«هانتاویروس» از کجا می‌آید و چگونه به انسان منتقل می‌شود؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛ قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره اخبار مرتبط با «هانتاویروس»، علایم و روش‌های انتقال آن، امکان انتقال انسان به انسان و پایش و رصد ویروس در ایران توضیح داد.

 قباد مرادی گفت که این بیماری تاکنون به صورت موارد پراکنده و مرتبط با جمعیت جوندگان در دنیا گزارش شده و به عنوان یک اضطرار یا پاندمی اعلام نشده است.

قباد مرادی با بیان اینکه هانتاویروس به صورت عمده از جوندگان به انسان منتقل می‌شود، اظهار کرد: «هانتاویروس» از ویروس‌های از «هانتاویریده» از راسته ویروس‌های «بانیا» به شمار می‌رود. 

وضعیت مرگ‌ومیر ناشی از هانتاویروس

این اپیدمیولوژیست با بیان اینکه عفونت‌های هانتاویروس در سطح جهان نادر هستند، گفت: آمار و ارقام نشان می‌دهد که میزان مرگ‌ومیر ناشی از ابتلای انسانی به این ویروس در حالت معمول بین یک تا ۱۵ درصد در آسیا و اروپا و البته در قاره آمریکا تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده است. 

او درباره شیوع هانتاویروس در سطح جهان توضیح داد: بر اساس برآوردها، از ۱۰هزار تا بیش از ۱۰۰هزار نفر در سطح جهان طی هر سال به این ویروس مبتلا می‌شوند که بیشترین ابتلا در قاره‌های آسیا و اروپا است. 

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه هانتاویروس یک بیماری قابل‌گزارش است، افزود: ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی، کارکنان آزمایشگاه و بیمارستان‌ها، باید موارد مثبت بیماری هانتاویروس را به مقامات بهداشت محلی و ملی گزارش دهند. 

چگونکی انتقال، ویژگی مشترک هانتاویروس‌ها

این پزشک با بیان اینکه هانتاویروس‌ها می‌توانند بیماری جدی ایجاد کنند، تصریح کرد: به طور مثال، این ویروس‌ها عامل سندروم ریوی هانتاویروس و تب خون‌ریزی‌دهنده با سندروم کلیوی است. اگرچه هانتاویروس‌ها انواع مختلفی دارند اما «چگونگی انتقال اولیه» ویژگی مشترک تمام این ویروس‌ها به حساب می‌آید. مرادی ادامه داد: انتقال اولیه از جوندگان به ویژه موش‌ها (نوع آهویی و سفیدپا) و موش‌های صحرایی، ویژگی مشترک این ویروس‌ها به شمار می‌رود. همچنین خز دورنگ و چشم‌ها و گوش‌های بزرگ‌تر، ویژگی موش آهویی است. 

راه‌های انتقال هانتاویروس

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره راه‌های انتقال این ویروس توضیح داد: به طور معمول، این ویروس از طریق تماس با ادرار، بزاق و مدفوع آلوده جوندگان به انسان منتقل می‌شود. همچنین استنشاق ذرات معلق خشک‌شده این مواد آلوده از شایع‌ترین راه‌های انتقال ویروس است. تماس مستقیم و گازگرفتگی حیوانات از دیگر روش‌های انتقال ویروس به شمار می‌رود. 

این اپیدمیولوژیست با بیان اینکه هانتاویروس‌ها می‌توانند بیماری جدی در انسان‌ها ایجاد کنند، گفت: سندرم ریوی هانتا و سندروم کلیوی هانتا به ترتیب روی ریه‌ها و کلیه‌ها اثر می‌گذارند که سندروم کلیوی با تظاهرات خونریزی‌دهنده همراه است. این ویروس از طریق استنشاق ذرات مدفوع، بزاق و ادرار جوندگان آلوده اتفاق می‌افتد و از انسان به انسان به ندرت منتقل می‌شود. 

هانتاویروس عامل یک بیماری جهانی یا پاندمی نیست

او با بیان اینکه تاکنون هانتاویروس عامل یک بیماری جهانی یا پاندمی نیست، اظهار کرد: موارد ابتلا به صورت پراکنده و مرتبط با جمعیت جوندگان است. تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت جوندگان می‌تواند عاملی برای افزایش دوره‌ای این بیماری باشد. 

مرادی درباره وضعیت ابتلای این بیماری در کشورها گفت: گزارش‌ها نشان می‌دهد ۲۰ تا ۵۰ مورد مثبت سالانه در ایالات‌متحده ثبت می‌شود. آمار و ارقام بیان می‌کند که سالانه حدود ۱۰۰۰ نفر در چین به این ویروس مبتلا می‌شوند و گزارش‌ها از موارد ابتلا در روسیه، کره‌جنوبی، شیلی و آرژانتین حکایت می‌کنند. کشورهای مرکزی و شمالی اروپا مانند آلمان و فنلاند بیشترین گزارش‌ها را دارند. 

این پزشک درباره واکسن هانتاویروس گفت: برخی مناطق از واکسن علیه برخی سویه‌ها استفاده می‌کنند. 

