از ایده بازسازی ایران تا چاق شدن کالابرگ در مسیر بهارستان-پاستور

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله بازسازی ایران، اهمیت راهبردی آفریقا در بازار جهانی انرژی، تاثیر اختلال در تنگه هرمز بر بازار انرژی، ناترازی انرژی، کالابرگ و روند بازسازی واحد‌های مسکونی آسیب‌دیده پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «ایده بازسازی ایران» به بازسازی ایران پس از جنگ و تبدیل بحران به فرصتی برای اصلاحات اقتصادی و توسعه‌ای پرداخته و نوشته است: «ایران در شرایطی قرار گرفته که بازسازی پس از جنگ فقط به ترمیم خسارت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود و نیازمند اصلاحات عمیق اقتصادی و نهادی است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند مشکلاتی مانند ناترازی‌های اقتصادی، ضعف سرمایه‌گذاری، کاهش رشد، تورم و افت رفاه عمومی پیش از جنگ نیز وجود داشته و ادامه سیاست‌های گذشته نمی‌تواند راهگشا باشد. آنان بر اصلاح نظام حکمرانی، افزایش شفافیت، تقویت حاکمیت قانون، کاهش مداخلات دستوری، حمایت از بخش خصوصی و ایجاد ثبات اقتصادی تاکید دارند. در این میان، آمایش سرزمینی و بازنگری در مکان‌یابی صنایع، توسعه زیرساخت‌ها با فناوری‌های جدید، بهبود بهره‌وری، اصلاح الگوی مصرف انرژی و جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی از مهم‌ترین اولویت‌ها عنوان شده است. کارشناسان همچنین معتقدند کاهش نااطمینانی‌های سیاسی، بهبود روابط اقتصادی با جهان، تقویت سرمایه اجتماعی و فراهم کردن بستر مناسب برای فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند مسیر بازسازی را هموار کند. در مجموع، بازسازی موفق زمانی محقق می‌شود که به جای بازگشت به وضعیت گذشته، از این مقطع برای اصلاح ساختارهای اقتصادی، افزایش بهره‌وری و ایجاد زمینه رشد پایدار و رفاه بیشتر مردم استفاده شود.»

روزنامه شرق با عنوان «آفریقا برنده دو جنگ» در گزارش اقتصادی خود به افزایش اهمیت راهبردی آفریقا در بازار جهانی انرژی پس از جنگ‌های روسیه–اوکراین و خلیج فارس پرداخته و نوشته است: «پس از جنگ روسیه و اوکراین و تنش‌های خلیج فارس، توجه سرمایه‌گذاران و خریداران انرژی بیش از گذشته به آفریقا جلب شده است. این قاره با در اختیار داشتن حدود ۱۰ درصد ذخایر نفت و ۷ درصد ذخایر گاز جهان، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مهم انرژی دارد. هرچند کمبود سرمایه‌گذاری، ناامنی و مشکلات زیرساختی تاکنون مانع بهره‌برداری کامل از این منابع شده‌اند اما کاهش اطمینان به مسیرهای سنتی تامین انرژی، به‌ویژه تنگه هرمز، فرصت تازه‌ای برای کشورهای آفریقایی ایجاد کرده است. اروپا، چین و هند در حال افزایش همکاری و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های نفت، گاز و LNG آفریقا هستند و طرح‌هایی مانند خط لوله ترانس‌صحرا و پروژه‌های بزرگ گازی موزامبیک شتاب گرفته‌اند. پیش‌بینی می‌شود ظرفیت صادرات LNG آفریقا تا سال ۲۰۴۰ بیش از دو برابر شود. علاوه بر نفت و گاز، ذخایر عظیم لیتیوم آفریقا نیز به دلیل نقش حیاتی در فناوری‌های انرژی پاک، مورد توجه ویژه چین و سایر قدرت‌های اقتصادی قرار گرفته