چماق اسرائیل روی سر نانوایی‌های محدود فلسطین/ تل‌آویو کشاورزی غزه را نابود کرد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در چهارصد و پنجاه و ششمین روز از تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به نوار غزه، اسرائیل کماکان با کنترل و محاصره گذرگاه‌های نوار غزه از رسیدن کمک‌های بشردوستانه و کالاهای ضروری مردم به خصوص در شرایط سرمای زمستان و غالب شدن گرسنگی بر اهالی این منطقه ممانعت به عمل می‌آورد.

در خصوص اوضاع اقتصادی در نوار غزه به سراغ احمد ابوقمر عضو دیده‌بان حقوق بشر اروپا-مدیترانه ساکن غزه رفتیم و با وی گفت‌گو کردیم.

در ادامه گفت‌گوی احمد ابوقمر با «اقتصاد معاصر» را می‌خوانید.

در حال حاضر چه کالاهایی از گذرگاه‌ها به نوار غزه می‌رسند؟ 

در مورد کالاهای اساسی در بازارهای غزه، فعلا تحت فشار نهادهای بین‌المللی فقط چیزی که وارد شده آرد است اما در جنوب نوار غزه همچنان بحران کمبود آرد وخیم است. در مورد بقیه کالاها باید گفت که این کالاها بسیار نادر هستند؛ مثلا در بازارهای شهر غزه، در یک روز شاید ۵۰ کیلوگرم بادمجان آورده شود اما اکثر مردم نمی‌توانند یک دانه از آن را هم بخرند. یک دانه خیار ۲۰ شکل فروخته می‌شود. 

قیمت‌ها بسیار بالاست. رژیم صهیونیستی مانع از واردات میوه و سبزیجات می‌شود و در حال حاضر روزانه ۱۰ درصد میزان کامیون‌هایی که قبل از جنگ به نوار غزه می‌رسید هم نمی‌رسد. 

روزانه چه تعداد کمک‌ها و کالاهای تجاری به نوار غزه می‌رسید، آیا هنوز پدیده سرقت محموله‌های ورودی از گذرگاه‌ها ادامه دارد؟ 

کمک‌های بشردوستانه به شکل روزانه وارد نمی‌شود، یعنی در روزهای جمعه و شنبه گذرگاه‌ها کاملا بسته است، زیرا در اسرائیل روزهای تعطیل به شمار می‌رود و در روزهای دیگر هم می‌توان گفت که یک روز ۱۰ تا ۱۳ کامیون و یک روز هم شاید تا ۴۰ کامیون در بهترین حالت وارد شود، زیرا مثلا اسرائیل می‌گوید در حال انجام عملیات امنیتی در نوار غزه است و امکان ارسال کالا وجود ندارد اما در مجموع هر آنچه وارد می‌شود، بیش از ۱۰ درصد از نیازهای ضروری شهروندان را هم تامین نمی‌کند، به خصوص که قبل از جنگ روزانه ۵۰۰ کامیون به نوار غزه می‌رسید و با این وجود مجددا کمبودهای زیادی وجود داشت. 

هنوز به شکلی تقریبا روزانه ده‌ها محموله به دست باندهای مسلح در گذرگاه جنوب شرق نوار غزه به نام گذرگاه کرم ابوسالم ربوده می‌شود و باید گفت که نظامیان رژیم صهیونیستی نیز از این اقدام سارقان حمایت می‌کند؛ به طوری که نیروهای امنیتی را که قصد مقابله با راهزنان دارند،‌ هدف می‌گیرند. 

دلیل بدتر بودن اوضاع در شمال نوار غزه این است که از گذرگاه غیراصلی زکیم که در شمال غزه است، روزانه تعداد بسیار محدودی کامیون وارد می‌شود و در واقع اسرائیل عمدا اجازه نرسیدن کالا به شمال نوار غزه را نمی‌دهد تا اهالی آنجا را کاملا به جنوب کوچ دهد. 

در حال حاضر چه کالاها و کمک‌ها بیشتر نیاز است؟ 

کالاهایی که بیشتر نیاز است، غذا، پتو،‌ فرش و چادر است وضعیت کمبود آرد در جنوب نوار غزه وخیم‌تر بوده و کماکان حل نشده باقی مانده است. در واقع اسرائیل به شکل چرخشی برای کمبود آرد در برخی مناطق عمل می‌کند. چند ماه قبل شمال غزه معضل کمبود آرد شدید داشت و حالا جنوب نوار غزه این گونه شده و قیمت آن تا ۳۰۰ دلار برای هر کیسه آرد ۲۵ کیلوگرمی رسیده است. 

