تغییر مسیر بورس آمریکا؛ از دستکاری احتمالی تا ترس ترامپ

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در هفته گذشته، فقط در یک روز، قوانین بازی در بازارهای مالی جهانی تغییر و از یک رکود به سمت بهبود سوق یافت. بر اساس گزارش بلومبرگ، این امر به دلیل درآمد شرکت‌ها یا تغییر در مبانی اقتصادی نبود، بلکه به دلیل تصیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا مبنی بر تعلیق تعرفه‌های جدید بر چندین شریک تجاری بود. در نتیجه، ثروت ۵۰۰ ثروتمند جهان شاهد جهش بی‌سابقه‌ای بود و ثروت میلیاردرها در روز چهارشنبه گذشته، ۳۰۴ میلیارد دلار افزایش یافت. 

در یک جلسه، زیان‌های ده‌ها میلیاردی ثروتمندان در روزهای گذشته، به دستاوردهای افسانه‌ای تبدیل شد که چشم‌انداز ثروت جهانی را تغییر داد. پس از تعلیق موقت برخی از تعرفه‌ها، بازارهای سهام آمریکا با افزایش بیش از ۵ تریلیون دلار در هفت ساعت، بیش از حجم اقتصاد آلمان در یک سال تمام، یکی از بزرگترین صعودهای تاریخ را ثبت کردند. این افزایش در بازارهای سهام ایالات متحده پس از آن اتفاق افتاد که ترامپ تعلیق ۹۰ روزه تعرفه‌های متقابل را اعلام کرد. 

اظهارات ترامپ که در اواسط جلسه روز چهارشنبه بیان شد، باعث ایجاد سرخوشی فوری در بازارها شد. شاخص ۵۰۰ S&P  با بیشترین سرعت خود از زمان بحران مالی ۲۰۰۸، جهش تاریخی ثبت کرد و شاخص نزدک کامپوزیت قوی‌ترین عملکرد روزانه خود را در بیش از ۲۴ سال گذشته ثبت کرد. تصمیم ترامپ به خصوص پس از تشدید سیاست‌های تجاری وی در چند هفته گذشته غیرمنتظره بود. با این حال، این عقب‌نشینی ناگهانی سناریوهای «کاهش تنش تاکتیکی» را به ذهن متبادر کرد که او در نخستین دوره ریاست جمهوری خود برای آرام کردن بازارها پس از شوک‌های بزرگ به کار برد. در نهایت، پیامی که بازارها دریافت کردند این بود که جنگ تجاری متوقف شده و ریسک‌ها به طور موقت کاهش یافته است. 

پشت پرده تغییر رادیکال ترامپ 

ترامپ با تعرفه‌های خود باعث سقوط بازار سهام شد. اکنون وی اعلام کرده که تعرفه‌ها را تعلیق کرده تا در نتیجه باعث ایجاد سرخوشی در بازار شود. تغییر مسیر غافلگیرکننده دونالد ترامپ و خروج موقت از تعرفه‌های اخیر، دنیا را در حالت بلاتکلیفی قرار داده است. به دنبال اختلالات عمده در بازارهای سهام و مالی سرتاسر جهان، رئیس جمهور ایالات متحده تصمیمی غافلگیرکننده گرفت تا به تعرفه‌های خاص بسیاری از کشورها، به مدت ۹۰ روز وقفه دهد. وی فعلا موضع خود را فقط در قبال چین سخت‌تر می‌کند. 

