روند رو به رشد تولید و صادرات تخم‌مرغ در ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در شرایط کنونی که تخم‌مرغ به‌ عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع پروتئینی در سبد غذایی خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود، مدیریت دقیق و هوشمندانه تولید، توزیع و صادرات این محصول به یکی از اولویت‌های اصلی اقتصادی کشور تبدیل شده است. افزایش هزینه‌های تولید و نوسانات شدید قیمت نهاده‌های دامی باعث شده که تولیدکنندگان تخم‌مرغ نسبت به تداوم تولید پایدار و اقتصادی این محصول هشدار دهند. برای تامین امنیت غذایی کشور و پاسخگویی به نیازهای داخلی، ضروری است که توجه ویژه‌ای به وضعیت تولید تخم‌مرغ و به‌ ویژه بهبود شرایط اقتصادی تولیدکنندگان آن داشته باشیم. 

کارشناسان و فعالان اقتصادی بر این باورند که تخم‌مرغ نه فقط به‌ عنوان یک محصول استراتژیک و حیاتی در تامین پروتئین مصرفی ایرانیان شناخته می‌شود، بلکه این محصول ظرفیت بالایی برای صادرات به کشورهای دیگر دارد. کشورهای همسایه ایران که با کمبود منابع پروتئینی مواجه هستند، به‌ ویژه عراق، افغانستان، ترکمنستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس، بازارهای مستعدی برای صادرات تخم‌مرغ به شمار می‌روند. برای بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها، نیاز است که سازوکارهای صادراتی پایدار، پیش‌بینی‌پذیر و به‌ ویژه متناسب با شرایط داخلی و بین‌المللی تدوین شود. 

از همین‌رو حمیدرضا کاشانی، رئیس اتحادیه سراسری مرغداران تخم‌گذار میهن در خصوص آخرین وضعیت تولید و صادرات تخم‌مرغ در کشور گفت: «تخم‌مرغ به کشورهای هدف از جمله عراق، افغانستان، ترکمنستان، حاشیه خلیج فارس و سه کشور آفریقایی صادر شده است.» 

وی همچنین اعلام کرد که در سال گذشته، ایران توانسته ۱۵۹ هزار تن تخم‌مرغ به ارزش بیش از ۱۵۰ میلیون دلار به ۱۱ کشور مختلف صادر کند. این آمار نشان‌دهنده قدرت و ظرفیت بالای صادراتی ایران در این حوزه است. 

بر اساس گفته این مقام صنفی، تولید تخم‌مرغ در ایران در سال گذشته به یک میلیون و ۳۶۰ هزار تن رسید. این میزان تولید در شرایطی به‌ دست آمد که چالش‌های زیادی در تامین نهاده‌ها و هزینه‌های تولید وجود داشت. با این حال، برنامه‌ریزی‌ها و حمایت‌های انجام‌ شده از سوی دولت و اتحادیه‌ها نشان می‌دهد که تولید تخم‌مرغ در سال جاری رشد ۳ تا ۵ درصدی خواهد داشت که این امر نویدبخش آینده‌ای روشن برای صنعت تخم‌مرغ در ایران است. 

آمارهای مثبت صادراتی و رشد تولید نشان می‌دهد که ایران توانسته تا سهم قابل‌ توجهی از بازارهای منطقه‌ای تخم‌مرغ را به خود اختصاص دهد. این ظرفیت می‌تواند به یک مزیت اقتصادی پایدار تبدیل شود، به شرط آنکه حمایت‌های لازم از تولیدکنندگان ادامه پیدا کند و برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تری برای بهبود کیفیت و افزایش بهره‌وری در این صنعت انجام شود. در عین حال، تداوم این روند مستلزم ایجاد توازن هوشمندانه میان تامین نیاز بازار داخلی و بهره‌برداری از فرصت‌های صادراتی است. این توازن باید به‌ گونه‌ای برقرار شود که نه مصرف‌کننده داخلی تحت فشار قرار گیرد و نه تولیدکننده از حضور در بازارهای خارجی باز بماند. 