آخرین وضعیت این بیماری در جهان

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره آخرین وضعیت این بیماری در سطح جهان گفت: از چهارم می‌ماه سال جاری میلادی تاکنون، ۸ مورد در ارتباط با هانتاویروس در یک کشتی کروز شناسایی شده‌اند که ۵ نفر از این افراد، از نظر آزمایشگاهی اثبات شده‌اند و سه نفر دیگر مشکوک هستند. همانطور که گفته شده، این افراد، مسافرانی هستند که با یک کشتی کروز از کشور آرژانتین روی اقیانوس اطلس سفر می‌کردند؛ سه نفر از این افراد جان خود را از دست دادند و یک نفر در بخش مراقبت‌های ویژه در کشور آفریقای جنوبی بستری است. 

او درباره علائم بیماری‌های منتقله از هانتاویروس توضیح داد: تب ناگهانی، درد عضلانی شدید، تهوع و استفراغ، تنگی نفس شدید در مراحل پیشرفته و مرگ به نسبت بالا (حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد) از علائم سندروم ریوی هانتاویروس به شمار می‌رود. همچنین تب خون‌ریزی دهنده با سندروم کلیوی نیز علائمی مانند تب، افت فشار خون، مشکلات کلیوی، خونریزی در موارد شدید و مرگ و میر کمتر از موارد ریوی (حدود ۱ تا ۱۵ درصد براساس نوع ویروس) دارد. 

روش‌های درمانی هانتاویروس

مرادی درباره روش‌های درمانی هانتاویروس گفت: بستری در بیمارستان و گاهی در بخش مراقبت‌های ویژه، پایش مداوم فشار خون، اکسیژن خون و عملکرد کلیه‌ها، اکسیژن تراپی و در موارد شدید درمان با ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) و تزریق مایعات و تنظیم تعادل آب و الکترولیت‌ها، روش‌های درمانی سندروم ریوی هانتاویروس است. همچنین کنترل فشار خون و دیالیز موقت در صورت نیاز به منظور حمایت از کلیه جزو روش‌های درمانی سندروم کلیوی هانتاویروس به شمار می‌رود. 

این پزشک درباره روش‌های پیشگیری از هانتاویروس تصریح کرد: جلوگیری از تماس با فضولات پرندگان، ضدعفونی مکان‌های آلوده قبل از جارو کردن، استفاده از ماسک و دستکش به هنگام نظافت، کنترل جمعیت جوندگان، پرهیز از لمس جوندگان زنده و مرده برای به حداقل رساندن خطر ابتلا، اجتناب از لمس محل زندگی جوندگان و باز گذاشتن درب و پنجره خانه‌هایی که برای مدتی تخلیه بوده‌اند برای به جریان افتادن هوا تا تخلیه کامل فضولات جوندگان جزو روش‌های پیشگیری از هانتاویروس به حساب می‌آید. 

مرادی با بیان اینکه هانتاویروس در جهان از سالیان پیش گزارش شده، توضیح داد: این بیماری از انسان به انسان معمولا منتقل نمی‌شود و برای پیشگیری انتقال ویروس در صورتی که جهشی در آن صورت نگیرد، نیازی به قرنطینه‌کردن افراد نیست. 

هانتاویروس فعلی توانایی انتقال محدود بین انسان‌ها را دارد

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه بروز غیرمعمول این بیماری در کشتی کروز موجب توجه به این بیماری و رصد آن برای بررسی تغییرات ژنی احتمالی شده، گفت: بنا به اظهار مدیر کل سازمان بهداشت جهانی، هانتاویروس درگیر این رویداد از نوع Andes است؛ گونه‌ای که تاکنون مشخص شده توانایی انتقال محدود بین انسان‌ها را دارد و این انتقال با تماس نزدیک و طولانی‌مدت مرتبط است. 

مرادی درباره دیدگاه سازمان جهانی بهداشت در ارتباط با هانتاویروس گفت: مدیرکل سازمان جهانی بهداشت باور دارد اگرچه این یک رویداد جهانی است اما سازمان جهانی بهداشت، خطر این ویروس را برای سلامت عمومی هنوز پایین ارزیابی می‌کند. 

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت گفت: بنابر اظهارات مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، این سازمان در چارچوب مقررات بین‌المللی سلامت با چندین کشور هماهنگی نزدیک دارد. این مقررات، حقوق و تعهدات کشورها و سازمان جهانی بهداشت را در پاسخ به رویدادهای سلامت عمومی تعریف می‌کند. رویداد کنونی هانتاویروس، توجه بین المللی سلامت را به رویدادهای مشکوک سلامت نشان می‌دهد و از اهمیت همکاری و همبستگی جهانی در مقابل با تهدیدهای سلامت سخن می‌گوید و این موضوع را برجسته می‌کند. 

او گفت: ما در وزارت بهداشت، درمان و اموزش پزشکی، این وقایع و گزارشات بین المللی را رصد می‌کنیم و در داخل کشور نیز برای هر حادثه مشکوک بیولوژیک بیماری‌های واگیر آمادگی و پاسخ خود را حفظ می‌کنیم. تا کنون، این بیماری به عنوان یک اضطرار یا پاندمی اعلام نشده است./ ایسنا