است. در مجموع، تحولات ژئوپلیتیکی اخیر جایگاه آفریقا را در بازار جهانی انرژی تقویت کرده و چشم‌انداز رشد سرمایه‌گذاری در این قاره را روشن‌تر ساخته است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «اختلال هرمز و تولد ائتلاف انرژی ضدتحريم» به تاثیر جنگ ایران و اختلال در تنگه هرمز بر بازار جهانی انرژی و تضعیف کارایی تحریم‌های نفتی آمریکا پرداخته و نوشته است: «اختلال در تنگه هرمز نشان داد که تحریم‌های نفتی آمریکا دیگر کارایی گذشته را ندارند. با تهدید عرضه جهانی انرژی، نفت ایران و روسیه به منابعی حیاتی برای بسیاری از کشورهای آسیایی تبدیل شده و همین موضوع موجب شکل‌گیری شبکه‌ای غیررسمی از کشورها، پالایشگاه‌ها، ناوگان‌های حمل‌ونقل و سازوکارهای مالی شده که در عمل تحریم‌ها را دور می‌زنند. چین با خرید، ذخیره‌سازی و پالایش نفت تحریمی به محور اصلی این شبکه تبدیل شده و روسیه نیز پس از بحران هرمز جایگاه خود را به‌عنوان تامین‌کننده مهم انرژی آسیا تقویت کرده است. در همین حال، کشورهایی مانند هند، اندونزی، ویتنام و مالزی برای حفظ امنیت انرژی خود، بیش از گذشته به نفت روسیه و ایران روی آورده‌اند. گسترش ناوگان سایه، انتقال کشتی به کشتی و شبکه‌های مالی غیردلاری نیز نشان می‌دهد که زیرساختی موازی با نظم مالی غرب در حال شکل‌گیری است. از سوی دیگر، آمریکا میان دو هدف متضاد گرفتار شده است؛ از یک سو می‌خواهد با تحریم‌ها بر ایران و روسیه فشار وارد کند و از سوی دیگر برای جلوگیری از افزایش قیمت انرژی و بحران اقتصادی جهانی ناچار به انعطاف در اجرای همین تحریم‌هاست. به همین دلیل، بحران هرمز نشانه آغاز دورانی است که در آن قدرت تحریمی آمریکا با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو شده و نقش آسیا در بازار جهانی انرژی پررنگ‌تر می‌شود.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «اروپا چطور از زمستان انرژی عبور کرد» در گزارش اقتصادی خود به ناترازی انرژی در ایران (به‌خصوص بنزین و گاز) و راهکارهای مدیریت و کاهش مصرف انرژی پرداخته و نوشته است: «ایران امسال به دلیل افزایش ناترازی انرژی و آسیب‌دیدن بخشی از ظرفیت تولید در پارس جنوبی، با نیاز بیشتری به واردات بنزین روبه‌رو شده است. برآوردها نشان می‌دهد کشور برای تامین نیاز خود به واردات روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر بنزین و صرف حدود ۸ میلیارد دلار ارز نیاز دارد. دولت در کنار افزایش تولید، بر مدیریت مصرف تاکید دارد و طرح «پاداش صرفه‌جویی» را مطرح کرده که بر اساس آن افراد در ازای مصرف نکردن سهمیه بنزین خود پاداش دریافت می‌کنند. با این حال، تامین منابع مالی و نحوه اجرای این طرح با ابهاماتی همراه است. اگر هر یک از ۲۶ میلیون خودروی بنزینی کشور روزانه فقط یک لیتر کمتر مصرف کند، بیش از ۲۶ میلیون لیتر بنزین در روز صرفه‌جویی خواهد شد و نیاز به واردات از بین می‌رود. استفاده از حمل‌ونقل عمومی، تنظیم باد لاستیک‌ها، کاهش سرعت و سرویس منظم خودرو از راهکارهای پیشنهادی است. در بخش ساختمان نیز ایران جزو پرمصرف‌ترین کشورهای جهان است و اقداماتی مانند تنظیم دمای کولر و بخاری، استفاده از عایق و کاهش مصرف برق می‌تواند سهم مهمی در کاهش مصرف انرژی داشته باشد. تجربه اروپا نیز نشان می‌دهد تغییر رفتار مصرفی شهروندان نقش موثری در عبور از بحران انرژی دارد.