آیا سدهای تهران برای النینو آماده هستند؟ + آخرین آمار ذخایر مخازن

به گزارش اقتصاد معاصر؛ پیش‌بینی بارندگی‌های بیش از نرمال در پاییز و زمستان امسال، در شرایطی مطرح شده است که ذخایر سدهای تأمین‌کننده آب استان تهران همچنان با میانگین بلندمدت فاصله دارد. بر اساس آمار حجم مخازن سدهای تحت پوشش شرکت آب منطقه‌ای تهران در اول آبان ۱۴۰۵، مجموع ذخایر این سدها به ۳۵۹ میلیون مترمکعب رسیده که با وجود افزایش نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۱۸۹ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت است.

راما حبیبی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران، در گفت‌وگو با مهر با اشاره به پیش‌بینی بارش‌های بیش از نرمال در پاییز و زمستان تحت تأثیر ال‌نینو گفت: بیشتر سدهای تهران نصف یا کمتر از نصف پر هستند و در صورت افزایش ورودی، خروجی مخازن متناسب با آن تنظیم می‌شود.

حبیبی تصریح کرد: بارش‌های بیش از نرمال در پاییز و زمستان می‌تواند فرصتی برای جبران بخشی از کمبود ذخایر سدهای تهران باشد؛ اما میزان ورودی آب، ظرفیت خالی مخازن و نحوه مدیریت خروجی سدها در صورت افزایش بارندگی، تعیین‌کننده خواهد بود.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران تاکید کرد: در چنین شرایطی، نحوه مدیریت ورودی و خروجی مخازن در صورت افزایش بارندگی‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه از یک سو امکان ذخیره‌سازی آب برای جبران کمبود منابع وجود دارد و از سوی دیگر، در صورت افزایش ورودی به مخازن، مدیریت خروجی سدها با رعایت ملاحظات فنی و ایمنی ضروری خواهد بود.

وضعیت سدهای تهران در صورت افزایش بارندگی‌ها

حبیبی درباره وضعیت سدهای استان در آستانه فصل بارش‌ها اظهار کرد: در حال حاضر، بیشتر سدهای استان تهران نصف یا کمتر از نصف ظرفیت خود آب دارند و تنها سد کرج از نظر حجم ذخیره، وضعیت مطلوب‌تری دارد و میزان آب آن کمی بیشتر از نصف است.

وی با اشاره به وضعیت سد لار افزود: حجم مخزن این سد ۹۲۰ میلیون مترمکعب است و در زمان انجام این مصاحبه، حدود ۴ تا ۵ درصد آن آب داشت.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران با بیان اینکه سدهای استان از ظرفیت ذخیره‌سازی بالایی برخوردارند، درباره نحوه مدیریت مخازن در صورت وقوع بارندگی‌های قابل توجه گفت: چنانچه بارندگی‌های زیادی داشته باشیم و حجم آب سدها واقعاً به مرحله سرریز برسد، متناسب با میزان ورودی آب، خروجی مخازن تنظیم و در پایین‌دست رهاسازی خواهد شد.

حبیبی تأکید کرد که این اقدام با رعایت ملاحظات ایمنی و الزامات فنی و با هدف دستیابی به حداکثر ذخیره‌سازی ممکن انجام می‌شود.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی، آب اضافی متناسب با میزان ورودی به پایین‌دست رهاسازی می‌شود و این آب می‌تواند برای تغذیه آبخوان‌ها و تأمین نیازهای زیست‌محیطی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

آیا بارندگی‌های بیشتر به معنای پر شدن سدهاست؟

اظهارات معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران نشان می‌دهد که افزایش بارندگی به‌تنهایی به معنای پر شدن مخازن یا رفع کمبود ذخایر آبی نیست و میزان ورودی واقعی آب به سدها، در کنار ظرفیت مخازن و نحوه مدیریت خروجی، در تعیین میزان ذخیره‌سازی مؤثر خواهد بود.

