از راز تاب‌آوری چاه‌های نفت تا چین مقاوم

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تاب‌آوری صنعت نفت در برابر محاصره دریایی، مقاومت اقتصاد چین در مقابل اختلال بازار نفت، کالابرگ، چرخه تجارت و تسویه ارزی ایران، سودسازی صوری بانک‌ها و بازار پلیمر پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «راز تاب‌آوری چاه‌های نفت» به تاب‌آوری صنعت نفت ایران در برابر محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا پرداخته و نوشته است: «صنعت نفت ایران که سال‌ها در شرایط تحریم فعالیت کرده، در برابر فشارهای تازه ناشی از محاصره دریایی آمریکا نیز دچار توقف فوری نشده و با تغییر مسیرها و روش‌های عملیاتی به کار خود ادامه می‌دهد. صادرات نفت از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی، مسیرهای مبهم کشتیرانی و ذخیره‌سازی شناور ادامه دارد و تولید نیز به‌صورت تدریجی تنظیم می‌شود تا به مخازن آسیب نرسد. جزیره خارک با ظرفیت بالای ذخیره‌سازی، نقش مهمی در حفظ تداوم صادرات دارد، هرچند در صورت تداوم محدودیت‌ها می‌تواند به نقطه فشار تبدیل شود. در این میان، چین و به‌ویژه پالایشگاه‌های مستقل این کشور با ادامه خرید نفت ایران، اثربخشی تحریم‌های آمریکا را کاهش داده‌اند. در مجموع فشارها اگرچه هزینه‌ها را بالا می‌برند و صادرات را دشوارتر می‌کنند اما به فروپاشی فوری صنعت نفت ایران منجر نمی‌شوند؛ بلکه وضعیتی از «دوام تحت فشار» ایجاد می‌کنند که در آن سیستم نفتی در کوتاه‌مدت پابرجا می‌ماند اما در بلندمدت فرسوده می‌شود.»

