بقایی: توافق موقت در کار نیست؛ ایران زیر بار تهدید و ضرب‌الاجل نمی‌رود

به گزارش اقتصاد معاصر؛ اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری هفتگی خود به تشریح آخرین تحولات سیاست خارجی، روند مذاکرات ایران و آمریکا، همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روابط منطقه‌ای و واکنش به مواضع برخی بازیگران بین‌المللی پرداخت.

مذاکرات ایران و آمریکا و چارچوب توافق احتمالی

بقایی ضمن رد گمانه‌زنی‌ها درباره توافق موقت، تأکید کرد جزئیات صرفاً در چارچوب مذاکرات بررسی می‌شود. به گفته وی، مواضع ایران درباره موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها روشن است و از دیدگاه‌های طرف آمریکایی نیز اطلاع وجود دارد. وی تصریح کرد هرگونه توافق باید ناظر بر بازگرداندن حقوق تضییع‌شده ملت ایران در نتیجه تحریم‌های چند دهه اخیر و احترام کامل به حقوق هسته‌ای ایران باشد. ایران در مقابل، آمادگی انجام اقدامات لازم برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود را دارد. بقایی افزود در صورت وجود حسن نیت متقابل، امکان دستیابی به نتیجه وجود دارد و هیأت ایرانی طی روز‌های آینده در دور جدید مذاکرات شرکت خواهد کرد. وی همچنین تأکید کرد ایران تحت تأثیر تهدید قرار نمی‌گیرد و در صورت سوءاستفاده از روند مذاکرات، مواضع متناسب اتخاذ خواهد شد.

واکنش به مواضع متناقض آمریکا و اظهارات ویتکاف

سخنگوی دستگاه دیپلماسی تناقض‌گویی مقام‌های آمریکایی را مانع جدی پیشرفت مذاکرات دانست و هرگونه ضرب‌الاجل ادعایی را فاقد وجاهت تلقی کرد. وی با رد رویکرد «تحمیل خواسته‌های یک‌جانبه»، تأکید کرد مذاکره با هدف وادار کردن ایران به تسلیم به نتیجه نمی‌رسد. بقایی «تسلیم» را مفهومی بیگانه با فرهنگ و تاریخ ایران دانست و خواستار تعامل بر مبنای برابری دولت‌ها طبق حقوق بین‌الملل شد. به گفته وی، بی‌توجهی به مؤلفه‌های عزت، مصلحت و منافع ملی ایران موجب ناکامی طرف مقابل خواهد شد.

همکاری با آژانس و موضوع بازدید از سایت‌های آسیب‌دیده

بقایی ضمن تأکید بر پایبندی ایران به تعهدات پادمانی و انجام بازرسی‌های آژانس از تأسیسات صلح‌آمیز در سال ۲۰۲۵، تصریح کرد بازدید از سایت‌های آسیب‌دیده مشمول سازوکار مشخص و پروتکل مورد توافق نیست و تا تدوین شیوه‌نامه مشترک، ایران تعهدی در این خصوص ندارد. وی ادعای «خرید زمان» از سوی ایران را مردود دانست و خاطرنشان کرد تهران خواهان جمع‌بندی سریع مذاکرات و رفع تحریم‌هاست. در خصوص حضور احتمالی مدیرکل آژانس در دور بعد مذاکرات، بقایی گفت این موضوع مطرح است، اما تصمیم قطعی اتخاذ نشده است.

پروتکل الحاقی و مشروط‌سازی به رفع تحریم‌ها

بقایی با اشاره به تجربه اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی در دوره برجام، تأکید کرد هرگونه اجرای مجدد آن منوط به دریافت مابه‌ازا‌های مشخص در حوزه رفع تحریم‌ها خواهد بود.

اقدام متقابل در برابر اتحادیه اروپا

سخنگوی وزارت امور خارجه اقدام ایران در قبال اتحادیه اروپا را مبتنی بر تصمیم شورای عالی امنیت ملی و قانون مصوب مجلس دانست و مصوبه اتحادیه اروپا علیه بخشی از نیرو‌های مسلح ایران را مغایر منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل ارزیابی کرد. به گفته وی، در نتیجه این اقدام غیرقانونی، حضور نیرو‌های نظامی کشور‌های عضو اتحادیه اروپا در پیرامون ایران با رویکردی متفاوت بررسی خواهد شد.

روابط منطقه‌ای: افغانستان، پاکستان و رژیم صهیونیستی

بقایی روابط ایران و افغانستان را مبتنی بر احترام متقابل و منافع مشترک توصیف کرد و از تداوم تماس‌ها در سطح مناسب خبر داد. موضوع شناسایی حکومت افغانستان را سیاسی–حاکمیتی دانست که در صورت حصول نتیجه اعلام خواهد شد. در قبال تنش میان افغانستان و پاکستان، ایران آمادگی خود را برای مساعی جمیله و میانجیگری اعلام کرد.

در خصوص رژیم صهیونیستی، بقایی آن را تهدیدی دائمی و فوری برای امنیت منطقه دانست و تأکید کرد این رژیم در تمامی روند‌های دیپلماتیک نقش تخریبی ایفا می‌کند. به گفته وی، ناامنی مزمن در غرب آسیا به تداوم حیات سیاسی رژیم صهیونیستی گره خورده و برخی بازیگران خارجی در این مسیر به آن کمک می‌کنند.

تحریم‌ها، حقوق بشر و مواضع آمریکا و کانادا

بقایی اظهارات اخیر نانسی پلوسی درباره ضرورت فشار اقتصادی بر مردم ایران را اعتراف به هدف‌گذاری تحریم‌ها علیه شهروندان دانست و آن را نقض آگاهانه حقوق بشر توصیف کرد که مسئولیت بین‌المللی آن ساقط نمی‌شود. وی همچنین رویکرد کانادا در قبال روابط با ایران و محدودسازی خدمات کنسولی برای ایرانیان مقیم آن کشور را مردود دانست.

تروریسم داعش و تحولات سوریه

سخنگوی دستگاه دیپلماسی نسبت به انتقال عناصر داعش از سوریه ابراز نگرانی کرد و با یادآوری هزینه‌های سنگین ایران، عراق و سوریه در مقابله با تروریسم، هرگونه تحول زمینه‌ساز احیای داعش را تهدیدی برای امنیت منطقه دانست. ایران نگرانی‌های خود را به طرف عراقی منتقل کرده است.

تهدید به استفاده از زور و دیه‌گو گارسیا

بقایی تهدید به استفاده از زور علیه ایران را نقض یکی از اصول بنیادین منشور ملل متحد ارزیابی کرد و هشدار داد چنین رویکردی صلح و امنیت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را به خطر می‌اندازد. وی از مخالفت انگلیس با استفاده از پایگاه دیه‌گو گارسیا برای اقدام علیه ایران استقبال کرد و آن را در چارچوب تعهد به نظم حقوقی بین‌المللی دانست.