۲۹/آبان/۱۴۰۵ | ۱۱:۰۹
افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی طلا در آستانه ثبت بدترین عملکرد هفتگی در ۸ ماه گذشته پیش‌ بینی قیمت طلا و سکه پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ پیش‌ بینی قیمت دلار پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ مدیریت پیک بار زمستان با بخشنامه محقق نمی‌شود اجرای طرح حذف کارت آزاد جایگاه‌ها در ۱۱ استان بررسی شد زمان واریز حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی تامین مالی ۹۰۰ همتی شرکت‌ها از بازار سرمایه عبور ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور از ۶ هزار مگاوات افزایش نسبی دمای هوا در نواحی شمال کشور ترافیک سنگین در محورهای شمالی و آزادراه‌های منتهی به تهران کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده پارس جنوبی با توان داخلی عبور مصرف گاز خانگی از ۴۶۴ میلیون مترمکعب در آبان‌ سازمان بورس از آغاز پذیره‌نویسی سومین صندوق ارزی خبر داد مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند بررسی ۲۴ ساعته شدن معاملات بازار مالی بورس کالا آخرین قیمت طلا و قیمت سکه امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت روغن موتور آزاد شد هشدار نسبت به بارش برف و باران در تهران تا جمعه ضوابط پلکان دوربندی‌شده در ساختمان‌های مسکونی تا ۸ طبقه ابلاغ شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات ممنوعیت صادرات پیاز، سیب زمینی و گوجه فرنگی همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان محدودیت انتخاب دروس امتحانات نهایی دی‌ماه دانش‌آموزان برداشته شد انتشار چهل و سومین اطلاعیه ستاد پرداخت به بازماندگان سانحه هواپیمای اوکراینی از بام کارخانه تا موتورخانه اداره؛ خورشید چگونه مصرف گاز را کم می‌کند؟ قیمت شیر خام ۶۸ هزار تومان شد قیمت مصوب کنسرو تن ماهی ۳۲۹ هزار تومان تعیین شد اولین گزینه زمستانی پرسپولیس اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات قیمت سکه پارسیان امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت طلا ۲۴ عیار امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد چراغ سبز مردم به سی ان جی/مصرف بنزین کاهشی شد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ وب‌سایت جدید اطلاع‌رسانی بورس تهران رونمایی شد آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه تأکید صادق بر اجرای سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵ با رویکرد ثبتی‌مبنا وضعیت بورس امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی وضعیت تردد در جاده‌های کشور امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ ذخیره ۶۰ میلیون لیتر نفت سفید برای مقابله با تنش احتمالی گاز افزایش سهم راه‌آهن در حمل بار بین‌المللی کشور؛ ظرفیت شبکه ریلی ارتقا می‌یابد قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو دستگاه‌های دولتی مکلف به تکمیل اطلاعات املاک و اسکان شدند مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد مدارک ثبت نام پذیرفته‌شدگان کنکور ۱۴۰۵ چیست؟+ زمان مراجعه به دانشگاه‌ها و لینک ثبت نام ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها مسئولی که از حسابرسی طلب ارزی صحبت می کند،حسابرسی و حسابداری بلد نیست قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت میوه و سبزیجات امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود آغاز پیش فروش بلیت قطارهای مسافری آذر رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ گزارش هواشناسی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ حذف کارت سوخت جایگاه آزمایشی است/ بورد: هر ایرادی باشد برطرفت می‌کنیم افزایش دمای هوا در نیمه شمالی کشور طی چند روز آینده با ادعای نیویورک‌تایمز هیچ سدی در جهان مصون نخواهد بود تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ کاهش ۹ درصدی مصرف بنزین در آبان بورد: سوخت مورد نیاز کشور تامین می‌شود؛ مصرف را مدیریت کنیم درآمد حاصل از صرفه‌جویی گاز چطور به مردم پرداخت می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان ذخیره‌سازی نفت سفید برای تأمین سوخت مناطق در معرض تنش گازی رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود گذرگاه مرزی سومار موقتاً تعطیل شد وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود وضعیت بورس امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ تورم ماهانه گوشت قرمز و سفید همچنان نزولی است خبر مهم وزیر اقتصاد درباره سهام عدالت تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان تعیین قیمت خرید تضمینی گندم را نمی‌توان به پایان جنگ موکول کرد دیدار رئیس سازمان منابع طبیعی با مدیر منطقه‌ای صندوق اقلیم سبز توقف نماد معاملاتی ایران‌خودرو در بورس توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول صیدی: هوش مصنوعی به کمک تأمین مالی بازار سرمایه می‌آید مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ املاک مازاد دولت به ابزار بورسی تامین مالی تبدیل می‌شود +جزئیات بورس در ایستگاه استراحت؛ شاخص ۸.