آخرین وضعیت طرح نوسازی نظام گمرکی کشور

به گزارش اقتصاد معاصر؛ چندی پیش مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی در راستای سند راهبردی «رشد عدالت محور، اقتصاد برای همه» و در چارچوب مگاپروژه‌های وزارت اقتصاد، طرح نوسازی نظام گمرکی کشور را به عنوان یکی از شش ابرپروژه وزارت اقتصاد کلید زد تا با تمرکز بر این پروژه‌ها، تسهیل تجارت خارجی را عملیاتی و اجرایی کند.

بنابر این گزارش، اکنون بعد از برگزاری جلسات مستمر با حضور رئیس کل گمرک ایران، معاونین و مدیران مرتبط و نشست‌های کارشناسی، شاهد پیشرفت قابل توجهی در اجرای طرح نظام نوسازی گمرک و پروژه‌های مرتبط با آن که در هفت محور تعریف شده بود، هستیم که جزییات آن را حسن علیدوستی _ سرپرست معاونت برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل گمرک ایران - تشریح کرد و گفت: در قالب محور آمایش و اصلاح رویه‌ها و فرآیندهای گمرکی؛ به روزرسانی مستمر رویه‌ها و فرایندهای گمرکی با کنوانسیون‌های بین‌المللی به عنوان اولین پروژه در دستور کار قرار گرفت و اقداماتی از قبیل همگام‌سازی رویه‌های مدیریت ریسک، ورود موقت خودرو، کارنه دوپاساژ، ترانزیت، ملوانی، کولبری، مرزنشینی و کارنه‌تیر انجام شد که برآیند آن منجر به ساده‌سازی فرایندها در رویه‌های فوق جهت تسریع تشریفات گمرکی و کمک به هدف ترخیص کمتر از سه روز خواهد شد.

وی افزود: همچنین در این محور، بازطراحی فرایند مدیریت ریسک نیز انجام شد و اقداماتی از جمله بازطراحی فرایند مدیریت ریسک با رویکرد داینامیک کردن مولفه‌های موجود جهت هوشمندسازی آن در سامانه‌های نرم‌افزاری شروع شد که مقدمات هوشمندسازی مدیریت ریسک پویا، افزایش تعداد اظهارنامه‌ها از مسیرهای سبز و زرد و تحقق هدف ترخیص کمتر از سه روز از جمله دستاوردهای آن خواهد بود. در مورد این پروژه تامین اعتبار و فراهم کردن زیرساخت توسعه و استقرار سامانه هوشمند مدیریت ریسک می‌تواند خیلی به پیشرفت آن کمک کند.

به گفته علیدوستی، آمایش، توسعه منابع و تجهیز گمرکات به عنوان دومین محور در مگاپروژه نوسازی نظام گمرکی کشور در دستور کار گمرک قرار گرفت در این محور، آمایش فضایی و شبانه‌روزی کردن گمرکات از طریق تهیه سند شناخت و تحلیل آمایش فضایی گمرکات آغاز شد. فراهم شدن اجرای آمایش فضایی ۱۴۰ گمرک و بهینه‌سازی منابع انسانی، مالی، تجهیزات و تسهیل در تجارت با ادغام ۶۵ گمرک و ۱۸ گمرک شبانه‌روزی از جمله دستاوردهای این پروژه خواهد بود. تسریع در تایید یا اصلاح سند آمایش، رفع موانع قانونی، تأمین اعتبار و منابع اجرای طرح برای پیشبرد این پروژه مورد انتظار است.

وی تصریح کرد: منطقه‌ای کردن گمرکات مطابق آمایش یکی دیگر از پروژه های این محور است. تهیه سند شناخت، تحلیل و مطالعات تطبیقی کشورها و در نظر گرفتن توصیه‌های سازمان جهانی گمرک جهت بررسی سطح گمرکات و منطقه‌ای نمودن آنها از جمله اقدامات در این پروژه است. با این اقدامات، امکان منطقه‌ای نمودن گمرکات جهت تفویض اختیارات مدیریتی و عملیاتی به ویژه در شرایط بحران با هدف تسریع در فرایند ترخیص کالا و کاهش زمان تشریفات گمرکی، از جمله دستاوردهای آن خواهد بود.

علیدوستی ادامه داد: تجهیز گمرکات به دستگاه ایکس‌ری براساس آمایش فضایی از دیگر پروژه‌های این محور است که اقداماتی از قبیل تأمین و خرید ۸ دستگاه ایکس‌ری به روش Boo برای گمرکات بیله‌سوار، ماهیرود، بازرگان، سرو، پرویزخان، رازی، چذابه و خرمشهر انجام شده است.

