قیمت جهانی کالاها در سایه جنگ علیه ایران ۱۶ درصد افزایش می‌یابد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به تازگی بانک جهانی پیش‌بینی کرده است که قیمت انرژی در سال جاری میلادی ۲۴ درصد افزایش یابد و به بالاترین سطح خود از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ برسد، زیرا جنگ در خاورمیانه شوک شدیدی را به بازارهای جهانی کالا وارد می‌کند. 

همچنین پیش‌بینی می‌شود که قیمت متوسط کالاها در سال ۲۰۲۶، به دلیل افزایش شدید قیمت انرژی و کود و قیمت‌های بالای بی‌سابقه چندین فلز کلیدی، ۱۶ درصد افزایش یابد. این شوک‌های قیمتی، پیامدهای جدی برای اشتغال و توسعه جهان خواهد داشت.

تردد در تنگه هرمز تا اواخر ۲۰۲۶ به سطح قبل جنگ باز نمی‌گردد

حملات به زیرساخت‌های انرژی و اختلالات کشتیرانی در تنگه هرمز که حدود ۳۵ درصد از تجارت جهانی نفت خام دریایی را مدیریت می‌کند، بزرگترین شوک عرضه نفت را در تاریخ ثبت کرده، به طوری که عرضه جهانی نفت خام حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش اولیه داشته است. 

قیمت نفت با وجود فاصله گرفتن از نقطه اوج اولیه خود همچنان ۵۰ درصد بالاتر از ابتدای سال باقی مانده است. پیش‌بینی می‌شود قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۸۶ دلار در هر بشکه باشد که نسبت به ۶۹ دلار در هر بشکه در سال ۲۰۲۵ به شدت افزایش یافته است. 

این نهاد بین‌المللی پیش‌بینی کرده است که حمل‌ونقل از طریق تنگه هرمز تا اواخر سال ۲۰۲۶ به سطح قبل از جنگ باز نگردد.

جنگ علیه ایران با موج‌های پی‌درپی به اقتصاد جهان ضربه می‌زند

ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی گفت: «جنگ به صورت موج های متوالی به اقتصاد جهانی ضربه می‌زند؛ ابتدا از طریق افزایش قیمت انرژی، سپس افزایش قیمت مواد غذایی و در نهایت، تورم بالاتر که نرخ بهره را افزایش داده و استقراض را حتی گران‌تر می‌کند. فقیرترین مردم که بیشترین سهم درآمد خود را صرف غذا و سوخت می‌کنند، بیشترین آسیب را خواهند دید، همانطور که اقتصادهای در حال توسعه که در حال حاضر زیر بار سنگین بدهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بیشترین آسیب را خواهند دید. همه این‌ها یادآور یک حقیقت تلخ است؛ جنگ، توسعه معکوس است.»

۴۵ میلیون نفر به جمعیت گرسنگان جهان اضافه می‌شوند

بر اساس این گزارش پیش‌بینی می‌شود قیمت کود در سال ۲۰۲۶، حدود ۳۱ درصد افزایش یابد که ناشی از افزایش ۶۰ درصدی قیمت اوره است. قدرت خرید کود به بدترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ خواهد رسید که درآمد کشاورزان را کاهش داده و عملکرد محصولات کشاورزی آینده را تهدید می‌کند. 

برنامه جهانی غذا هشدار داده اگر درگیری‌ها در تنگه هرمز طولانی‌تر شود، این فشارها بر عرضه مواد غذایی و قدرت خرید می‌تواند ۴۵ میلیون نفر دیگر را به ناامنی غذایی حاد سوق دهد.

همچنین انتظار می‌رود قیمت فلزات پایه، از جمله آلومینیوم، مس و قلع به بالاترین حد خود برسد که نشان‌دهنده تقاضای قوی مربوط به صنایعی از جمله مراکز داده، وسایل نقلیه الکتریکی و انرژی‌های تجدیدپذیر است. فلزات گرانبها همچنان رکورد قیمت و نوسانات را می‌شکنند و پیش‌بینی می‌شود میانگین قیمت‌ها در سال ۲۰۲۶، حدود ۴۲ درصد افزایش یابد، زیرا عدم قطعیت ژئوپلیتیکی تقاضا برای دارایی‌های امن را افزایش می‌دهد.

