به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ رشد پرشتاب بورس تهران در هفتههای اخیر سرانجام با افزایش عرضهها و کاهش قدرت تقاضا مواجه شد. بازاری که طی دو ماه گذشته بخش قابل توجهی از عقبماندگی خود را از سایر بازارها جبران کرده بود، در چند روز اخیر شاهد تغییر رفتار سرمایهگذاران و افزایش احتیاط در معاملات بود؛ تغییری که بیش از آنکه ناشی از ضعف عوامل بنیادی باشد، تحت تاثیر افزایش ریسکها و نیاز معاملهگران به اصلاح موقعیتهای سرمایهگذاری رقم خورد.
آمار معاملات نشان میدهد در هفته جاری حدود ۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شده؛ رقمی که از کاهش تمایل بخشی از سرمایهگذاران خرد برای ادامه حضور با همان شدت روزهای صعودی حکایت دارد. با این حال، این خروج نقدینگی هنوز به معنای تغییر کامل روند بازار سهام نیست و میتواند بخشی از فرآیند طبیعی شناسایی سود پس از یک دوره رشد سریع باشد.
این در شرایطی است که بورس تهران در هفتههای گذشته تحت تاثیر مجموعهای از عوامل از جمله کاهش نسبی نگرانیهای سیاسی، افزایش ورود نقدینگی و بهبود انتظارات نسبت به آینده اقتصادی، روندی صعودی را تجربه کرد. شاخص کل نیز در مدت کوتاهی رشد قابل توجهی داشت و بسیاری از نمادها بازدهیهای چشمگیری ثبت کردند. در چنین شرایطی، طبیعی است که بخشی از سرمایهگذاران برای تثبیت سودهای کسبشده اقدام به فروش بخشی از داراییهای خود کنند.
اما در روزهای اخیر، فضای معاملات در تالار شیشهای تا حدودی تغییر کرده است و بازگشت برخی نگرانیهای سیاسی، افزایش حساسیت نسبت به تحولات منطقهای، ابهام درباره سیاستهای پولی و همچنین رشد نرخ ارز باعث شده نگاه معاملهگران از فرصتهای رشد به سمت مدیریت ریسک تغییر کند. در این راستا، یکی از متغیرهایی که در رفتار اخیر سرمایهگذاران اثرگذار بوده، نزدیک شدن به تعطیلات چندروزه است. تجربه بازار سهام نشان داده در چنین مقاطعی بخشی از معاملهگران ترجیح میدهند نقدینگی بیشتری در اختیار داشته باشند تا در صورت وقوع اخبار جدید، امکان واکنش سریعتر برای آنها فراهم باشد. همین موضوع میتواند به افزایش عرضههای کوتاهمدت منجر شود.
از سوی دیگر، حرکت دوباره نقدینگی به سمت بازارهای موازی نیز قابل توجه است؛ جایی که رشد نرخ دلار و افزایش تقاضا در بازار طلا باعث شده بخشی از سرمایهگذاران، داراییهای خود را بین بازارهای مختلف جابهجا کنند. البته افزایش نرخ ارز در میانمدت میتواند برای برخی شرکتهای صادراتمحور بورسی اثر مثبتی داشته باشد اما در کوتاهمدت افزایش نوسانات ارزی معمولا باعث افزایش احتیاط در بازار سهام میشود.
این در حالی است که در شرایط فعلی، یکی از نکات مهم برای فعالان بازار سهام این است که رفتار بورس را فقط با شاخص کل ارزیابی نکنند؛ چرا که دورههای صعودی معمولا باعث رشد گسترده نمادها میشوند اما در زمان اصلاح، تفاوت میان شرکتهای دارای پشتوانه بنیادی و نمادهای کمکیفیت بیشتر نمایان میشود. به همین دلیل، بررسی سودآوری پایدار، جریان نقد شرکتها، وضعیت بدهیها و چشمانداز عملیاتی بنگاهها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بر این اساس، با وجود فشار فروش اخیر، برخی نشانهها از حفظ ظرفیت بازار سرمایه برای ادامه فعالیت حکایت دارد؛ جایی که ارزش معاملات همچنان در سطوح قابل قبول قرار دارد و در برخی صنایع و نمادهای بنیادی، تقاضا همچنان مشاهده میشود. این موضوع نشان میدهد رفتار سرمایهگذاران به سمت انتخاب دقیقتر سهام حرکت کرده و دیگر صرف رشد عمومی بازار نمیتواند محرک اصلی معاملات باشد.
در مجموع به نظر میرسد بورس تهران در کوتاهمدت وارد مرحلهای از استراحت و ارزیابی مجدد شده است؛ مرحلهای که در آن مسیر آینده بازار سهام بیش از گذشته به وضعیت ریسکهای سیاسی، سیاستهای اقتصادی، نرخ سود و جریان ورود و خروج نقدینگی وابسته خواهد بود. بر این اساس اگر فضای نااطمینانی کاهش یابد، اصلاح اخیر میتواند بخشی از مسیر طبیعی بازار سهام پس از یک رشد پرشتاب باشد اما افزایش دوباره ریسکها میتواند فشار فروش را ادامهدار کند.