چگونه بازار برنج بهم ریخت؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛  نوسانات قیمت برنج و کمبود عرضه این کالای اساسی در هفته های اخیر، حاکی از عدم توانایی دستگاه های زیربط در تامین کافی و به موقع این کالای اساسی است.

کاهش 20 درصدی واردات برنج

براساس این گزارش در حالی که آمارها حاکی از کاهش حدود 20 درصدی واردات برنج در 9 ماهه امسال است، مشکلات تخصیص ارز در این حوزه همچنان ادامه دارد این درحالی است که فرصت زیادی هم تا فرا رسیدن ماه مبارک رمضان و ایام نوروز نمانده است.

نکته قابل توجه در این میان ادعای وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر تولید 2 میلیون و 700 هزار تن برنج در سال‌جاری و کاهش نیاز به واردات است؛ که در صورت تحقق این ادعا وضعیت کنونی بازار قابل توجیه نیست.

تکرار تجربه تلخ 1400 ؟!

البته این اولین بار نیست که ارائه آمار نادرست منجر به چنین محاسباتی در حوزه تنظیم بازار می شود و بازار را دچار تنش های اساسی می کند‌. مهم ترین نمونه این اتفاق در سال 1400 رخ داد که در نهایت نیز منجر به افزایش سرسام آور قیمت برنج ایرانی شد‌.

در همین راستا بسیاری از کارشناسان معتقدند آمار ارائه شده در حوزه تولید نیاز به راستی آزمایی دارد تا مقوله تنظیم بازار دستخوش نوسانات این چنینی نشود و دود آن در چشم مصرف کنندگان نرود. بویژه حالا که سفره مردم روز به روز کوچکتر می شود.

آمار وزارت جهاد کشاورزی تا چه اندازه صحیح است؟

در همین زمینه شایگان ادیبی، کارشناس کشاورزی و مجری سابق برنج وزارت جهاد کشاورزی در گفتگو با خبرنگار تسنیم درباره سطح زیرکشت برنج ، گفت: بر اساس آخرین گزارش رسمی منتشره شده توسط وزارت جهاد کشاورزی سطح زیر کشت برنج در سال 1402 حدود 700 هزار هکتار در گستره زراعی 20 استان کشور بوده و سطح برداشت با احتساب کشت مجدد و برداشت رتون را نیز در همان سال 790 هزار هکتار اعلام کرده است ولی به نظر بنده که بیش از 30 سال در حوزه های مختلف برنج فعالیت داشتم و تقریبا با وضعیت کشت و تولید تمامی استانها از نزدیک آشنایی دارم و همچنین بر اساس سوابق موجود در وزارت جهاد کشاورزی سطح زیر کشت برنج در ایران حدود 600 هزار هکتار است.

وی اضافه کرد: از این میزان حدود 67 درصد آن اختصاص به دو استان شمالی ( گیلان و مازندران) دارد و این میزان با تکیه بر سوابق کشت کشاورزان توسط استان ها جمع‌بندی شده است ، بحثی که اخیرا در حوزه های مختلف آن وزارتخانه در خصوص مساحی های صورت گرفته از طریق نقشه بردای هوایی مطرح می شود فاقد اعتبار کارشناسی است و در مقیاس کلان چنین طرحی در گستره برنج کاری کشور اجرا نشده است.

میزان سطح زیرکشت در سال‌جاری افزایش نداشت

ادیبی تاکید کرد: در سال جاری هم با  بررسی ها و مداقه در اظهارات مسولین دوایر مختلف مربوطه، حاکی از به زیر کشت رفتن سطح  معادل سال گذشته است.

این کارشناس حوزه کشاورزی درباره میزان تولید نیز اظهار داشت: بر اساس گزارش رسمی منتشر شده توسط وزارت جهاد کشاورزی برآورد میزان کل شلتوک تولید شده در سال 1402 با احتساب کشت اول، کشت مجدد و برداشت رتون معادل3,485,000 تن با میزان رطوبت  زمان انبارداری بوده است بنابراین میزان کل برنج سفید بر اساس وزن شلتوک زمان تبدیل معادل دو میلیون تن قابل برآورد و احصاء است.

تولید 2.7 میلیون تن برنج با واقعیت همخوانی ندارد

ادیبی تصریح کرد: با توجه به اینکه اتفاق خاصی در خصوص تهیه به موقع انواع نهاده کشاورزی توصیه شده برای این زراعت رخ نداده، میزان تولید بذر گواهی شده برنج توزیع شده بین کشاورزان نیز از قبل هم کمتر شده و به حدود یک درصد رسیده و تکنولوژی های هم به شالیکاران که باعث افزایش عملکرد در واحد سطح و در نتیجه تولید شود؛ نشده است، رشد تولیدی نیز رخ نداده است‌.

وی تاکید کرد: همچنین  با عنایت به بررسی های میدانی، میزان تولید برنج حداکثر به اندازه سال گذشته و لازم به ذکر است که برآورد تولید 2,700,000 تن برنج سفید برای سال 1403 (یعنی افزایش تولیدی معادل 35 درصد نسبت به سال گذشته که توسط برخی از مسولین وزارت جهاد کشاورزی اعلام شده) با واقعیت های تولید برنج سال جاری همخوانی نداشته است.

ادیبی افزود: چنانچه شاهد هستیم اثرات منفی این برآوردهای غیر کارشناسی در افزایش قیمت درحال حاضر در شرایط مصرف کنندگان مشهود بوده ضمن آنکه این افزایش قیمت تاثیر مستقیمی نیز بر هزینه تولید سال زراعی پیش رو (1404) بویژه هزینه های نیروی انسانی برای کشاورزان را در پی خواهد داشت./ تسنیم