افزایش یک درصدی تورم کشورهای در حال توسعه

افزایش قیمت کالاها ناشی از این شوک‌ها، تورم را افزایش داده و رشد جهانی را کاهش می‌دهد. در اقتصادهای در حال توسعه، پیش‌بینی می‌شود که تورم در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۵.۱ درصد باشد که یک درصد بالاتر از آنچه قبل از جنگ انتظار می‌رفت است. رشد در اقتصادهای در حال توسعه نیز بدتر خواهد شد، زیرا قیمت‌های بالاتر کالاهای اساسی بر درآمدها تاثیر می‌گذارد و صادرات از خاورمیانه با محدودیت‌های شدیدی مواجه می‌شود. انتظار می‌رود اقتصادهای در حال توسعه در سال ۲۰۲۶، حدود ۳.۶ درصد رشد کنند که نسبت به پیش‌بینی ماه ژانویه، ۰.۴ درصد کاهش یافته است. اقتصادهایی که مستقیما تحت تاثیر جنگ قرار دارند، بیشترین آسیب را خواهند دید و ۷۰ درصد از واردکنندگان کالا و بیش از ۶۰ درصد از صادرکنندگان کالا در سراسر جهان ممکن است رشد ضعیف‌تری نسبت به پیش‌بینی ژانویه داشته باشند.

پیش‌بینی قیمت ۱۱۵ دلاری برای نفت 

اگر خصومت‌ها تشدید شود یا اختلالات عرضه ناشی از جنگ بیش از پیش‌بینی‌ها طول بکشد، قیمت کالاها می‌تواند حتی بیشتر افزایش یابد. در سناریویی که تاسیسات حیاتی نفت و گاز آسیب بیشتری ببینند و حجم صادرات به کُندی بهبود یابد، قیمت نفت برنت می‌تواند در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط به ۱۱۵ دلار در هر بشکه برسد. این به نوبه خود اثرات موجی بر قیمت کود و منابع انرژی جایگزین مانند سوخت‌های زیستی خواهد داشت. تحت این سناریو، تورم در اقتصادهای در حال توسعه می‌تواند امسال به ۵.۸ درصد افزایش یابد؛ سطحی که در دهه گذشته فقط در سال ۲۰۲۲ از آن فراتر رفته است.

گرانی نفت عواقب نامطلوبی برای امنیت غذایی جهان دارد

آیهان کوز، مدیر گروه چشم‌اندازهای بانک جهانی گفته است: «توالی شوک‌ها در طول دهه جاری میلادی، ظرفیت مالی موجود برای پاسخگویی به بحران تاریخی فعلی تامین انرژی را به شدت ضعیف کرده است. دولت‌ها باید در برابر وسوسه اقدامات حمایتی مالی گسترده و بی‌هدف که می‌تواند بازارها را گمراه کرده و ضربه‌گیرهای مالی را از بین ببرد، مقاومت کنند. در عوض، آنها باید بر حمایت سریع و موقت هدفمند برای آسیب‌پذیرترین خانوارها تمرکز کنند.»

نوسانات قیمت نفت در دوره‌های افزایش ریسک ژئوپلیتیک تقریبا دو برابر بیشتر از دوره‌های آرام‌تر است، به طوری که کاهش یک درصدی تولید نفت ناشی از عوامل ژئوپلیتیک، قیمت‌ها را به طور متوسط ۱۱.۵ درصد افزایش می‌دهد. نکته مهم این است که این اثرات به سایر بازارهای کلیدی کالا نیز سرایت می‌کند و تاثیر آن تقریبا ۵۰ درصد بیشتر از شرایط عادی بازار است. 

بر اساس این گزارش، افزایش ۱۰ درصدی قیمت نفت ناشی از شوک عرضه ژئوپلیتیک منجر به افزایش قیمت گاز طبیعی تا حدود ۷ درصد و افزایش قیمت کود تا بیش از ۵ درصد می‌شود. این اوج‌ها معمولا حدود یک سال پس از شوک اولیه قیمت نفت رخ می‌دهند و عواقب نامطلوبی برای امنیت غذایی و کاهش فقر دارند.