در عین حال، وجود ظرفیت خالی در مخازن می‌تواند امکان ذخیره بخشی از رواناب‌های ورودی را فراهم کند؛ هرچند میزان بهره‌برداری از این ظرفیت به توزیع زمانی و مکانی بارش‌ها، شدت و تداوم بارندگی و میزان ورودی به هر سد بستگی دارد.

آخرین وضعیت ذخایر سدهای تهران

بر اساس آمار دریافتی از آب منطقه‌ای تهران حجم مخازن سدهای تحت پوشش شرکت آب منطقه‌ای تهران در اول آبان ۱۴۰۵، مجموع ذخایر پنج سد امیرکبیر، لتیان، لار، طالقان و ماملو به ۳۵۹ میلیون مترمکعب رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۲۱۷ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت ذخایر این سدها ۵۴۸ میلیون مترمکعب بوده است.

به این ترتیب، مجموع ذخایر سدهای مورد بررسی نسبت به سال گذشته ۱۴۲ میلیون مترمکعب افزایش یافته، اما همچنان ۱۸۹ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.

بررسی جزئیات آمار نشان می‌دهد سد امیرکبیر با ذخیره ۱۲۳ میلیون مترمکعبی، در مقایسه با ۱۷ میلیون مترمکعب در سال گذشته و میانگین بلندمدت ۱۰۳ میلیون مترمکعب، وضعیت بهتری از نظر حجم ذخیره نسبت به میانگین بلندمدت دارد. ذخیره این سد در اول آبان امسال ۲۰ میلیون مترمکعب بیشتر از میانگین بلندمدت بوده است.

در سد لتیان، حجم ذخایر به ۲۱ میلیون مترمکعب رسیده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۰ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۴۲ میلیون مترمکعب بوده است. بنابراین، با وجود افزایش ۱۱ میلیون مترمکعبی ذخایر نسبت به سال گذشته، این سد همچنان ۲۱ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت آب دارد.

سد لار نیز در اول آبان امسال ۲۹ میلیون مترمکعب ذخیره داشته است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۶ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت ذخایر آن ۷۹ میلیون مترمکعب بوده است. در نتیجه، ذخیره سد لار نسبت به سال گذشته ۱۳ میلیون مترمکعب افزایش یافته، اما ۵۰ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.

در سد طالقان، حجم ذخایر به ۱۵۸ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با ۱۵۶ میلیون مترمکعب در سال گذشته، افزایش ۲ میلیون مترمکعبی را نشان می‌دهد. با این حال، میانگین بلندمدت ذخایر این سد ۲۳۲ میلیون مترمکعب است و حجم فعلی آن ۷۴ میلیون مترمکعب کمتر از این میانگین است.

سد ماملو نیز در اول آبان امسال ۲۸ میلیون مترمکعب ذخیره داشته است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۸ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۹۲ میلیون مترمکعب بوده است. بر این اساس، ذخایر این سد نسبت به سال گذشته ۱۰ میلیون مترمکعب افزایش یافته، اما ۶۴ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.

مقایسه وضعیت سدها نشان می‌دهد اگرچه ذخایر مجموع مخازن نسبت به سال گذشته افزایش یافته است، اما این افزایش در همه سدها به معنای جبران کمبود ذخایر نیست. سد امیرکبیر تنها سد در این مجموعه است که حجم ذخیره آن از میانگین بلندمدت بیشتر است و سایر سدهای بررسی‌شده همچنان پایین‌تر از میانگین خود قرار دارند.

در مجموع، آمار اول آبان ۱۴۰۵ از وجود ظرفیت خالی قابل توجه در مخازن سدهای تهران حکایت دارد؛ ظرفیتی که در صورت تحقق بارندگی‌های پیش‌بینی‌شده و ورود رواناب کافی می‌تواند برای افزایش ذخایر آب مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، میزان تحقق این امکان به شرایط واقعی بارش و ورودی سدها بستگی دارد و نمی‌توان صرفاً بر مبنای پیش‌بینی بارندگی، جبران کسری ذخایر یا نبود نیاز به رهاسازی آب را قطعی دانست./مهر