۶ ظرفیت همکاری اقتصادی ایران و عراق

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در اواخر اردیبهشت امسال، جعفر حسینی، سرپرست امور آمایش سرزمین و توسعه منطقه‌ای سازمان برنامه و بودجه کشور گفت که ایران سالانه حدود ۲،۲۰۰ نوع کالا به ارزش ۱۲ میلیارد دلار به عراق صادر می‌کند.

وی همچنین اشاره کرد که ذخایر ارزی عراق ۸۵ میلیارد دلار و ذخایر طلای آن ۱۳۰ تن است و این کشور با ۱۴۷ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت، یکی از ثروتمندترین کشور‌های غرب آسیا محسوب می‌شود.

بررسی ظرفیت‌های همکاری اقتصادی میان دو کشور نشان می‌هد که انرژی یکی از مهم‌ترین محور‌های همکاری بین تهران و بغداد است. ایران به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز در جهان شناخته می‌شود که می‌تواند نقش حیاتی در تامین انرژی این کشور ایفا کند. این در حالی بوده که عراق نه تنها با مشکلات متعددی در تامین برق روبه‌رو است، بلکه نیاز به گاز نیز دارد که با واردات انرژی از ایران، می‌تواند به نیاز‌های داخلی خود پاسخ دهد. از همین‌رو ممکن است که در این سفر، توافقات جدیدی در زمینه افزایش صادرات گاز و برق ایران به عراق و همچنین توسعه زیرساخت‌های انرژی در این کشور مورد بحث قرار گیرد.  

علاوه بر این، همکاری در حوزه نفت و فرآورده‌های نفتی نیز می‌تواند به ایجاد فرصت‌های جدید برای هر دو کشور منجر شود. عراق به دنبال بازسازی و توسعه ظرفیت‌های پالایشگاهی خود بوده و ایران نیز با داشتن تجربه و تکنولوژی در این حوزه، می‌تواند شریک مناسبی برای این کشور باشد.



یکی دیگر از ظرفیت‌های موجود برای همکاری میان دو کشور، مساله زیرساخت بوده که با توجه به تخریب گسترده زیرساخت‌های این کشور در سال‌های اخیر، بازسازی آن به یکی از اولویت‌های اصلی دولت عراق تبدیل شده است. ایران با داشتن شرکت‌های توانمند در حوزه ساخت‌وساز و مهندسی می‌تواند در پروژه‌های بزرگی همچون احداث جاده‌ها، پل‌ها، فرودگاه‌ها و بیمارستان‌ها نقش کلیدی ایفا کند. انتظار می‌رود تا در این سفر، مذاکراتی پیرامون مشارکت شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های بازسازی عراق صورت گیرد.  

یکی دیگر از حوزه‌های مهم همکاری، بخش صنعت و معدن است. ایران با داشتن منابع غنی معدنی و تجربه در صنایع مختلف، می‌تواند به عراق در توسعه معادن و صنایع وابسته کمک کند. همچنین، ایران با تولید ماشین‌آلات صنعتی و تکنولوژی‌های نوین، می‌تواند به رشد و توسعه صنایع عراق کمک کرده و از این طریق بستر افزایش اشتغال و توسعه اقتصادی در این کشور را ایجد کند.  

تبادلات تجاری یکی از مسائلی است که برای تمامی کشور‌ها اهمیت دارد، چرا که میزان این تبادلات می‌تواند در تامین نیاز‌های کشور‌ها و رشد اقتصادی آنها موثر باشد. ایران یکی از بزرگترین شرکای تجاری عراق محسوب شده و بازار مهمی برای صادرات کالا‌های ایرانی به شمار می‌رود. محصولات کشاورزی، مصالح ساختمانی، مواد غذایی، دارو و محصولات پتروشیمی از جمله کالا‌های صادراتی ایران به عراق هستند. در این سفر، توسعه همکاری‌ها در حوزه تجارت و تسهیل شرایط گمرکی و مرزی، می‌تواند به افزایش مبادلات تجاری بین دو کشور کمک کند.  

ارزش صادرات غیرنفتی ایران به عراق در پنج ماه نخست سال جاری، ۲۱ درصد افزایش یافته و به بیش از ۴.۵ میلیارد دلار رسیده است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳.۵۰۸ میلیارد دلار بود. در همین راستا عبدالامیر ربیهاوی، مدیر دفتر غرب آسیا در سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرد که عراق به عنوان همسایه استراتژیک ایران، سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار با ایران تجارت می‌کند.

این در حالی بوده که ارزش تجارت غیرنفتی ایران با کشور‌های همسایه در پنج ماه نخست امسال، ۱۶ درصد افزایش یافته و به ۲۶.۸۵۷ میلیارد دلار رسیده است. ایران در این مدت ۳۴.۱۱۸ میلیون تن کالا به ارزش ۱۳.۴۰۲ میلیارد دلار به همسایگان خود صادر کرده و ۹.۴۶۱ میلیون تن کالا به ارزش ۱۳.۴۵۵ میلیارد دلار واردات داشته که عراق، امارات، ترکیه، پاکستان و افغانستان از مهمترین خریداران کالا‌های ایرانی در این مدت بوده‌اند.  در همین راستا می‌توان گفت که افزایش صادرات غیرنفتی به کشور‌های همسایه یکی از اهداف ایران در سال‌های اخیر بوده است.  

همچنین با توجه به نیاز عراق به توسعه صنایع تولیدی، ایران می‌تواند با صادرات دانش فنی و تکنولوژی‌های صنعتی به رشد پایدار صنایع عراق کمک کند. انتظار می‌رود تا توافقاتی در جهت افزایش حجم تبادلات تجاری و کاهش موانع موجود در این سفر به امضا برسد.  

یکی از مهم‌ترین بخش‌های همکاری بین ایران و عراق، گردشگری مذهبی است. سالانه میلیون‌ها زائر ایرانی به منظور زیارت اماکن مقدس در عراق به این کشور سفر می‌کنند که بطور مثال فقط در ایام اربعین، جمعیتی حدود ۴ میلیون نفر ایرانی عازم این کشور شده و از طرفی زائران عراقی زیادی هر ساله به شهر‌های مشهد و قم سفر می‌کنند که در این رابطه توسعه زیرساخت‌های گردشگری و حمل‌ونقل در دو کشور، می‌تواند به افزایش تعداد زائران و رونق گردشگری مذهبی کمک کند. به طور کلی در این راستا مذاکراتی پیرامون تسهیل تردد زائران، توسعه حمل‌ونقل ریلی و هوایی و همچنین بهبود خدمات مرزی می‌تواند به تقویت گردشگری مذهبی و فرهنگی بین دو کشور منجر شود.

حوزه بانکی و مالی و به طور خاص، تبادلات ارزی نیز از اهمییت بالایی برخوردار است که یکی از چالش‌های اصلی در روابط تجاری بین ایران و عراق تلقی می‌شود. با توجه به تحریم‌های مالی و محدودیت‌های بانکی، تسهیل تبادلات مالی بین دو کشور، اهمیت ویژه‌ای دارد. انتظار می‌رود که در این سفر، مذاکراتی در زمینه ایجاد مکانیسم‌های بانکی جدید و گسترش همکاری‌های مالی بین بانک‌های مرکزی دو کشور انجام شود. همچنین با وجود عقب‌ماندگی عراق در خصوص فناوری‌های پرداخت، این بخش نیز می‌تواند از ظرفیت‌های صادرات خدمات فنی-مهندسی ایران باشد.