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «چاق شدن کالابرگ در مسیر بهارستان– پاستور» به وضعیت فعلی کالابرگ الکترونیکی در ایران و احتمال افزایش یا عدم افزایش مبلغ آن پرداخته و نوشته است: «با وجود وعده‌های قبلی درباره افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی تا ۲ یا ۳ میلیون تومان، فعلا این طرح بدون تغییر و در همان سطح یک میلیون تومان به ازای هر نفر باقی می‌ماند و به گفته سخنگوی دولت، در حال حاضر خبری از افزایش آن نیست، هرچند دولت اصل حمایت بیشتر از معیشت مردم را قبول دارد اما آن را وابسته به منابع و شرایط بودجه می‌داند. این طرح ابتدا هم‌زمان با حذف ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی اجرا شد و قرار بود مابه‌التفاوت آن به شکل اعتبار کالابرگ به خانوارها داده شود. در ابتدا این مبلغ برای خرید چند قلم کالای اساسی کافی بود اما با افزایش تورم و رشد قیمت‌ها، انتقادها نسبت به ناکافی بودن آن بیشتر شده است. برخی نمایندگان مجلس و کارشناسان اقتصادی نیز بر ضرورت اصلاح بودجه و افزایش اعتبار کالابرگ تاکید دارند اما به دلیل اختلاف نظر درباره تامین منابع مالی، هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است و دولت و سازمان برنامه و بودجه در این زمینه در حال بررسی هستند.»

روزنامه ایران با عنوان «از تعمیر واحدها تا پرداخت تسهیلات اسکان» در گزارش اقتصادی خود به روند بازسازی و رسیدگی به واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در جنگ تحمیلی اخیر در ایران پرداخته و نوشته است: «با گذشت مدتی از جنگ تحمیلی اخیر، روند رسیدگی به واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در استان‌های مختلف وارد مرحله‌ای شده که به‌طور هم‌زمان شامل ارزیابی میدانی، تعمیر، پرداخت تسهیلات و برنامه‌ریزی برای بازسازی و مقاوم‌سازی است. بر اساس آمار رسمی، در ۲۴ استان کشور واحدهای آسیب‌دیده شناسایی شده‌اند که شامل ۱۶۰۰ واحد برای احداث مجدد و ۹۲ هزار واحد برای تعمیر است. تاکنون بیش از ۵۰ هزار واحد تعمیر شده و بخش زیادی از آن‌ها آسیب‌های جزئی داشته‌اند، در حالی‌که برخی واحدها نیازمند تعمیرات اساسی هستند. در حوزه اسکان موقت، ۴۰۰ خانوار شناسایی شده‌اند که برای دریافت وام ودیعه مسکن معرفی شده‌اند و نیمی از آن‌ها تسهیلات را دریافت کرده‌اند. همچنین بسته‌های حمایتی برای تامین لوازم ضروری خانوارها با همکاری نهادهای مختلف در نظر گرفته شده است. برای خانوارهای آسیب‌دیده، ودیعه ۲ میلیارد تومانی و بن‌کارت ۴۰۰ میلیون تومانی نیز پیش‌بینی شده است. در تهران بیش از ۵۱ هزار واحد آسیب دیده و شهرداری مسوول بازسازی آن‌هاست. بخشی از واحدها تعمیر شده و حدود ۲۴۰۰ واحد نیازمند مقاوم‌سازی هستند که تعدادی از آن‌ها در حال نوسازی است. همچنین در کنار این اقدامات، مشوق‌هایی مانند تراکم مازاد، تخفیف عوارض و امکان انتقال حق توسعه برای تسریع روند نوسازی در نظر گرفته شده است تا بازگشت خانوارها به شرایط عادی سریع‌تر انجام شود.»