکند.
او تأکید کرد که موضع ایران در قبال ونزوئلا نه مبتنی بر اشخاص، بلکه بر اصول استوار است؛ ربایش رئیسجمهور یک کشور عضو سازمان ملل و همسر وی، اقدامی غیرقانونی و غیرقابل توجیه است و سازمان ملل مسئولیت مستقیم برای صیانت از حقوق بینالملل در این زمینه دارد. بقایی هشدار داد که سکوت یا موضعگیری مبهم نهادهای بینالمللی، ناقضان قانون را جسورتر خواهد کرد و این روند محدود به ونزوئلا نخواهد ماند.
وی همچنین تصریح کرد که توسل به قوانین داخلی کشورها نمیتواند مبنایی برای نقض مصونیت مقامات رسمی دیگر کشورها یا تعرض به حاکمیت سرزمینی آنان باشد. از نگاه ایران، اعتراف صریح برخی مقامات غربی به انگیزههای اقتصادی، از جمله نفت، نشانه بازگشت به منطق استعمار و قیمومت است؛ منطقی که از نظر ایران نه مشروع است و نه از سوی ملتها پذیرفته میشود. روابط ایران و ونزوئلا، به گفته بقایی، بر پایه احترام متقابل ادامه خواهد یافت و تهران این موضوع را در سطوح مختلف، از جمله در سازمان ملل، پیگیری میکند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اعلام کرد که دیپلماتها و اتباع ایرانی مقیم ونزوئلا در سلامت کامل هستند و تغییری در چارچوب روابط دوجانبه ایجاد نشده است. وی افزود مطالبات مالی و اقتصادی ایران از ونزوئلا، مستقل از تحولات سیاسی، همچنان معتبر بوده و از سوی نهادهای ذیربط پیگیری میشود؛ زیرا تغییر حکومتها موجب زوال تعهدات اقتصادی نمیشود.
بقایی در واکنش به اظهارات ادعایی بنیامین نتانیاهو درباره ایران، این مواضع را مصداق آشکار ترغیب به خشونت و تفرقهافکنی دانست و تأکید کرد که رژیم صهیونیستی سابقهای طولانی در اقدامات مجرمانه علیه ملت ایران دارد. به گفته وی، ایران هیچ اتکایی به اظهارات این رژیم ندارد و نیروهای مسلح کشور با هوشیاری کامل از حریم ملی دفاع میکنند.
او همچنین تصریح کرد که آمریکا و اسرائیل همواره در پی حفظ تنش و اعمال فشار اقتصادی و روانی علیه ایران بودهاند، اما این سیاستها خللی در عزم ایران برای دفاع از خود ایجاد نخواهد کرد.
در واکنش به اظهارات دونالد ترمامپ درباره گرینلند، بقایی تأکید کرد که نقض حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، صرفنظر از موقعیت جغرافیایی، مردود است. او نگاه گزینشی برخی کشورهای اروپایی به حقوق بینالملل را مورد انتقاد قرار داد و گفت ایران تعرض به تمامیت ارضی کشورها را از سوریه و یمن تا ونزوئلا و دانمارک محکوم میکند.
وی در عین حال ابراز امیدواری کرد که در اروپا هنوز سیاستمدارانی وجود دارند که با درس گرفتن از تاریخ، به پیامدهای خطرناک قانونشکنی در روابط بینالملل واقفاند.
بقایی روابط ایران و لبنان را دیرپا و دوستانه توصیف کرد و از آغاز رسمی مأموریت سفیر لبنان در تهران و اعزام قریبالوقوع سفیر ایران به بیروت خبر داد.
درباره یمن، وی بر حفظ یکپارچگی و تمامیت سرزمینی این کشور تأکید کرد و گفت راهحل بحران یمن، گفتوگوی یمنی-یمنی و مقابله با پروژههای ناامنساز خارجی است.
در واکنش به اظهاراتی از سوی مقامات سوری درباره دریافت غرامت از ایران، سخنگوی وزارت امور خارجه این سخنان را فاقد مبنای حقوقی دانست و تأکید کرد که مطالبات اقتصادی کشورها حتی با تغییر یا تجزیه دولتها از بین نمیرود و چارچوبهای حقوقی مشخصی دارد.
بقایی با اشاره به تداوم ارتباط نمایندگی ایران در وین با اژانس انرژی اتمی تصریح کرد که ایران به تعهدات خود ذیل معاهده منع اشاعه و پادمان پایبند است. مطالبه اصلی تهران از آژانس و شورای حکام، محکومیت صریح تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و پاسخگو کردن عاملان آن است. وی افزود بازدیدهای آژانس از مراکز غیرآسیبدیده طبق شیوهنامههای مورد توافق انجام شده و در خصوص مراکز آسیبدیده، چارچوب حقوقی روشنی وجود دارد.