همانطور که اشاره شد، بازارهای سهام با اشتیاق به رفع محدودیت‌های معاملاتی واکنش نشان دادند و قیمت‌ها به شدت افزایش یافت. ترامپ با معرفی تعرفه‌ها در وهله اول مارپیچ نزولی را به راه انداخته بود که اکنون برخی از پیامدهای آن ادامه دارد. برای نمونه سرمایه‌گذاران احتمالا اوراق قرضه دولتی ایالات متحده را بفروشند که تحولی نگران‌کننده برای آینده مالی عمومی آمریکاست. ناظران بازار حدس می‌زنند که این امر احتمالا باعث توقف دائمی تعرفه‌ها شده باشد اما ترامپ چرخش خود را با گفتن اینکه «مردم» بی‌قرار و «کمی ترسیده‌اند» توضیح داد. با این حال، عصبی بودن خود ترامپ نیز احتمالا در این تصمیم تاثیر داشته است، به طوری که دولت برای روزها تاکید می‌کرد که تعرفه‌ها چیزی نیست که بتواند ظرف چند روز یا چند هفته لغو یا مذاکره کرد. 

در مجموع و به باور کارشناسان، ترامپ تحت فشار شدید بازارهای مالی و همچنین از سوی کارآفرینان فردی قرار گرفته است. باید توجه داشت که قیمت سهام برای بسیاری از جمهوری خواهان مهم است که می‌توانست فشار بر ترامپ را افزایش دهد. 

ماسک؛ برنده بزرگ 

در فهرست ذی‌نفعان این نوسان بزرگ، ایلان ماسک در صدر قرار گرفت. مدیرعامل تسلا پس از جهش ۲۳ درصدی سهام شرکتش، ۳۶ میلیارد دلار در یک روز به دارایی خود اضافه کرد که ضررهای قبلی ناشی از نگرانی‌ها در مورد تعرفه برخی قطعات را جبران کرد. ماسک که در یک درگیری علنی با ترامپ بر سر سیاست‌های تعرفه‌ای قرار داشت، اکنون به بزرگترین برنده تصمیم کاهش تنش تعرفه‌ای تبدیل شده است. 

در جایگاه دوم مارک زاکربرگ، بنیانگذار متا قرار گرفت که با افزایش شدید سهام شرکتش، دارایی وی حدود ۲۶ میلیارد دلار افزایش یافت. جنسن هوانگ، مدیر عامل انویدیا نیز پس از رشد ۱۹ درصدی سهام این شرکت، سود ۱۵.۵ میلیارد دلاری را تجربه کرد. 

همچنین، بازار فناوری ایالات متحده بزرگترین ذی‌نفع از کاهش ناگهانی تنش‌های تجاری بود. پس از روزها فشار بر روی تعرفه‌های احتمالی بر قطعات چین و هند، سرمایه‌گذاران نفس راحتی کشیدند و سهام‌های بزرگ فناوری با جهش بی‌سابقه‌ای مواجه شدند. حتی شرکت‌هایی که در خط مقدم چشم‌انداز سیاسی یا رسانه‌ای نبودند، از این بازگشت سود بردند. به عنوان مثال ارنست گارسیا سوم، مدیر عامل کاروانا شاهد افزایش ۲۵ درصدی ثروت خود در یک روز بود که ۱.۴ میلیارد دلار افزایش یافت. 

این روند در وال استریت متوقف نشد و سریعا به بازارهای آسیایی سرایت کرد و میلیاردرهای منطقه به دلیل سرمایه‌گذاری عظیم در بخش فناوری و کالاهای مصرفی، میلیاردها دلار به دست آوردند. برای نمونه، ماسایوشی سون، مدیر عامل سافت بانک ۱.۷ میلیارد دلار به ثروت خود اضافه کرد و ثروت خود را به ۱۱.۷ میلیارد دلار رساند. همچنین ژو کانفی، دومین زن ثروتمند چین شاهد افزایش ۱۴.۳ درصدی ثروت خود به ۹.۵ میلیارد دلار بود. 

رکورد قبلی بیشترین افزایش روزانه در دارایی ثروتمندان در مارس ۲۰۲۲، تقریبا ۲۳۳ میلیارد دلار بود، پس از اینکه فدرال رزرو در میان اطمینان در مورد قدرت اقتصاد ایالات متحده، نرخ بهره را افزایش داد. امروز، این رکورد با اختلاف زیادی شکسته شد و در یک جلسه به ۳۰۴ میلیارد دلار رسید.

