پس لرزه شوک انرژی به قیمت مواد غذایی و تورم جهانی

به گزارش اقتصاد معاصر؛ این ارتباط غیرمستقیم اما قدرتمند است. همزمان با اختلال در حمل و نقل دریایی از طریق تنگه هرمز - یکی از مهمترین مسیرهای نفتی جهان - هزینه‌های بالاتر انرژی در سیستم غذایی جهانی در حال افزایش است.

بیش از یک چهارم نفت دریابرد جهان و حدود یک پنجم کل نفت مصرفی جهان از طریق این آبراه حمل می‌شود. هرگونه اختلالی به سرعت قیمت سوخت را افزایش می‌دهد که به نوبه خود بر حمل و نقل، تولید کود و فرآوری مواد غذایی تاثیر می‌گذارد.

تحلیلگران می‌گویند تاثیر فوری این وضعیت، کمبود ناگهانی مواد غذایی نیست، بلکه افزایش تدریجی هزینه‌ها، به ویژه برای محصولاتی مانند محصولات تازه، گوشت و لبنیات است.

این فشار با افزایش هزینه‌های سوخت و حمل و نقل آغاز می‌شود، سپس به کودها و تامین مالی گسترش می‌یابد. با گذشت زمان، این افزایش‌ها به قیمت‌های خرده فروشی راه پیدا می‌کنند.

قیمت کود از قبل به شدت افزایش یافته است، به طوری که موسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی (IFPRI) گزارش داده است که قیمت اوره خاورمیانه در اوایل ماه مارس، طی مدت یک هفته، بیش از ۹۰ دلار در هر تن افزایش یافته که افزایشی ۱۹ درصدی بوده و اکنون حدود ۴۰ درصد بیشتر از قبل از جنگ است.

کریس بارت، اقتصاددان کشاورزی در دانشگاه کرنل تخمین می‌زند که قیمت مواد غذایی می‌تواند طی یک تا دو ماه آینده، حدود ۰.۵ تا یک درصد در آمریکا و کانادا افزایش یابد و افزایش‌های بیشتری در کشورهای فقیرتر و محصور در خشکی که به واردات در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین متکی هستند، محتمل است.

مناطقی که از قبل در برابر خطرات آب و هوایی آسیب‌پذیر هستند، ممکن است با فشار بیشتری روبرو شوند. بارت افزود: کشورهای جنوب آفریقا که به واردات ذرت وابسته هستند، ممکن است بیشتر آسیب ببینند، به خصوص اگر پدیده اقلیمی ال نینو، بر برداشت محصول تاثیر بگذارد، در حالی که مناطق واردکننده گندم در شمال آفریقا و غرب آسیا نیز با خطراتی روبرو هستند.

تاثیر  گرانی کود ممکن است بعدا آشکار شود

اثر اختلالات کود ممکن است دیرتر خود را نشان دهد اما می‌تواند در طول زمان قابل توجه‌تر باشد. خلیج فارس تامین‌کننده اصلی نهاده‌های کلیدی مانند اوره و آمونیاک است، در حالی که گاز طبیعی که به میزان قابل توجهی از طریق این منطقه تجارت می‌شود، برای تولید کودهای نیتروژنی ضروری است.

سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (فائو) اعلام کرده است که تولید کود در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ پس از اختلالات قبلی بهبود یافته، اما هشدار داده است که قیمت انرژی همچنان یک خطر کلیدی است.

جوزف گلوبر، محقق IFPRI، گفت که اولین اثرات اختلال احتمالا در خود خلیج فارس احساس خواهد شد که کشورهایش به شدت به واردات غلات، روغن‌های گیاهی و شکر متکی هستند.

انسداد طولانی مدت تنگه هرمز، محموله‌ها را مجبور به تغییر مسیر از طریق جایگزین‌های طولانی‌تر و گران‌تر مانند دریای سرخ، دریای خزر یا مسیرهای زمینی می‌کند.

او با اشاره به اینکه افزایش هزینه‌های انرژی به تدریج قیمت مواد غذایی را افزایش می‌دهد تا اینکه باعث اختلال فوری شود، گفت: «در کوتاه‌مدت، تاثیرات نسبتاًا کوچک هستند.»

وابستگی به خلیج فارس نگرانی‌هایی را ایجاد می‌کند

با گذشت زمان، تامین کود به نگرانی بزرگ‌تری تبدیل می‌شود.

گلوبر گفت کشورهایی از جمله هند، برزیل، تایلند، بنگلادش و ترکیه به شدت به کودهای نیتروژنی خلیج فارس وابسته هستند. حتی اقتصادهای بزرگی مانند آمریکا و استرالیا به این منابع متکی هستند.

هزینه‌های بالاتر کود می‌تواند سود کشاورزان را کاهش دهد و بر تصمیمات کاشت تاثیر بگذارد. برخی ممکن است به محصولاتی مانند سویا که به کود کمتری نسبت به گندم، برنج یا ذرت نیاز دارند، روی آورند. برخی دیگر ممکن است به سادگی از کود کمتری استفاده کنند که می‌تواند بازده را کاهش دهد.

بر اساس گزارش خبرگزاری آناتولی، اگر اختلال در خلیج فارس کوتاه مدت باشد، تاثیر آن بر قیمت مواد غذایی ممکن است محدود بماند. اما یک درگیری طولانی مدت می‌تواند هزینه‌های حمل و نقل، کود و فرآوری را افزایش دهد و به مرور زمان به مصرف‌کنندگان نیز منتقل شود./ایسنا