۵ میلیونی سکوی پرتاب بعدی؟ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان هشدار سازمان بورس درباره فعالیت سیگنال‌فروشان در فضای مجازی مالیات‌های بیش از میزان واقعی قابل اصلاح شد پیش‌فروش بلیط قطار آذر از چهارشنبه ۲۷ آبان آغاز می‌شود تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است یارانه آبان به حساب سرپرستان دهک‌های اول تا سوم واریز شد ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد عرضه سهام دولت در ۳ شرکت جدید/ جزئیات واگذاری‌های آذرماه اعلام شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده پرداخت ۱۴۰ همت وام ازدواج در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۵ قیمت محصولات بهمن‌دیزل برای آبان اعلام شد تصویب کلیات طرح افزایش حقوق کارگران متناسب با تورم قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ امکان خرید اعتباری کالا تا دو برابر یارانه نقدی، از امروز آغاز شد دیوان محاسبات: حقوق گمرکی ماشین‌آلات و مواد اولیه تولید کاهش پیدا نکرده است مدنی زاده: صندوق مولدسازی دارایی بانک ها رونمایی می شود قیمت جهانی طلا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ پروازهای باری به نجف از سرگرفته می‌شود مشکلی در تأمین اقلام اساسی نداریم/ آزادسازی نرخ گندم و آرد باید در دستور کار قرار بگیرد ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی گسترش فهرست کالا‌های مشمول ترخیص ۹۰ درصدی؛ ۵ ردیف تعرفه جدید اضافه شد تامین مالی کامل یک‌هزار و ۳۱۵ پروژه تا ۲۴ آبان‌ماه از محل طرح نشان‌دارکردن ابلاغ تعلیق دو مصوبه واردات خودرو دولت به گمرکات کشور قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ جزئیات طرح دولت برای پرداخت حقوق کارمندان ۳ مطالبه اتاق ایران از دولت؛ اصلاح مالیات، تسویه بدهی‌ها و حمایت از تولید قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ بازگشت به توافقات دستمزد؛ کلید تأمین امنیت معیشتی کارگران ۲۰ برابر گران‌تر از واقعیت؛ ترفند جدید روغن‌فروشان قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ شکایت واردکنندگان کالای اساسی از ترک فعل پورمحمدی در نامه صریح به پزشکیان تداوم مشکلات مسافران هوایی در آمریکا/ بیش از ۳۳۰۰ پرواز داخلی و خارجی لغو شد در یک ماه اخیر طلا ۲.۴ میلیون و سکه ۱۵ میلیون ارزان شد واکنش همتی به اظهارات جدید اسکات بسنت جزییات ثبت نام کوییک آبان ۱۴۰۵ + شرایط جدید فروش مشارکت در تولید سایپا نظارت بانک مرکزی بر تخلفات بانک‌ها نتایج قرعه‌کشی بهمن‌موتور مشخص شد وام ۱.۱ میلیارد تومانی برای جایگزینی وانت‌های فرسوده هر شمش طلا در مرکز مبادله چند میلیارد تومان معامله شد؟ شروط جدید بانک مرکزی برای پرداخت‌یارها آخرین اخبار از افزایش حقوق کارگران در نیمه دوم ۱۴۰۵ خبر مهم درباره افزایش حقوق سال ۱۴۰۶ انتشار یک میلیارد یورو اوراق ارزی برای تأمین مالی طرح‌های صادراتی قیمت جهانی طلا امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست سخنگوی دولت: مقرر شد بخشی از طلب ارزی واردکنندگان پرداخت شود خضریان خواستار رسیدگی به تعهدات ارزی خارج از بودجه شد قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند واریز حقوق کارمندان زیرورو می‌شود قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار حذف کالابرگ ۱ میلیون خانوار با تورم ۷۰ درصدی صلاح است؟ پذیرش سهام سایپادیزل در فرابورس ایران پس از 8 سال دیدار مدیرعامل بانك ملت با مدیران شركت های فعال در صنعت برق دلیل انفعال وزارت صمت در نحوه واگذاری سهام سپهر کیش ایرانیان چیست؟ قیمت گوشی امروز ۱۸ آبان ۱۴۰۵ حسابرسی داخلی بانک ایران زمین در مسیر ارتقای شفافیت و پاسخگویی تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی آغاز مرحله دوم طرح توانمندسازی کسب‌وکارهای روستایی اینترنت باکیفیت و پایدار بدون حل پرونده فیلترینگ محقق نمی‌شود دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
حجت بین‌آبادی، پژوهشکر حوزه بودجه و مالی