وی بیان کرد:پیش‌بینی می‌شود بهبود عملکرد گمرکات در تشخیص و تسریع در جابجایی کالاها در مرزها و افزایش ارجاع اظهارنامه‌ها به مسیرهای سبز و زرد از جمله دستاوردهای این اقدامات باشد.

علیدوستی تشریح کرد: سومین محور، اصلاح ساختار سازمانی و توسعه سرمایه‌های انسانی است که بازمهندسی ساختار سازمانی گمرکات کشور اولین پروژه آن است، از جمله اقدامات انجام شده در این پروژه تهیه ساختار پیشنهادی و ارائه به سازمان اداری و استخدامی کشور جهت اخذ تاییدیه است. که دستاورد آن منجر بهبود ساختار سازمانی گمرکات و متناسب‌سازی شرح وظایف و فعالیت‌ها با لحاظ بند الف ماده ۱۰۴ قانون برنامه هفتم پیشرفت، خواهد شد.

وی افزود: پروژه دیگر این محور، توسعه و ارتقاء دانش منابع انسانی است که برگزاری دوره‌های آموزشی مختلف امور گمرکی، مدیریت عملکرد، مدیریت استراتژیک و منابع انسانی و تجزیه و تحلیل تصاویر ایکس‌ری با استفاده از روش‌هایی گوناگون آموزشی مانند کافه دانش و سایر روش‌های آموزشی از جمله اقدامات این بخش بوده است.

به گفته وی، انتظار می‌رود در این بخش شاهد بهبود عملکرد مدیران و کارشناسان در حوزه‌های مسئولیت خود و کاهش خطاهای انسانی در نقاط کلیدی باشیم.

سرپرست معاونت برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل گمرک ایران، بهبود فضای کسب و کار را چهارمین محور عنوان کرد و گفت: شناسایی و رفع گلوگاه‌های فساد و تعارض منافع اولین پروژه این محور است که در این خصوص شناسایی گلوگاه فسادخیز در حال انجام است.

وی افزود: تنقیح قوانین و مقررات و بخشنامه گمرکی و شناسایی قوانین مخل تجارت خارجی را نیز در همین چارچوب در دستور کار داریم که تهیه آیین‌نامه‌ اجرایی گمرک الکترونیک و پیشنهاد اصلاح برخی مواد قانون امور گمرکی و آیین‌نامه اجرایی آن و ارسال آن به وزارتخانه و همچنین تهیه پیش‌نویس تنقیح قوانین با هماهنگی امور حقوقی وزارتخانه و معاونت حقوقی ریاست جمهوری و تهیه لایحه کنوانسیون تیر و ارسال به دولت و مجلس از جمله اقدامات در این بخش است.

علیدوستی بیان کرد: امیدواریم با این اقدامات شاهد دسترسی به قوانین و مقررات منقح و حذف قوانین زائد، متروک و غیرمعتبر از سال ۱۲۸۶ و کاهش زمان تشریفات گمرکی باشیم.

سرپرست معاونت برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل گمرک ایران، مدیریت هماهنگ مرزی را به عنوان پنجمین محور عنوان کرد و در این خصوص توضیح داد: تهیه پیش‌نویس موافقتنامه سطح خدمات (SLA) و ارسال آن به وزارت متبوع از جمله اقداماتی بوده که انجام شده است و امیدواریم با این اقدام، مقدمات رفع موانع ارتباط بین‌سازمانی از طریق اتصال سامانه‌ها صورت پذیرد.

به گفته این مقام مسئول در گمرک  کشور، جلسات بین‌دستگاهی برای پیشبرد این پروژه برگزار و مکاتبات در این خصوص انجام شده است.

علیدوستی ادامه داد: توسعه سامانه‌های فناورانه و داده‌محور به عنوان ششمین محور در نظام نوسازی گمرک تعیین شده است که هوشمندسازی سامانه ارزش هم به عنوان یکی از پروژه‌های این محور است. در این خصوص طراحی سرویس تحلیل متنی اطلاعات مرتبط شامل سابقه اظهارنامه گمرکی، خزش(crawl) اطلاعات در بستر اینترنت و دیگر بسترها جهت تعیین محدوده واقعی قیمت انجام شده است که انتظار می‌رود با این اقدامات، امکان بررسی ارزش کالاهای وارداتی به صورت هوشمند فراهم گردد.

همچنین تحلیل تصاویر ایکس‌ری با استفاده از هوش مصنوعی نیز در قالب این پروژه‌ تعریف شده است که طراحی سرویس دریافت تصاویر تولیدی و تحلیل آنها انجام شده و هوشمندسازی تحلیل تصاویر و تشخیص سریع کالاهای ورودی و ترانزیت و حذف خطاهای انسانی از جمله دستاوردهای آن خواهد بود.

