آمایش سرزمین؛ حلقه مفقوده سیاست تجاری کشاورزی

غلام‌رضا میرزایی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر در پاسخ به این پرسش که در شرایط نوسانات نرخ ارز، مجلس چه تدابیری برای تثبیت سیاست‌های تجاری کشاورزی اندیشیده است، اظهار داشت: موضوع صادرات و واردات محصولات کشاورزی همواره با چالش‌های جدی روبه‌رو بوده است. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، نبود آمایش سرزمینی دقیق در این حوزه است. اگر برنامه مشخص و منسجمی وجود داشت که کشاورزان را نسبت به نوع کشت مناسب در هر سال راهنمایی می‌کرد و در زمان مناسب صادرات محصولات را هدایت می‌کرد، کشاورزان می‌توانستند سود مطلوبی از تولید خود کسب کنند و انگیزه بیشتری برای ادامه فعالیت‌های کشاورزی داشته باشند. 

وی افزود: در روز‌های اخیر نیز شاهد بوده‌ایم که در حوزه صادرات به کشور‌های همسایه، بسیاری از محصولات مانند پیاز، سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی و سایر اقلام کشاورزی، به دلیل نبود برنامه‌ریزی دقیق، روی دست کشاورزان مانده است. این مساله نشان‌دهنده ناکارآمدی وزارت جهاد کشاورزی در تدوین یک طرح جامع و کاربردی است. در نبود چنین برنامه‌ای، کشاورز با سردرگمی مواجه می‌شود و نمی‌داند که چه محصولی را در چه زمانی بکارد و چگونه آن را به بازار عرضه کند. 

میرزایی ادامه داد: کمیسیون کشاورزی مجلس، جلسات متعددی با دستگاه‌های تنظیم‌کننده بازار، تعاونی‌ها و شرکت‌های مرتبط برگزار کرده اما آنچه بیش از هر چیز خلا آن احساس می‌شود، نبود نقشه راه مشخص برای تولید، عرضه و صادرات است. عدم تطابق میزان تولید با نیاز بازار داخلی یا صادرات، باعث ایجاد نوسانات شدید در قیمت‌ها شده و این ناهماهنگی فشار زیادی بر کشاورزان و مصرف‌کنندگان وارد می‌کند. برای مثال در مواقعی که صادرات محصولاتی مثل سیب‌زمینی آزاد می‌شود، قیمت آن در بازار داخلی تا کیلویی ۷۰ هزار تومان افزایش می‌یابد. سپس برای کنترل قیمت، جلوی صادرات گرفته می‌شود که این کار باعث کاهش شدید قیمت و ماندن محصول روی دست کشاورزان می‌شود. 

نماینده مردم بروجن تاکید کرد: ما نیازمند آمایش سرزمینی دقیق و بهره‌گیری از شرکت‌های مشاور قوی در وزارت جهاد کشاورزی هستیم. این وزارت‌خانه باید برنامه‌ریزی مشخصی داشته باشد و با کشاورزان به‌ طور مستقیم در ارتباط باشد. به اعتقاد من، کشاورزان سربازان اصلی کشور هستند که با تمام توان در حال فعالیت‌اند اما نتیجه مطلوبی دریافت نمی‌کنند. 

وی در پاسخ به این پرسش که آیا واردات کنترل‌شده برای تنظیم بازار با سیاست خودکفایی در تضاد نیست، گفت: این موضوع نیز به نبود آمایش سرزمینی مربوط می‌شود. ما نمی‌دانیم چه زمانی، چه کالایی را باید وارد کنیم. برای حل این مشکل، وزارت بازرگانی باید از شرکت‌های مشاور قوی استفاده کند و سیاست‌های تجاری خود را بر پایه آمار دقیق و تحلیل‌های کارشناسی شده تدوین کند.