صکوک جنگ؛ نسخه تازه دولت برای تامین مالی بدون چاپ پول

در شرایطی که تامین هزینه‌های دفاعی با محدودیت منابع بودجه‌ای و نگرانی از تشدید تورم همراه شده، انتشار «صکوک جنگ» به ‌عنوان راهکاری برای جذب نقدینگی و تامین مالی غیرپولی مطرح شده؛ ابزاری که با تکیه بر اجاره شناور، سررسیدهای پلکانی و مشارکت سرمایه‌گذاران خرد و نهادی می‌تواند منابع موردنیاز را تامین کند.
صکوک
کد خبر:۶۶۳۱۷

اقتصاد معاصر- حجت بین‌آبادی، پژوهشکر حوزه بودجه و مالی: مقاومت و پیروزی کشور در افق شش‌ماهه آینده، امروز بر هر اولویت دیگری در نظام تصمیم‌گیری مقدم است. در نبردی که ابعاد آن فراتر از یک درگیری نظامی محدود و در قالب جنگ ترکیبی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران طراحی شده، تامین مالی فوری و پایدار هزینه‌های دفاعی به مهم‌ترین دغدغه نظام مدیریت مالی بخش عمومی تبدیل شده است. 

واقعیت آن است که موکول کردن بار مالی جنگ به سال‌های آتی و انتشار اوراق بدهی، نه یک انتخاب ایده‌آل، بلکه «خیرالموجودین» برای حفظ ثبات اقتصادی و جلوگیری از فروپاشی زیرساخت‌های مالی کشور در کوتاه‌مدت است. در چنین شرایطی، طراحی و انتشار «صکوک جنگ» به ‌عنوان یک ابزار مالی اسلامی، دقیق‌ترین پاسخ به این نیاز راهبردی است.

ضرورت تاریخی و راهبردی؛ از الگوی دشمن تا نیاز داخلی

نگاهی به سازوکارهای تامین مالی رژیم صهیونیستی در جنگ غزه، الگوی عملیاتی روشنی پیش روی ما قرار می‌دهد. بر پایه پژوهش نهادهای مالی مستقل، این رژیم کودک‌کش تنها در بازه اکتبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۵ بالغ بر ۱۹.۴ میلیارد دلار اوراق بدهی جنگ منتشر کرده است و بانک‌های سرمایه‌گذاری بزرگ بین‌المللی، به‌ویژه گلدمن ساکس با پذیره‌نویسی بیش از ۷ میلیارد دلار، نقش اصلی را در این تامین مالی ایفا کرده‌اند. در مارس ۲۰۲۴ نیز اوراق دلاری ۸ میلیارد دلاری با سررسیدهای ۵، ۱۰ و ۳۰ ساله منتشر شد که تقاضای ثبت‌شده برای آن به حدود ۳۸ میلیارد دلار رسید. این ارقام نشان می‌دهد که حتی رژیمی با پشتوانه مالی غرب، ناچار است بار سنگین جنگ را از طریق بازار بدهی و نه صرفا منابع بودجه‌ای مدیریت کند.

