به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار جهانی نفت در سپتامبر ۲۰۲۶ نشانه‌هایی از بهبود عرضه را ثبت کرد؛ به‌طوری که عرضه جهانی با افزایش روزانه ۲.۵ میلیون بشکه‌ای به ۱۰۲.۳ میلیون بشکه رسید. با این حال، کاهش ذخایر نفتی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و تداوم محدودیت عرضه فرآورده‌های پالایشی نشان می‌دهد بازگشت بازار به ثبات همچنان با چالش‌هایی همراه است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی که ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده است، افزایش تولید کشورهای خلیج فارس نقش مهمی در رشد عرضه جهانی نفت داشته است. در همین حال، پیش‌بینی می‌شود عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ روزانه ۷.۷ میلیون بشکه افزایش یابد؛ موضوعی که می‌تواند به بهبود وضعیت عرضه در بازار جهانی انرژی کمک کند.
با وجود این، تصویر بازار در بخش تقاضا متفاوت است، آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط روزانه ۲.۶ میلیون بشکه کاهش یابد و به ۱۰۲.۴ میلیون بشکه برسد. همچنین انتظار می‌رود تقاضا در سه‌ماهه چهارم سال نسبت به مدت مشابه سال قبل روزانه ۲.۵ میلیون بشکه افت کند. افزایش قیمت سوخت، محدودیت دسترسی به فرآورده‌های نفتی و تضعیف چشم‌انداز اقتصادی از عوامل موثر بر این روند عنوان شده‌اند.
طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات نفت خام تولیدکنندگان خلیج فارس در سپتامبر با افزایش روزانه ۴.۴ میلیون بشکه‌ای به ۱۳.۹ میلیون بشکه رسید. این افزایش، بخش مهمی از بهبود عرضه جهانی در این ماه را رقم زد و نشان داد تولیدکنندگان منطقه توانسته‌اند بخشی از افت عرضه ماه‌های گذشته را جبران کنند.
همچنین افزایش تولید اوپک پلاس و رشد عرضه برخی تولیدکنندگان غیرعضو این گروه در بهبود وضعیت بازار نقش داشت. عرضه جهانی نفت در سپتامبر نسبت به ماه قبل روزانه ۲.۵ میلیون بشکه افزایش یافت و به ۱۰۲.۳ میلیون بشکه رسید.
با این حال، آژانس هشدار داده است که تشدید تنش‌ها و حملات به زیرساخت‌های انرژی منطقه می‌تواند روند بهبود را شکننده کند. از این رو، افزایش عرضه در سپتامبر را باید نشانه‌ای از بازگشت بخشی از ظرفیت بازار دانست و پایان کامل اختلالات زنجیره تامین انرژی نیست.
افزایش قیمت نفت خام در سپتامبر از دیگر تحولات مهم بازار جهانی انرژی بود، قیمت نفت دریای شمال در این ماه با رشد ۲۶.۱۷ دلاری به ۱۱۶.۸۹ دلار در هر بشکه رسید. همچنین قیمت فیزیکی این نفت با افزایش ۴۳ درصدی به حدود ۱۳۴ دلار در هر بشکه صعود کرد و برخی دیگر از گریدهای نفت دریای شمال تا ۱۶۰ دلار معامله شدند.
بر اساس گزارش آژانس، تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه، اختلال در زیرساخت‌های انرژی و افزایش هزینه حمل‌ونقل نفتکش‌ها از عوامل موثر بر رشد قیمت‌ها بودند. افزایش هزینه تحویل نفت خام، حاشیه سود پالایشگاه‌های اروپا و آسیا را کاهش داده، در حالی که دسترسی به خوراک ارزان‌تر به بهبود سودآوری پالایشگاه‌های آمریکایی کمک کرده است.
در این شرایط، قیمت بالاتر نفت خام به‌تنهایی به معنای بهبود یکسان وضعیت تمام بخش‌های صنعت انرژی نیست؛ زیرا هزینه حمل‌ونقل، دسترسی به خوراک و ظرفیت پالایش نیز در تعیین سودآوری فعالان این بازار نقش دارند.