اگر سیاست‌گذاران کشور بتوانند چارچوبی باثبات برای صادرات هدفمند و تولید اقتصادی تدوین کنند، تخم‌مرغ می‌تواند یکی از ارکان صادرات غیرنفتی ایران در سال‌های آینده باشد و نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشور ایفا کند. این امر نیازمند هم‌افزایی میان سیاست‌های اقتصادی، حمایت از تولیدکنندگان و توجه به نیازهای بازارهای خارجی است تا از تمامی ظرفیت‌های موجود در این صنعت بهره‌برداری شود و اقتصاد کشور از نوسانات اقتصادی کمتری رنج ببرد. 

در ادامه، باید بر اهمیت توجه به زیرساخت‌ها و فناوری‌های نوین در صنعت تولید تخم‌مرغ تاکید کرد. پیشرفت‌های علمی و فناوری در زمینه‌های مختلف، از جمله بهبود کیفیت نژادهای مرغ تخم‌گذار، بهینه‌سازی روش‌های تغذیه و استفاده از سیستم‌های نوین پرورش و مدیریت محیط مرغداری، می‌تواند نقش اساسی در افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید داشته باشد. در این راستا، حمایت از تحقیق و توسعه (R&D) در صنعت مرغداری و ایجاد همکاری‌های نزدیک‌تر میان دانشگاه‌ها، پژوهشگران و تولیدکنندگان، می‌تواند به ارتقا صنعت کمک کند. 

در کنار این، توجه به مسائل زیست‌محیطی و استفاده بهینه از منابع طبیعی نظیر آب و انرژی در فرآیند تولید، موضوعی است که در سال‌های اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی و کمبود منابع آبی در برخی مناطق کشور، مدیریت بهینه این منابع و به کارگیری فناوری‌های کم‌مصرف می‌تواند کمک شایانی به تولید پایدار و حفظ منابع طبیعی کند. این مساله در کنار رعایت استانداردهای بهداشتی و ایمنی، از جمله مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند تاثیر زیادی در کیفیت و موفقیت صادراتی تخم‌مرغ داشته باشد. 

تامین و نگهداری روابط تجاری

یکی دیگر از مسائلی که باید به آن توجه کرد، تامین و نگهداری روابط تجاری با کشورهای هدف صادرات است. تقویت دیپلماسی اقتصادی و ایجاد روابط بلندمدت با کشورهای همسایه و دیگر بازارهای هدف، می‌تواند کمک کند تا ایران در بازارهای جهانی رقابتی‌تر ظاهر شود. علاوه بر این، ایجاد برندهای ملی و تضمین کیفیت بالای تولیدات می‌تواند زمینه‌ساز حضور موفق در بازارهای بین‌المللی و ارتقا سهم ایران از بازارهای جهانی باشد. 

از سوی دیگر، لازم است که سیاست‌گذاران داخلی از طریق ایجاد قوانین و مقررات حمایتی، تشویق به سرمایه‌گذاری‌های خارجی و همچنین تسهیل فرآیند صادرات، مسیر را برای تولیدکنندگان هموار کنند. تسهیل فرآیندهای گمرکی، کاهش تعرفه‌های صادراتی و همچنین ایجاد بسته‌های حمایتی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان می‌تواند به تقویت جایگاه ایران در بازارهای جهانی کمک کند. 

در مجموع، صنعت تخم‌مرغ در ایران نه فقط از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است، بلکه با وجود چالش‌های مختلف، ظرفیت تبدیل شدن به یک بخش کلیدی در اقتصاد غیرنفتی کشور را دارد. به شرطی که توجه ویژه‌ای به تولید پایدار، بهره‌وری بیشتر، حفظ توازن بین نیازهای داخلی و فرصت‌های صادراتی و تقویت زیرساخت‌های صادراتی صورت گیرد، ایران قادر خواهد بود تا از این ظرفیت اقتصادی بهره‌برداری کامل کند و در مسیر رشد و توسعه اقتصادی کشور گام‌های موثری بردارد.