بازار گواهی صرفه‌جویی می‌تواند انگیزه اقتصادی برای بهینه‌سازی ایجاد کند

سید مسلم موسوی‌درچه، مدیرعامل انجمن انرژی‌های تجدیدپذیردر گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر با تشریح وضعیت طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور اظهار داشت: طرح‌هایی که در حوزه بهینه‌سازی مصرف و بهره‌وری انرژی وجود دارد به چند دسته قابل تقسیم است؛ بخشی از این طرح‌ها ناظر به بخش مصرف‌کننده است؛ یعنی اگر در صنعت صرفه‌جویی انجام شود، آن واحد صنعتی می‌تواند گواهی صرفه‌جویی دریافت کند و این گواهی را در بازار به فروش برساند. در حوزه خانگی و تجاری نیز در قالب طرح‌های نوآورانه که منجر به بهینه‌سازی مصرف می‌شود، امکان بهره‌مندی از همین سازوکار وجود دارد. 

وی با اشاره به ضرورت توجه به بخش حمل‌ونقل افزود: در حوزه حمل‌ونقل هم ما نیاز به بهینه‌سازی مصرف داریم اما هنوز مدل‌های مناسبی برای مشارکت بخش خصوصی و مردم طراحی نشده است. دولت بیشتر روی توسعه حمل‌ونقل عمومی، گسترش پلتفرم‌های حمل‌ونقلی و توسعه دولت الکترونیک تمرکز کرده تا تقاضای سفر کاهش یابد و از این مسیر صرفه‌جویی در مصرف سوخت اتفاق بیفتد؛ با این حال، این حوزه همچنان ظرفیت کار بسیار زیادی دارد. 

مدیرعامل انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر با اشاره به سهم بالای بخش صنعت از مصرف انرژی کشور گفت: بیش از ۳۵ درصد مصرف انرژی کشور در حوزه صنعت است و از سوی دیگر در حوزه ساختمان نیز طرح‌های مهمی در جریان است. اکنون با ایجاد بازار گواهی صرفه‌جویی، هر کسی که صرفه‌جویی انجام دهد می‌تواند گواهی‌های خود را در بازار بفروشد و واحدهایی که در تابستان با قطع برق و در زمستان با قطع گاز مواجه می‌شدند، از محل خرید این گواهی‌ها انرژی مورد نیاز خود را تامین کنند. 

وی از ورود برخی شرکت‌ها به مدل‌های جدید کسب‌وکار در این حوزه خبر داد و توضیح داد: برخی شرکت‌ها مدل‌های نوآورانه‌ای طراحی کرده‌اند که امروز یکی دو نمونه آن ارائه شد. این مدل‌ها از یک طرف برای گروهی از مصرف‌کنندگان انگیزه ایجاد می‌کند تا صرفه‌جویی کنند و از طرف دیگر، انرژی صرفه‌جویی‌شده را در اختیار صنایعی قرار می‌دهد که به آن برق یا گاز نیاز دارند؛ صنایعی مانند پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها که حتی حاضرند برق صرفه‌جویی‌شده را با قیمت بالاتری بخرند. 

موسوی‌درچه بیان کرد: به‌ عنوان مثال در حوزه برق، استفاده از لوازم کم‌مصرف و در حوزه گاز، بهره‌گیری از تجهیزات کم‌مصرف اگر به صرفه‌جویی منجر شود، همین صرفه‌جویی می‌تواند به‌ صورت اقتصادی برای مصرف‌کننده صرفه داشته باشد؛ یعنی کسی که مصرف خود را کاهش داده، از محل فروش گواهی صرفه‌جویی یا قرارداد با صنایع، به سود اقتصادی برسد. 

وی درباره برنامه‌ها برای ورود بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی و بهینه‌سازی اظهار کرد: بازاری که دولت، بورس انرژی، وزارت نیرو و وزارت نفت در حوزه بهینه‌سازی دنبال می‌کنند، مدلی است که باید برای صرفه‌جویی، صرفه اقتصادی ایجاد کند. در سال‌های گذشته، با توجه به سطح قیمت حامل‌های انرژی، چرا صرفه‌جویی به‌ طور جدی اتفاق نمی‌افتاد؟ چون طرح‌های صرفه‌جویی انرژی عملا بهره‌وری اقتصادی نداشت. 

موسوی‌درچه توضیح داد: سرمایه‌گذار هزینه می‌کرد، مقداری گاز یا برق صرفه‌جویی می‌شد اما رقم صرفه‌جویی آن‌قدر پایین بود که برای سرمایه‌گذار توجیه‌پذیر نبود. باید به‌ گونه‌ای عمل کنیم که خودِ صرفه‌جویی، از نظر اقتصادی جذاب شود و برای سرمایه‌گذار سیگنال مثبت ارسال کند. 

وی با اشاره به اقدامات اخیر افزود: اکنون دولت در حال حرکت به این سمت است؛ همان بازار تابلوی برق سبز، بازار برق آزاد و گواهی‌های صرفه‌جویی که در بورس قابل معامله‌اند، میان مصرف‌کننده و تامین‌کننده، در حال تحریک این بازار هستند اما حجم این بازار هنوز بسیار کم است و باید عمق پیدا کند. 

این فعال حوزه انرژی تاکید کرد: برای اینکه بخش خصوصی رغبت جدی به سرمایه‌گذاری در صرفه‌جویی انرژی پیدا کند، علاوه بر توسعه بازار گواهی‌ها، به اقدامات تکمیلی زیادی نیاز داریم. عمق‌بخشی به بازار، اصلاح مدل‌ها در حوزه حمل‌ونقل و ساختمان و ایجاد بازده اقتصادی واقعی برای پروژه‌های بهینه‌سازی، پیش‌شرط‌های اصلی حضور گسترده سرمایه‌گذاران در این حوزه است.