در واقع رژیم اشغالگر به شکلی نظام مند برای کمبود کالاهای اساسی و به ویژه آرد در نوار غزه عمل می‌کند. درباره کمبود دیگر کالاهای اساسی هم باید گفت که در حال حاضر غیر از آرد که در شمال نوار غزه قیمت آن مناسب است و بقیه کالاها به شدت کمیاب هستند. تخم مرغ، پنیر، برنج و گوشت در شمال غزه اصلا وجود ندارد و در جنوب نوار غزه اگر یک تاجر به زحمت وارد کرده باشد، قیمت آن نجومی خواهد بود و شاید بتوان گفت یک نفر در هزار نفر در نوار غزه امکان تهیه این کالا برایش میسر است، زیرا قیمت کالاها هم روزانه تغییر می‌کند و هیچ ثباتی ندارند. 

کمبود سوخت و گازوئیل در نوار غزه موجب شده تا نانوایی‌ها در ساعات اندکی بتوانند فعالیت کنند رژیم اشغالگر به هیچ نانوایی اجازه نمی‌دهد که بدون کسب مجوز از رژیم اشغالگر سوخت مورد نیاز خود را تامین کند و علنا اعلام کرده که هر نانوایی که بدون مجوز اسرائیل کار کند، بسته خواهد شد و عوامل آن بازداشت می‌شوند. در حال حاضر تنها سه نانوایی برای بیش از ۵۰۰ هزار نفر جمعیت شهر غزه در این شهر فعال هستند و همین امر موجب ازدحام زیاد شهروندان در برابر نانوایی‌ها برای خریدن نان شده است. 

در بقیه شهرهای شمال نوار غزه هم اسرائیل به دلیل انجام عملیات امنیتی اجازه فعالیت هیچ نانوایی را نمی‌‎دهد، یعنی در جبالیا،‌ بیت لاهیا و بیت حانون هیچ نانوایی فعال نیستند. در واقع اسرائیل از ۹۰ روز قبل، این مناطق را محاصره کرده و اجازه فعالیت هیچ نهاد امدادرسان یا هیچ نانوایی در آنجا را نمی‌دهد. 

در حال حاضر غذای اصلی مردم نان خالی است و در جنوب نوار غزه برنج هم به قیمت گران یافت می‌شود. 

در مورد بسته‌های غذایی فقط هر دوونیم تا سه ماه یک بار یک سبد غذایی متشکل از چند عدد کنسرو برای هر خانواده ارائه می‌شود که برای یک خانواده چهار تا شش نفر، کفاف ۲۰ روز آنها را هم نمی‌دهد. آن هم اگر روزانه یک وعده غذایی مصرف کنند. از همین‌رو در مورد خانواده‌های با جمعیت بیشتر که این بسته غذایی کفاف یک هفته آنها را هم نمی‌دهد. 

در حال حاضر تراژیک‌ترین وضعیت انسانی در نوار غزه بعد از کشتار غیرنظامیان و ریختن بمب به روی آنها، غرق شدن چادرهای اسکان در آب و گل است، زیرا شبکه‌های فاضلاب هم در بمباران‌های اسرائیل تخریب شده و از همین‌رو آب در سطح زمین جاری است. این چادرها برای سرمای فعلی که دما حدود چهار تا شش درجه بالای صفر است، مناسب نیستند. دست کم شش کودک ظرف ۱۰ روز گذشته به دلیل سرما جان باختند. با توجه به اینکه ما در ابتدای فصل زمستان هستیم، روزهای بدتر در انتظار است؛ آن هم در حالی که بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از آوارگان در چادرهای موقت اسکان به سر می‌برند. 

از همین‌رو شهروندان غزه نیاز به پتو و زیرانداز دارند. این همه فریاد می‌زنیم که مردم دارند یخ می‌زنند اما هیچ فریادرسی نیست. حتی خیلی از چادرها طی بیش از ۴۵۰ روزی که از جنگ می‌گذرد، فرسوده شدند و برخی با پلاستیک و پتو برای خود سرپناه درست کرده‌اند و همچنان اسرائیل اجازه وارد شدن چادر به نوار غزه را نمی‌دهد. 