وی در ادامه از ارتقاء و هوشمندسازی مدیریت ریسک خبر داد و طراحی سرویس مدیریت ریسک پویا با استفاده از شبکه بین فعالان اقتصادی، میزان مالیات پرداختی و میزان اعتبار را از جمله اقدامات در این بخش مطرح کرد.

علیدوستی افزود: در صورت عملی شدن این پروژه، دستاوردهایی همچون استقرار سامانه مدیریت ریسک هوشمند، کاهش خطای سامانه‌های موجود و افزایش تعداد اظهارنامه‌ها در مسیرهای سبز و زرد را شاهد خواهیم بود.

علیدوستی با اشاره به اینکه توسعه تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی یکی دیگر از محورهای نوسازی نظام گمرکی است، افزود: در این محور، توسعه همکاری متقابل گمرکی با تدوین و امضای اسناد جدید با کشورهای هدف یکی از این پروژه‌ها است. در این زمینه اقداماتی برای دسته‌بندی کشورها بر اساس موضوعات کلیدی و فرایند شناخت و تنظیم اسناد انجام شده است، که دستاورد آن منجر به امضای موافقتنامه‌های گمرکی با کشورها برای تسهیل در مبادلات تجاری خواهد شد.

وی عنوان کرد:تسهیل و تسریع در فراهم شدن برقراری ارتباط و برگزاری نشست‌های فی‌مابین با کشورهای هدف می‌تواند سرعت اجرای این پروژه را افزایش دهد. همچنین پیاده‌سازی ایستگاه‌های مرزی یک توقفه (OSBP) با کشورهای همجوار یکی دیگر از پروژه‌های این محور است که در این زمینه اقداماتی از جمله تدوین طرح‌واره OSBP مطابق با توصیه‌های WCO و شناسایی ظرفیت‌های موجود در مرز کشورهای همسایه انجام شده است.

وی می گوید که اخذ تجربیات از کشورهای موفق در این زمینه و بازدید از مرز ترکیه و بلغارستان می‌تواند به اجرایی شدن و پیشرفت برنامه‌های این پروژه کمک کند.

این مقام مسئول در گمرک در ادامه گفت: تصویب طرح آمایش و توسعه سامانه‌ها به ویژه سرویس تبادل داده با کشورهای هدف، سرعت این پروژه را افزایش می‌دهد.

این مقام گمرک کشور تسهیل رویه‌های گمرکی با کشورهای عضو پیمان‌های منطقه‌ای اوراسیا، شانگهای و بریکس را از دیگر پروژه‌های این محور عنوان کرد و افزود: بر این اساس گسترش و تقویت همکاری‌های گمرکی اوراسیا و پیگیری اجرای موافقت‌نامه‌های فی‌مابین و همچنین ایجاد دبیرخانه شانگهای و توسعه همکاری با بریکس و اکو را دست اقدام داریم و انتظار است در همین چارچوب ایجاد میزهای شانگهای و بریکس، اصلاحات مرتبط با اکو و اوراسیا و توافقات فی‌مابین و ایجاد دبیرخانه شانگهای را شاهد باشیم.

وی افزود: توسعه و احداث مراکز آرتی سی (IRAN RTC) و برگزاری دوره‌های آموزشی برای سایر گمرکات از دیگر پروژه‌های این محور است که نشست‌های تخصصی بومی‌سازی مدل ظرفیت سازی wco، آغاز فرایند توسعه و طراحی چارچوب همکاری‌های آموزشی با کشورهای هدف آغاز شده است.

به گفته وی، دریافت الگوی موفق گمرک اندونزی و چین، پیگیری بازدید از آکادمی گمرک روسیه و کالج گمرک چین، تکمیل مراکز آموزشی گمرک شهید رجایی، بابلسر و فرایند مطالعاتی مرکز آموزش اصلی در تهران در دستور کار قرار دارد. در این خصوص رفع موانع در صدور مجوزها و تامین اعتبار مالی از جمله انتظارات گمرک به شمار می‌رود.

علیدوستی نهایتاً اجرای گمرک مدرن با استفاده از توان بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی را از دیگر پروژه‌های مربوط به محور توسعه تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی بیان کرد و از تهیه طرح‌واره گمرک مدرن، تنظیم پیش‌نیازهای منابع انسانی توصیه wco، بازدید از گمرک ریمدان و هماهنگی جهت بازدید از گمرک چین خبر داد./ایسنا