ما نیز در شرایطی قرار داریم که کسری بودجه سال ۱۴۰۵ بر اساس برآوردهای تحلیلگران خبره به حدود ۱۰۰۰ همت می‌رسد و کسری تراز عملیاتی نیز حدود ۶۱۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. در چنین شرایطی، پوشش هزینه‌های جنگ از طریق استقراض از بانک مرکزی، پایه پولی را منبسط کرده و تورم را تشدید می‌کند. حجم نقدینگی کشور در مهرماه ۱۴۰۵ بالغ بر ۱۹ هزار و ۳۱۶ هزار میلیارد تومان و رشد سالانه آن ۵۰.۹ درصد گزارش شده است. تورم دوازده‌ماهه منتهی به مهر ۱۴۰۵ نیز ۷۱.۴ درصد اعلام شده است. در چنین محیط تورمی، هرگونه تامین مالی پولی، بحران را تعمیق می‌کند. صکوک جنگ، ابزاری است که نقدینگی مازاد موجود در دست خانوارها و نهادها را به سمت تامین مالی دفاع هدایت می‌کند، بدون آنکه باری بر پایه پولی تحمیل کند.

مهندسی مالی صکوک جنگ؛ از طراحی تا اجرا

نکته کلیدی در طراحی صکوک جنگ، پرهیز از نرخ ثابت است. در حال حاضر نرخ سود اوراق صکوک در بازار سرمایه ایران عمدتا ثابت و در حدود ۲۳ درصد تعیین می‌شود، در حالی که تورم ۷۱ درصدی، بازده واقعی این اوراق را به شدت منفی می‌کند و انگیزه خرید را از بین می‌برد. راه‌حل، استفاده از صکوک اجاره به شرط تملیک با اجاره شناور است. 

در این ساختار، دولت دارایی واقعی (زیرساخت یا تجهیزات) را به یک شرکت واسط منتقل می‌کند، واسط صکوک را منتشر و دارایی را به دولت اجاره می‌دهد. فرمول اجاره هر دوره ترکیبی از یک نرخ پایه ثابت و ضریبی از تورم دوره قبل، با سقف مشخص (مثلا ۴۵ تا ۵۰ درصد) است. کمیته فقهی سازمان بورس شناورسازی نرخ صکوک را تصویب کرده و این سازوکار از نظر شرعی و مقرراتی قابل اجراست. سررسیدها باید لایه‌ای (یک، سه و پنج ساله) و بازپرداخت اصل به ‌صورت اقساط سالانه باشد تا «صخره سررسید» شکل نگیرد. تاسیس صندوق ذخیره بازپرداخت که بخشی از عواید به آن واریز شود، از نیاز به استقراض مجدد در زمان سررسید جلوگیری می‌کند. این اوراق باید در چارچوب قانون بازار اوراق بهادار و با نظارت سازمان بورس در فرابورس پذیرش شوند تا نقدشوندگی و شفافیت تضمین شود.

بار مالی تعهدات و افق بازپرداخت

دولت در ماه‌های پیش رو با حجم قابل توجهی از سررسیدهای اوراق منتشرشده مواجه است، به ‌طوری که در بهمن و اسفندماه ۱۴۰۵ باید بیش از ۱۹۳ همت تعهدات بازپرداخت اصل و فرع اوراق منتشره تسویه شود. انتشار اوراق جنگ با ساختار استهلاک تدریجی، بار مالی را در طول زمان توزیع می‌کند و از یک شوک نقدینگی در سال‌های ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۷ جلوگیری می‌نماید. تمدید خودکار در صورت بروز اختلالات جنگی، دریچه امنی است که از اعلام رسمی نکول جلوگیری می‌کند.

براساس بررسی‌های به عمل آمده، راهکارهای اجرایی و سیاستی ذیل پیشنهاد می‌شود.

قفل‌کردن فرمول در اسناد انتشار: ریسک اصلی اوراق جنگ برای سرمایه‌گذار، تغییر یک‌طرفه شرایط توسط دولت در شرایط اضطراری است. اگر دولت در آینده نرخ کوپن را کاهش دهد، سررسید را تمدید کند یا پرداخت را متوقف کند، اعتماد عمومی به‌سرعت فرو ریخته و عرضه‌های بعدی با شکست مواجه می‌شوند. راهکار این است که فرمول محاسبه اجاره (نرخ پایه ثابت + ضریب تورم + سقف) و سازوکار استهلاک تدریجی در اساس‌نامه صکوک و دستورالعمل انتشار تثبیت شود و هرگونه تغییر نیازمند مصوبه شورای عالی بورس باشد، نه تصمیم اداری. این «قفل حقوقی» به سرمایه‌گذار اطمینان می‌دهد که بازدهی مورد انتظارش دستخوش تصمیمات خلق‌الساعه نخواهد شد.