ابتلا به سوء تغذیه، حال و روز اکثر قریب به اتفاق مردم غزه است. گرسنگی موجب مرگ عده‌ای شده است. زنان باردار، کودکان و سالخوردگان به دلیل از دست دادن مواد لازم اعم از پروتئین و ویتامین‌های لازم برای بدنشان، بیستر آسیب دیده‌اند. 

اسرائیل مانع آتش‌بس در غزه است 

همه گروه‌های مقاومت ماه‌هاست برای آتش‌بس در نوار غزه تلاش می‌کنند. این اسرائیل و به خصوص نتانیاهوست که برای آتش بس تعلل می‌کنند و همه می دانند که اسرائیل آتش بس را نمی‌خواهد. 

نرخ فقر و بیکاری در نوار غزه چقدر است؟ 

قبل از تجاوز نظامی رژیم اشغالگر اسرائیل به نوار غزه، نرخ فقر از ۶۳ درصد فراتر می‌رفت و خط فقر در فلسطین حدود ۲۷۱۷ شکل اسرائیل بود، در حالی که خط فقر شدید، حدود ۲۱۷۰ شکل بود اما بعد از جنگ می‌توان گفت که ما از مفهوم فقر فراتر رفته‌ایم. اکنون در مورد سطوح مختلف قحطی و ناامنی غذایی صحبت می‌کنیم، زیرا کل مصرف فلسطینیان ۲۴ درصد کاهش یافته (حدود ۱۳ درصد در کرانه باختری و ۸۰ درصد در نوار غزه) که نشان‌دهنده تاثیر مستقیم بر سطح زندگی افراد در فلسطین است و این امر با افزایش نرخ بیکاری در فلسطین همراه بود. در حال حاضر اکثر افراد در نوار غزه از سطح بالایی از ناامنی غذایی رنج می‌برند. در واقع نرخ فقر و بیکاری در نوار غزه به ۱۰۰ درصد رسیده است. 

قیمت‌ها در نوار غزه چقدر زیاد شده و اقتصاد در سال ۲۰۲۴ چقدر انقباض داشته است؟

در حال حاضر قیمت‌ها در نوار غزه طبق بررسی متولیان، ۲۷۷ درصد گران شده است. به طور کلی قدرت خرید مردم در نوار غزه ۷۰ درصد کم تر شد. بانک جهانی اعلام کرده که نرخ انقباض در اقتصاد فلسطین به ۸۶ درصد رسیده که به معنای افول فاجعه‌بار اقتصاد فلسطین است، زیرا این انقباض قبل از جنگ از بین ۱۵ تا ۱۷ درصد تجاوز نکرده بود. 

نرخ بیکاری در میان عموم مردم غزه قبل از جنگ، ۴۵ درصد بود، در حالی که در زمان جنگ از ۸۸ درصد گذشت، یعنی از هر ۱۰۰ نفر ۸۸ نفر بیکار و بدون درآمد هستند، در حالی که درصد کمی باقی مانده که با موسسات بین‌المللی در ارائه و خدمات لجستیکی کمک می‌کنند. 

نرخ فقر از ۸۰ درصد قبل از جنگ در نوار غزه به ۹۹ درصد افزایش یافت، ۶۰ درصد مردم قبل از جنگ به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشتند اما در حال حاضر همه (۱۰۰ درصد) مردم غزه به این کمک‌ها وابسته هستند. 

وضعیت آب چگونه است؟ 

وضعیت آب در نوار غزه هم مصیبت بار است. در واقع اسرائیل از آب و منابع آب برای شکست مقاومت شهروندان مقاوم غزه استفاده می‌کند. آب مناسب شرب که شیرین باشد اندک است و روزانه مقداری آب با تانکر توزیع می‌شود. از همین‌رو در بسیاری مواقع مردم مجبورند که آب غیر مناسب برای شرب و شور برای مصارف خوردن استفاده کنند. اسرائیل بیش از ۸۰ درصد بخش آب در نوار غزه را نابود کرده که شامل چاه‌های آب و سیستم‌های پمپاژ آب و آب شیرین‌کن‌ها و شبکه‌های توزیع‌کننده آب و شبکه‌های فاضلاب بوده است. 