همچنین، رشد وال استریت توجهات را به قیمت نفت معطوف کرد که در معاملات روز چهارشنبه، ۵ درصد افزایش یافت. پس از آنکه گلدمن ساکس هشدارهای خود مبنی بر نزدیک شدن اقتصاد ایالات متحده به رکود را پس گرفت، قیمت گاز طبیعی با خوش‌بینی مجدد نسبت به بهبود تقاضای جهانی ۸ درصد افزایش یافت تا بهترین عملکرد روزانه خود را در دو سال اخیر ثبت کند. 

احتمال دستکاری 

اکنون برخی از قانونگذاران دموکرات و کارشناسان دولتی خواستار تحقیقاتی در مورد اینکه احتمال تلاش ترامپ برای دستکاری عمدی بازارها هستند. سناتور آدام شیف، دموکرات از کالیفرنیا و روبن گالیگو، دموکرات از آریزونا، روز چهارشنبه نامه‌ای به کاخ سفید ارسال و در آن خواستار «بررسی فوری در مورد نقش احتمالی رئیس جمهور ترامپ، خانواده وی یا سایر اعضای دولت در تجارت داخلی یا سایر معاملات مالی غیرقانونی» در نتیجه تغییر سیاست تعرفه‌ای شدند. 

با وجود درخواست‌های گسترده برای تحقیق درباره پست‌های رسانه‌های اجتماعی ترامپ در روز چهارشنبه، بسیاری از کارشناسان انتظار ندارند که اتفاقات ملموسی را مشاهده کنند. قانونگذاران جمهوری‌خواه که هم مجلس نمایندگان و هم سنا را کنترل می‌کنند، علاقه چندانی به درگیری با ترامپ نشان نداده‌اند. کارشناسان نیز انتظار تحرک زیادی از کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده ندارند که اتهامات مربوط به معاملات داخلی را بررسی می‌کند. 

در این میان، «DJT» حروف اول ترامپ و همچنین نماد سهام گروه رسانه و فناوری ترامپ، پس از اعلام این خبر با افزایش ۲۲.۶۷ درصدی بسته شد. ۵۳ درصد سهام ترامپ در این شرکت که اکنون در اختیار یک تراست تحت کنترل پسر ارشدش، دونالد ترامپ جونیور است، در آن روز ۴۱۵ میلیون دلار افزایش یافت. 

جهش قیمت در Trump Media حتی از سهم تسلا مشاور دولتی ایلان ماسک پیشی گرفت. افزایش نزدیک به ۲۳ درصدی قیمت سهام تسلا در روز چهارشنبه، ثروت ماسک را ۲۰ میلیارد دلار افزایش داد. چند روز پیش، هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا در تلویزیون زنده از شهروندان خواست سهام تسلا را بخرند، زیرا هرگز دوباره ارزان نخواهند شد. 

بازگشت موقت یا آغاز بهبودی؟ 

با وجود سرخوشی بازار، ناظران بر این باورند که با توجه به‌ عدم شفافیت بلندمدت در مورد سیاست تجاری ایالات متحده، این دستاوردها احتمالا پایدار نباشند. ترامپ لغو تعرفه را اعلام نکرده، بلکه آن را تعلیق کرد، یعنی شبح جنگ تجاری همچنان باقی است. بازارها همچنین نسبت به هرگونه تغییر در لحن سیاسی حساس هستند و احتمالا در صورت انتشار بیانیه‌ای که انتظارات را تغییر دهد، دوباره روند کاهشی به خود بگیرند. 

به باور کارشناسان، آنچه ما شاهد آن هستیم یک بهبود واقعی نیست، بلکه یک بازگشت فنی است که ناشی از کاهش تنش‌ها است. تا زمانی که یک نقشه راه روشن برای سیاست‌های تجاری ایجاد نشود، بازارها شکننده خواهند ماند.