مشوق‌های مالیاتی و وثیقه‌ای: جذابیت اقتصادی اوراق جنگ باید فراتر از نرخ بازدهی در نظر گرفته شود. در مرحله نخست، معافیت مالیاتی سود یا اجاره حاصل از این صکوک برای خریداران حقیقی باید اعمال شود و دوم، پذیرش این اوراق به ‌عنوان وثیقه معتبر برای دریافت تسهیلات بانکی رسمیت پیدا کند. این دو مشوق، اوراق جنگ را از یک «دارایی منجمد تا زمان سررسید» به ابزاری نقدشونده و دارای کارکرد مضاعف تبدیل می‌کند و انگیزه خرید را برای اقشار متوسط و حتی نهادهایی که به دنبال وثیقه باکیفیت هستند، افزایش می‌دهد.

الزام سرمایه‌گذاری نهادی: تقاضای خرد به ‌تنهایی نمی‌تواند حجم تامین مالی جنگ را پوشش دهد. تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد که نهادهای مالی بزرگ ستون اصلی پذیره‌نویسی اوراق جنگ هستند. در ایران نیز باید حداقلی از منابع سرمایه‌گذاری شرکت‌های بیمه و صندوق‌های بازنشستگی به تخصیص بخشی از پرتفوی خود به صکوک جنگ اختصاص پیدا کند. این نهادها به دلیل ماهیت بلندمدت تعهداتشان، خریداران طبیعی سررسیدهای میان‌مدت (سه و پنج ساله) هستند و حضور آنها کف تقاضای پایه را تضمین می‌کند و از شکست عرضه اولیه جلوگیری می‌کند.

بازارگردانی و تضمین نقدشوندگی: خریدار خرد باید بداند که در صورت نیاز می‌تواند پیش از سررسید از اوراق خارج شود. نبود بازارگردان معتبر، ریسک نقدشوندگی را به‌شدت بالا برده و انگیزه خرید را نابود می‌کند. سازمان بورس باید بازارگردان‌های دارای مجوز را برای این صکوک تعیین کند تا در بازار ثانویه فرابورس، همیشه قیمت خرید و فروش منطقی وجود داشته باشد. نقدشوندگی پایین، بزرگ‌ترین دشمن اقبال عمومی به هر ابزار بدهی است.

بسیج مردمی و شفافیت هزینه‌کرد منابع حاصل از انتشار صکوک جنگ: بدون مشارکت مردمی، صکوک جنگ به یک ابزار نهادی محدود می‌ماند. تجربه دوران دفاع مقدس نشان داد که سرمایه اجتماعی بزرگ‌ترین پشتوانه تامین مالی جبهه بوده است. امروز باید با استفاده از رسانه‌ها، پلتفرم‌های دیجیتال و شبکه‌های مردمی، امکان خرید خرد و آسان این اوراق فراهم شود و خرید آن به یک تکلیف ملی تبدیل شود. در کنار این بسیج، شفافیت کامل در مصرف وجوه و حسابرسی مستقل از دولت ضروری است. اگر مردم ببینند منابع صکوک صرفا به سرفصل‌های مشخص دفاعی و بازسازی تخصیص پیدا می‌کند و گزارش‌های دوره‌ای منتشر می‌شود، اعتماد حفظ خواهد شد و عرضه‌های بعدی نیز با استقبال مواجه می‌شوند.

در پایان باید اظهار داشت، در شرایط حساس کنونی که تامین مالی این نبرد سرنوشت‌ساز اولویت اصلی نظام حکمرانی اقتصادی است، صکوک جنگ با ساختاری هوشمند و مبتنی بر اجاره شناور، بدون ایجاد صخره سررسید و فشار تورمی، بهترین مسیر تامین مالی غیرتورمی است. این ابزار با تکیه بر مشارکت مردمی، شفافیت و مدیریت تدریجی بدهی‌ها، بار مالی جنگ را توزیع کرده و با جلوگیری از چاپ پول، ثبات اقتصادی را حفظ می‌کند. اتکا به این مهندسی مالی، می‌تواند یکی از تضامین پیروزی در افق شش‌ماهه و سندی برای همبستگی ملی است.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