در حال حاضر آب مصرفی از چاه‌های نوار غزه تامین می‌شود. هیچ آبی از خارج غزه وارد نمی‌شود. از همین‌رو معضل اصلی کمبود گازوئیل برای استخراج آب از چاه است. در همه ماه‌های گذشته که اسرائیل اجازه وارد شدن سوخت را نداده، شهروندان از انرژی خورشیدی برای تولید برق و بیرون کشیدن آب از چاه استفاده کردند اما متاسفانه اسرائیل بسیاری از چاه‌ها و پنل‌های خورشیدی را هم بمباران کرده است. 

آیا اسرائیل اجازه ورود سوخت برای گرمایش و یا طبخ غذا را داده است؟ 

خیر. هرگز اسرائیل اجازه ورود هیچ نوع سوختی به شمال نوار غزه را نمی‌دهد. فقط برای بیمارستان‌ها، گاها اجازه رسیدن سوخت را می‌دهد. البته از هفته گذشته که بیمارستان کمال عدوان هم با حمله نظامیان صهیونیست به آنجا از مدار خدمات رسانی خارج شد و قبل از آن هم بیمارستان اندونزیایی فعالیتش متوقف شده بود، در حال حاضر فقط بیمارستان شفا و بیمارستان معمدانی در شهر غزه فعال هستند و سوخت فقط به اندازه آنجا می‌رسد. 

در جنوب نوار غزه هم به میزان بسیار کم و تنها برای نهادهای امدادرسان وارد می‌شود. 

پول چگونه به غزه می‌رسد؟ امکان نقد کردن پول موجود در حساب برای اهالی غزه چگونه امکان پذیر است؟ 

در خصوص ورود حواله‌جات به نوار غزه، میزان آن بسیار اندک است. اسرائیل محدودیت‌های شدیدی را در این خصوص هم اعمال می‌کند اما مردم سعی می‌کنند با ترفندهای مختلف، پول وارد کنند. از همین‌رو مثلا کمک‌های مالی که از ایران یا آمریکا یا هر کشور دیگری می‌خواهد به نوار غزه برسد، به ترکیه می‌رود و از آنجا از طریق واسطه‌هایی به غزه می‌رسد. یعنی دست به دست می‌چرخد. از همین‌رو بانک‌ها در آن نقشی ندارند. به همین سبب کمبود نقدینگی در نوار غزه به دلیل محدودیت‌های اسرائیل برای ورود پول بسیار معضل بزرگی شده است. 

در حال حاضر دیگر هیچ خودپردازی در نوار غزه فعال نیست. فقط دو شعبه بانک در خان یونس و دیر البلح تحت کنترل بانک مرکزی فلسطین در رام الله فعال هستند اما در شمال نوار غزه که هیچ بانکی فعال نیست. در حال حاضر این بازار سیاه است که کار بانک‌ها را انجام می‌دهند؛ به این معنا که افراد و تاجرانی هستند که پول موجود در حساب افراد را از طریق برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های بانکی  بیرون می‌کشند. از همین‌رو مثلا یک کارمند از طریق اینترنت حساب خود را باز می‌کند و پول مورد نیاز خود را به آن تاجر ارسال می‌کند و آن تاجر بیش از ۳۰ درصد از آن پول را به عنوان حق کمیسیون برای خود برمی‌دارد  ومابقی پول را به شکل اسکناس به کارمند تحویل می‌دهد.

اسرائیل چه بر سر بخش کشاورزی غزه آورده است؟ 

اشغالگران در اجرای سیاست قحطی در نوار غزه با تخریب سبد غذایی که مورد کاهش وابستگی به واردات بسیاری از کالاها می‌شود تلاش کردند تا به طور نظام‌مندی وضعیت کشاورزی را از بین ببرند. 

بخش کشاورزی در نوار غزه در حال حاضر چیزی تولید نمی‌کند، به این معنی که اقتصاد فلسطین سهم بخش کشاورزی نوار غزه را که بین ۱۵ تا ۲۰ درصد متغیر بود، از دست داده است، در حالی که تلاش برخی کشاورزان برای کشت محصولات جدید با شکست مواجه شده، زیرا اشغالگران مانع از ورود کودها و سایر ملزومات تولید، می‌شوند. افزون بر اینکه به طور ناگهانی ادوات نظامیان صهیونیست وارد زمین‌های کشاورزی شده و زحمات کشاورزان را  شخم زده و بر باد می‌دهند.