از طرفی با وجود افزایش عرضه در سپتامبر، ذخایر مشاهده‌شده جهانی نفت همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارد، آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داده است که ذخایر جهانی در سپتامبر ۱۰ میلیون بشکه کاهش یافت و در پایان این ماه، مجموع ذخایر ۵۰۹ میلیون بشکه کمتر از سطح پایان فوریه بود.
در این ماه، ذخایر نفت روی خشکی ۱۱۳ میلیون بشکه کاهش یافت، در حالی که افزایش ۱۰۳ میلیون بشکه‌ای ذخایر نفت روی آب بخشی از این افت را جبران کرد. ذخایر کشورهای غیرعضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نیز ۷۶ میلیون بشکه کاهش یافت که ۷۸ درصد آن مربوط به چین بود، ذخایر کشورهای عضو این سازمان هم ۳۷ میلیون بشکه افت کرد.
این ارقام نشان می‌دهد بازار هنوز نتوانسته ذخایر ازدست‌رفته را به‌طور کامل جبران کند، در نتیج هرگونه اختلال جدید در تولید، حمل‌ونقل یا فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند بر تعادل بازار اثر بگذارد.
در کنار بازار نفت خام، عرضه جهانی گازوئیل همچنان با محدودیت مواجه است، بر اساس گزارش آژانس، صادرات جهانی این فرآورده در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته روزانه حدود ۷۰۰ هزار بشکه کاهش یافت. صادرات خالص روسیه و خاورمیانه نیز با افت روزانه ۱.۳ میلیون بشکه‌ای به ۸۲۰ هزار بشکه رسید.
صادرات جهانی گازوئیل در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط روزانه ۴.۷ میلیون بشکه بود که ۱۰ درصد کمتر از سال گذشته است. در همین حال، قیمت عمده‌فروشی گازوئیل در اواسط سپتامبر در سنگاپور از ۲۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت و در اروپا و آمریکا به حدود ۲۲۰ دلار رسید.
کاهش فعالیت پالایشگاه‌های خاورمیانه، افت تولید پالایشگاه‌های روسیه و محدودیت دسترسی برخی پالایشگاه‌های آسیایی به خوراک مناسب از عوامل موثر بر کاهش عرضه این فرآورده هستند. به همین دلیل، حتی با افزایش عرضه نفت خام، بازار فرآورده‌های نفتی همچنان به زمان نیاز دارد تا به تعادل نزدیک شود.
آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط روزانه ۱۰۰.۷ میلیون بشکه باشد و در سال ۲۰۲۷ روزانه ۷.۷ میلیون بشکه افزایش یابد. همچنین انتظار می‌رود ظرفیت پالایشگاه‌های جهان در سال آینده روزانه ۲.۸ میلیون بشکه افزایش پیدا کند.
در بازار گازوئیل نیز پیش‌بینی می‌شود افزایش تولید پالایشگاه‌ها در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ بازار را به سمت مازاد عرضه سوق دهد. با این حال، آژانس تاکید کرده است که این بهبود برای جبران کامل کسری انباشته شده در سال ۲۰۲۶ کافی نخواهد بود و تعادل بازار همچنان به بازگشت عرضه فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه وابسته است.
در مجموع، گزارش اکتبر آژانس بین‌المللی انرژی از بازاری حکایت دارد که در آن نشانه‌های افزایش عرضه با محدودیت ذخایر و چالش‌های بخش پالایش همراه شده است. رشد عرضه جهانی در سپتامبر و پیش‌بینی افزایش تولید در سال آینده، چشم‌انداز بهبود بازار را تقویت می‌کند؛ هرچند تحقق این روند به تداوم عرضه، کاهش اختلالات زیرساختی و بهبود شرایط تجارت جهانی انرژی وابسته خواهد بود.