حذف ضایعات کشاورزی با پرتودهی هسته‌ای؛ تولید کبالت با غنی‌سازی اورانیوم

سیدرضا رفیعی، عضو هیات‌ رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر با تاکید بر اهمیت فناوری هسته‌ای در رشد بخش کشاورزی و امنیت غذایی کشور اظهار داشت: ما در حوزه هسته‌ای، مانند غنی‌سازی، در لبه فناوری قرار داریم. این حوزه دارای سرریزهایی‌ست که می‌تواند در بخش‌های مختلف به ‌ویژه کشاورزی نقش‌آفرینی کند. نمونه مهم آن پرتودهی هسته‌ای گاما است که می‌تواند در کاهش ضایعات کشاورزی نقشی حیاتی ایفا کند.

وی با اشاره به حجم بالای دورریز محصولات کشاورزی در کشور افزود: اکنون سالانه حدود ۳۰ میلیون تن دورریز کشاورزی داریم؛ رقمی که معادل ۱۰ میلیارد دلار یا ۱۵ میلیارد متر مکعب آب شیرین است. استفاده از فناوری پرتودهی می‌تواند به ‌طور جدی در کاهش این ضایعات موثر باشد.

رفیعی ادامه داد: وقتی محصول پرتودهی می‌شود، دیگر نیاز به نگهداری در سردخانه‌های بین صفر تا دو درجه ندارد و می‌تواند در دمای ۱۲ درجه نگهداری شود. همین تفاوت به معنای کاهش چشمگیر مصرف برق در سردخانه‌هاست که از پرمصرف‌ترین بخش‌ها به شمار می‌آیند.

وی با اشاره به اهمیت غنی‌سازی اورانیوم برای صنعت کشاورزی گفت: غنی‌سازی فقط یک موضوع سیاسی نیست، بلکه لبه فناوری است که امکان تولید کبالت و محصولات دیگر را فراهم می‌کند. دشمنان به‌ خوبی می‌دانند توسعه علمی و صنعتی ایران از چه مسیرهایی تغذیه می‌شود، به همین دلیل تحریم‌ها را هوشمندانه بر همین حوزه‌ها متمرکز می‌کنند.

مدیرعامل شرکت دانش بنیان شارپرتو ایرانیان، سرریزهای فناوری هسته‌ای را محدود به کشاورزی ندانست و بیان کرد: در صنعت خودرو، پلیمرهای پرتودهی‌شده موجب افزایش دوام و ایمنی می‌شوند. داشبورد خودروها دیگر در برابر آفتاب ترک نمی‌خورند و کابل‌ها آتش نمی‌گیرند. در صنعت هواپیما استفاده از کابل‌های غیرپرتودهی ممنوع است و حتی در متروهای داخلی هم این استاندارد رعایت می‌شود.

چالش محصولات ایرانی در بازار جهانی

عضو هیات‌ رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه با اشاره به وضعیت تجارت کشاورزی کشور تصریح کرد: براساس گزارش مرکز آمار، رقم تجارت کشاورزی منفی بوده است. ما تولیدکننده بزرگی هستیم اما در نگهداری و صادرات، دانش فنی کافی نداریم. سالانه پنج میلیون تن سیب‌زمینی تولید می‌کنیم اما ۱.۵ میلیون تن آن ضایعات می‌شود. در مسیر صادرات به کشورهایی مانند روسیه، محصول جوانه می‌زند و باید معدوم شود. حتی در ارومیه، بخش زیادی از سیب تولیدی کشاورزان هر ساله کنار جاده‌ها رها می‌شود.

وی با بیان اینکه خشکبار نیز با چالش مشابهی مواجه است، گفت: در گذشته برای ضدعفونی خشکبار از گاز متیل بروماید استفاده می‌شد اما این ماده سمی و مخرب لایه اوزون است و طبق پروتکل‌های بین‌المللی دیگر مجاز به استفاده نیست. جایگزین آن پرتودهی است که متاسفانه ظرفیت کافی آن در کشور فراهم نشده و همین موجب از دست رفتن بازار جهانی خشکبار ایران شده است؛ در حالی که پس از نفت، گاز و پتروشیمی، خشکبار بزرگ‌ترین منبع صادراتی کشور محسوب می‌شود.

آمریکا؛ بزرگترین استفاده کننده فناوری پرتودهی

رفیعی با اشاره به تجربه جهانی در حوزه پرتو دهی افزود: بزرگ‌ترین استفاده‌کننده فناوری پرتودهی، آمریکاست. این کشور بیشترین سامانه‌های پرتودهی را در اختیار دارد و پس از آن چین قرار دارد. حتی در قوانین داخلی آمریکا آمده است که برخی محصولات غذایی فقط در صورتی اجازه ورود به خاک این کشور را دارند که در مبدا پرتودهی شده باشند. به همین دلیل است که پسته بی‌کیفیت آمریکا می‌تواند در بازار جهانی جایی برای خود باز کند.

عضو هیات‌ رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه تاکید کرد: نباید سرچشمه فناوری را از دست بدهیم. اگر در لبه دانش حضور نداشته باشیم، مانند رودخانه‌ای خواهیم بود که در بالادست سد زده شده و پایین‌دست خشک خواهد شد. امروز نیازمند انسجام ملی و دفاع از سرمایه‌های ملی هستیم. فناوری هسته‌ای می‌تواند جلوی اشک کشاورز را بگیرد، مصرف‌کننده را راضی نگه دارد و همزمان به صادرات و اقتصاد کشور رونق ببخشد.