به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ دولت ایالات متحده با هدف مهار افزایش قیمت جهانی نفت، به طور موقت اجازه فروش نفت ایران در دریا را برای مدت ۳۰ روز صادر کرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که قیمت انرژی پس از تشدید درگیریهای نظامی میان آمریکا، اسرائیل و ایران در هفتههای اخیر افزایش چشمگیری داشته است.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، این معافیت میتواند حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت را وارد بازار جهانی کند و بخشی از فشار موجود بر عرضه انرژی را کاهش دهد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد آزاد شدن این حجم از نفت میتواند به کاهش قیمتها در بازار جهانی کمک کند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا نیز گفته است که این محمولهها میتوانند ظرف سه تا چهار روز به پالایشگاههای آسیایی برسند و پس از پالایش طی حدود یک تا یکونیم ماه آینده وارد بازار شوند. انتظار میرود کشورهای آسیایی که از بزرگترین خریداران نفت خاورمیانه هستند بیشترین بهره را از این معافیت ببرند.
در مجوز منتشرشده در وبسایت وزارت خزانهداری آمریکا آمده است که در صورت لزوم برای تکمیل فرآیند فروش یا تحویل، نفت ایران حتی میتواند به ایالات متحده وارد شود. با این حال، آمریکا از زمان اعمال تحریمها پس از سال ۱۹۷۹ عملا واردات قابل توجهی از نفت ایران نداشته و هنوز مشخص نیست آیا در نتیجه این تصمیم نفتی به آمریکا وارد خواهد شد؟
این مجوز، برخی مناطق از جمله کوبا، کره شمالی و کریمه را شامل نمیشود و تا ۱۹ آوریل اعتبار دارد.
این اقدام در شرایطی انجام میشود که قیمت نفت از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده است. همزمان گزارشها از حمله به برخی زیرساختهای انرژی در منطقه و محدود شدن عبور کشتیها از تنگه هرمز که مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت و گاز مایع جهان است، حکایت دارد.
در پی تعلیق موقت تحریمهای نفتی ایران، پالایشگاههای هند و برخی کشورهای آسیایی در حال بررسی از سرگیری خرید نفت ایران هستند. بر اساس گزارش رویترز، این اقدام با هدف کاهش فشار بر بازار انرژی در شرایطی صورت میگیرد که تنشهای نظامی در منطقه عرضه نفت را با اختلال مواجه کرده است.
سه منبع در صنعت پالایش نفت هند اعلام کردهاند که پالایشگاههای این کشور قصد دارند خرید نفت ایران را از سر بگیرند اما برای نهایی شدن این تصمیم منتظر دستور دولت هند و همچنین شفاف شدن جزئیات از سوی واشنگتن، بهویژه در زمینه نحوه پرداخت و چارچوبهای مالی هستند.
بر اساس اعلام مقامهای آمریکایی، معافیت ۳۰ روزه شامل نفتی میشود که تا ۲۰ مارس بر روی نفتکشها بارگیری شده و حداکثر تا ۱۹ آوریل تخلیه شود. این سومین بار از زمان آغاز جنگ است که واشنگتن بهطور موقت محدودیتهای مربوط به تجارت نفت ایران را کاهش میدهد.
برآوردها نشان میدهد حجم قابل توجهی از نفت ایران هماکنون در دریا ذخیره شده است. امانوئل بلوسترینو، مدیر ارشد دادههای بازار نفت در شرکت «کپلر»، اعلام کرده حدود ۱۷۰ میلیون بشکه نفت خام ایران روی نفتکشها در مناطق مختلف، از خلیج فارس تا آبهای نزدیک چین، بهصورت شناور ذخیره شده است. شرکت مشاوره انرژی «انرژی اسپکتس» نیز پیشتر میزان نفت ذخیرهشده ایران در دریا را بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیون بشکه برآورد کرده بود.
وابستگی بالای آسیا به نفت خاورمیانه نیز اهمیت این تصمیم را افزایش داده است. این منطقه حدود ۶۰ درصد از نیاز نفت خام خود را از خاورمیانه تامین میکند و نگرانیها درباره محدود شدن عبور و مرور در تنگه هرمز در هفتههای اخیر باعث شده بسیاری از پالایشگاههای آسیایی با ظرفیت پایینتری فعالیت کنند و صادرات فرآوردههای نفتی خود را کاهش دهند.
با این حال، چالشهایی همچنان بر سر راه خرید نفت ایران وجود دارد؛ از جمله ابهام در سازوکارهای پرداخت، مسائل مربوط به رعایت مقررات تحریمی و همچنین استفاده از نفتکشهای قدیمی موسوم به «ناوگان سایه» که برای حمل نفت ایران است.
پیش از بازگشت تحریمهای آمریکا در سال ۲۰۱۸، کشورهایی از جمله هند، کره جنوبی، ژاپن، ایتالیا، یونان، تایوان و ترکیه از خریداران اصلی نفت ایران بودند. پس از اعمال تحریمها، چین به بزرگترین مشتری نفت ایران تبدیل شد و پالایشگاههای مستقل این کشور بخش عمدهای از صادرات نفت ایران را خریداری کردند.