خشکسالی پاییزی در انتظار ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ خشکسالی یکی از چالش‌های جدی و پیچیده‌ای است که کشور‌های مختلف به ویژه ایران با آن روبرو هستند. با توجه به اقلیم خاص و وضعیت آب و هوایی کشور، خشکسالی‌های مکرر به معضلی بزرگ برای توسعه پایدار و مدیریت منابع آب بدل شده است.  

براساس داده‌های تغییرات اقلیمی و الگو‌های بارندگی در سال‌های اخیر، پیش‌بینی می‌شود که ایران در پاییز پیش رو با شرایط خشکسالی مواجه شود. این موضوع نه تنها بر کشاورزی و منابع طبیعی اثر می‌گذارد، بلکه تأثیرات اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای را نیز به دنبال خواهد داشت.

خشکسالی به ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، مانند نواحی مرکزی و جنوب‌شرق کشور، به صورت یک پدیده مستمر و گسترده در آمده است.

این شرایط به دلیل تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کاهش بارندگی، بسیار تشدید شده است. تحلیل‌های پیش‌بینی آب و هوایی نشان می‌دهد که با ادامه روند گرم شدن کره زمین و تغییر الگو‌های بارندگی، خطر خشکسالی در ایران افزایش خواهد یافت.

در پاییز امسال، پیش بینی می‌شود که با توجه به معکوس شدن برخی از الگو‌های آب و هوایی و ناپایداری جوی، بخش‌های وسیعی از کشور با کمبود بارش مواجه شوند.

این وضعیت می‌تواند عواقب جدی بر منابع آبی کشور و به طور کلی بر امنیت غذایی، اجتماعی و اقتصادی مردم داشته باشد.

بخش کشاورزی که به شدت به منابع آب وابسته است، به عنوان یکی از اصلی‌ترین بخش‌های آسیب‌پذیر در برابر خشکسالی شناخته می‌شود.

کمبود آب می‌تواند منجر به کاهش تولید محصولات زراعی، افزایش قیمت‌ها و در نتیجه مشکلات معیشتی برای کشاورزان و مردم شود.

بر اساس پیش‌بینی سامانه‌های جهانی هواشناسی، گستره ایران به احتمال ۵۰ تا ۷۰ درصد در پاییز سال ۱۴۰۳ خشکسالی و کاهش چشمگیر بارندگی را تجربه می‌کنند.

یک سوم از بارندگی سالانه ایران در فصل پاییز رقم می‌خورد و خشکسالی در این فصل به معنای کاهش ۱۰۰ میلیارد متر مکعبی آب ورودی کشور است. با این آب می‌توان آکواریوم فرضی به مساحت تهران و با ارتفاع ۳ برابر برج آزادی را پر از آب کرد.

به علاوه، خشکسالی نه تنها روی اکوسیستم‌ها و تنوع زیستی تاثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند به بروز پدیده‌های طبیعی دیگر مانند گرد و غبار و آتش‌سوزی‌های جنگلی نیز منجر شود.

آسیب به پوشش گیاهی و خاک، خاک را مستعد فرسایش کرده و زیرساخت‌های طبیعی را نیز به خطر می‌اندازد. در نتیجه، برای مقابله با این چالش‌ها، نیاز به برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های جامع و کارآمد داریم.

از سوی دیگر، پیش‌بینی خشکسالی در ایران به عنوان یک چالش اجتماعی نیز خود را نشان می‌دهد. بنابراین، ضروری است که برای مدیریت بهینه منابع آب، استفاده‌های بهینه از فناوری و ارتقاء سطح آگاهی عمومی به کار گرفته شوند.

محققان دانشگاه اصفهان در تحقیقی مدعی شدند اقتصاد بیش از ۹۷ درصد از کشاورزان کشور در شرایط خشکسالی تحت تاثیر مستقیم قرار می‌گیرد.

محمد نیک‌سیرت کارشناس اقلیم شناسی، به عدم پرداخت خسارات مالی کشاورزان پس از خشکسالی اشاره کرده و معتقد است که اگر دولت در برآورد خسارات اقتصادی خشکسالی دقت کند و جبران مالی را در اسرع وقت انجام دهد، معیشت کشاورزان حفظ خواهد شد.

اما جواد دهنوی کارشناس کشاورزی می‌گوید که مدیریت پس از بحران در مواجه با خشکسالی کفایت نمی‌کند و باید پیش از وقوع با تطبیق مدل‌های مدیریت آب و اقلیم، اثر خشکسالی را کاهش دهیم تا خسارات به کشاورزان به حداقل برسد.

تطبیق مدیریت منابع آب با شرایط خشکسالی و اعمال سیاست‌های ریاضتی در این حوزه مهم‌ترین اقدام کشور‌های اروپایی در مواجه با خشکسالی است که نشریه دلفت‌اکو از آن به عنوان جادوی مدیریت یاد کرده است.

این اقدامات شامل تغییر مدل بهره‌برداری سد‌ها و کنترل برداشت آب زیرزمینی می‌شود.