روزنامه شرق با عنوان «چین مقاوم» در گزارش اقتصادی خود به تاب‌آوری اقتصاد چین در برابر اختلال بازار نفت ناشی از جنگ خلیج فارس و محدودیت‌های این تاب‌آوری در صورت طولانی شدن بحران پرداخته و نوشته است: «با وجود وابستگی بالای چین به نفت وارداتی، به‌ویژه از کشورهای حاشیه خلیج فارس، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران نتوانست در کوتاه‌مدت اقتصاد این کشور را زمین‌گیر کند. چین با تکیه بر ذخایر عظیم نفت و گاز، تنوع‌بخشی به منابع انرژی، سهم بالای زغال‌سنگ، توسعه گسترده انرژی‌های تجدیدپذیر و گسترش حمل‌ونقل برقی، توانسته تاب‌آوری خود را در برابر اختلالات بازار انرژی افزایش دهد. به همین دلیل، اقتصاد این کشور در ماه‌های ابتدایی بحران همچنان رشد مثبتی را ثبت کرد. با این حال، گزارش‌ها و تحلیل‌ها نشان می‌دهد این مقاومت نامحدود نیست. تداوم جنگ، بسته‌ماندن تنگه هرمز و ماندگاری قیمت‌های بالای انرژی می‌تواند به‌تدریج بر تولید، مصرف، فروش خودرو، حمل‌ونقل و رشد اقتصادی چین اثر منفی بگذارد. به همین سبب، پکن از یک‌سو خواهان حفظ آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز است و از سوی دیگر می‌کوشد از ورود مستقیم به تنش خاورمیانه پرهیز کند؛ هرچند طولانی شدن بحران ممکن است چین را ناچار به واکنشی جدی‌تر کند.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «كوپن يا كالابرگ؟» به بررسی افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی و میزان اثر آن بر معیشت مردم در شرایط تورمی و محدودیت بودجه دولت پرداخته و نوشته است: «دولت در حال بررسی افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی است اما تصمیم نهایی به وضعیت بودجه بستگی دارد. در این باره سه سناریو مطرح شده است، در سناریوی اول، سبد کالابرگ بر پایه حداقل کالری مورد نیاز هر فرد و با اقلام متنوع‌تری از جمله نان، ماکارونی، میوه و سبزیجات تعریف می‌شود که بار مالی بالایی برای دولت دارد. سناریوی دوم بر ۱۱ قلم کالای اصلی مانند برنج، روغن، حبوبات، لبنیات و گوشت متمرکز است و هزینه کمتری دارد اما همه نیازهای غذایی را پوشش نمی‌دهد. سناریوی سوم بر اساس افزایش نرخ ارز طراحی شده و به دلیل محدودیت منابع، محتمل‌ترین گزینه است، هرچند قدرت خرید مردم را کامل جبران نمی‌کند. کارشناسان می‌گویند افزایش کالابرگ می‌تواند در کوتاه‌مدت از فشار معیشتی کم کند اما به دلیل تداوم تورم، اختلال در تولید و محدودیت منابع دولت، اثر آن محدود خواهد بود. در مقابل، برخی نیز معتقدند توزیع سهمیه‌ای کالاهای اساسی با قیمت ثابت، از پرداخت نقدی یا افزایش مبلغ کالابرگ کارآمدتر است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «۳۰ میلیارد دلار ایران دیگر گروگان امارات نیست» در گزارش اقتصادی خود به پیامدهای حذف امارات از چرخه تجارت و تسویه ارزی ایران و فرصت‌ها و مسیرهای جایگزین برای بازآرایی تجارت خارجی کشور پرداخته و نوشته است: «قطع وابستگی تجاری و ارزی ایران به امارات، اگرچه در کوتاه‌مدت هزینه‌زا و همراه با اختلال است اما در بلندمدت می‌تواند به یک دستاورد راهبردی برای اقتصاد ایران تبدیل شود. در سال‌های گذشته امارات با سهمی حدود ۳۰ میلیارد دلار از تجارت ایران و نقش محوری در تسویه ارزی، به گلوگاه اصلی واردات، صادرات مجدد و نقل‌وانتقال ارز کشور تبدیل شده بود؛ وضعیتی که عملا یک اهرم فشار امنیتی و اقتصادی در اختیار این کشور قرار می‌داد. اکنون با ازهم‌پاشیدن این ساختار، ایران ناچار است هم مسیرهای تجاری خود را از بنادر امارات به کریدورها و بنادر دیگر منتقل کند و هم نظام تسویه ارزی را از شبکه غیررسمی صرافی‌ها و تراستی‌های دبی به سازوکارهای متنوع‌تر و رسمی‌تر ببرد. هرچند این جابه‌جایی در ابتدا تجارت را پرهزینه‌تر می‌کند اما نتیجه آن کاهش آسیب‌پذیری ارزی، حذف یک کارت فشار مهم از دست امارات، تقویت بنادر شمالی، فعال‌سازی کریدور شمال ـ جنوب و گسترش مسیرهای شرقی مانند چابهار و گوادر خواهد بود.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «کاسبی بانک‌ها جنگ کمی سخت شد!» به محدود شدن سودسازی صوری بانک‌ها از نوسانات ارزی با دستورالعمل جدید بانک مرکزی پرداخته و نوشته است: «بانک مرکزی با ابلاغ دستورالعملی تازه، راه یکی از شیوه‌های قدیمی سودسازی غیرواقعی بانک‌ها را محدود کرده است؛ روشی که در آن برخی بانک‌ها از افزایش نرخ ارز، بدون تحقق نقدی واقعی، سود کاغذی می‌ساختند و حتی آن را میان سهامداران تقسیم می‌کردند. طبق این دستورالعمل، شناسایی سود ناشی از تسعیر ارز فقط در صورتی ممکن است که حسابرس، دسترسی‌پذیری و نقدشوندگی دارایی‌های ارزی را تایید کند؛ بنابراین دارایی‌های بلوکه‌شده دیگر نمی‌توانند مبنای سودسازی باشند. همچنین تقسیم سود ناشی از تسعیر ارز ممنوع شده و این منابع باید به تقویت سرمایه بانک اختصاص یابد. اگر سود تسعیر بیش از نیمی از سود خالص بانک باشد، افزایش سرمایه از این محل نیازمند حسابرسی ویژه خواهد بود. مطالبات ارزی معوق بیش از پنج‌سال نیز نباید در سود و زیان لحاظ شوند. در کنار این موارد، نرخ خرید حواله در مرکز مبادله ارز و طلا از ابتدای ۱۴۰۵ مبنای اصلی تسعیر قرار می‌گیرد تا راه تفسیرهای مختلف و دستکاری بسته شود. این اقدامات گامی برای شفافیت بیشتر است، هرچند مشکلات عمیق‌تر نظام بانکی همچنان باقی است.»

روزنامه ایران با عنوان «بازیابی تدریجی تعادل در بازار پلیمر» در گزارش اقتصادی خود به راهکارهای جبران کمبود مواد اولیه و بازگشت تدریجی تعادل به بازار پلیمر و صنعت پتروشیمی پرداخته و نوشته است: «بازگشت برخی مجتمع‌های پتروشیمی به مدار تولید، امید به جبران تدریجی کمبود مواد اولیه در بازار پلیمر را افزایش داده است اما کارشناسان تاکید می‌کنند که حل این مشکل فقط با افزایش تولید ممکن نیست. محسن انصاری می‌گوید برای عبور از این وضعیت باید هم‌زمان مصرف مواد اولیه در صنایع پایین‌دستی مدیریت شود، طراحی محصولات اصلاح و فرآیندهای تولید بازنگری شود تا بدون افت کیفیت، مصرف پلیمرها کاهش یابد. وی همچنین تغییر فرمولاسیون، استفاده از پلیمرهای جایگزین و ترکیب مواد مختلف را از راهکارهای مهم می‌داند. به گفته وی، استفاده کنترل‌شده از مواد بازیافتی نیز در بسیاری از محصولات صنعتی می‌تواند به کاهش فشار بر بازار کمک کند، هرچند در برخی کاربردهای خاص محدودیت وجود دارد. در کنار این موارد، استفاده محدود از شیشه در بسته‌بندی و حرکت به سمت فرمولاسیون‌های کم‌حلال، چسب‌های پایه‌آب و برخی جایگزین‌ها در صنعت رنگ نیز مطرح است. در مجموع، عبور از شرایط فعلی نیازمند مدیریت هم‌زمان تولید و مصرف و افزایش انعطاف‌پذیری صنعت است.»