کریدور شرق خزر محور دیدار پوتین و پزشکیان

به گزارش اقتصاد معاصر؛  سفر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور کشورمان، به مسکو برای شرکت در اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF)، بار دیگر اهمیت ارتقای روابط تهران و مسکو را در کانون توجه قرار داده است. در حالی که مناسبات سیاسی دو کشور در سال‌های اخیر به سطحی راهبردی ارتقا یافته، فعالان اقتصادی بر این باورند که موتور محرک آینده این روابط باید روی ریل «پروژه‌های اجرایی مشترک» قرار گیرد.
سیدرضا رفیعی، رئیس کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک ایران و روسیه، در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، ضمن تشریح ابعاد راهبردی این سفر، بر ضرورت گذر از تفاهم‌نامه‌های روی کاغذ به قراردادهای عملیاتی تأکید می‌کند و محورهای کلیدی توسعه همکاری‌های اقتصادی دوجانبه را در چهار حوزه انرژی، ترانزیت، امنیت غذایی و میدان‌داری بخش خصوصی تبیین می‌نماید.

ایران و روسیه به‌عنوان دارندگان بزرگ‌ترین ذخایر گاز طبیعی جهان، از پتانسیل بالایی برای تعریف همکاری‌های عمیق‌تر در حوزه انرژی برخوردارند. 
به گفته رفیعی، مناسبات دو کشور نباید به خریدوفروش معمولی گاز محدود شود؛ بلکه سرمایه‌گذاری در توسعه میادین، افزایش ظرفیت تولید، انتقال فناوری، نوسازی تجهیزات و به‌ویژه رفع ناترازی گاز در ماه‌های سرد سال باید در اولویت قرار گیرد.
رئیس کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک ایران و روسیه با تأکید بر اینکه اقتصاد کشور دیگر کشش امضای تفاهم‌نامه‌های بی‌فرجام را ندارد، تصریح کرد: «توافقات گذشته باید به مرحله اجرا برسند و برای پروژه‌های جدید نیز مدل تأمین مالی، تعهدات دقیق طرفین و جدول زمان‌بندی مشخص تعریف شود تا تأمین پایدار گاز صنایع بزرگ از جمله فولاد، پتروشیمی و سیمان در فصل سرما تضمین گردد.»

یکی از حلقه‌های مفقوده در توسعه تجارت منطقه‌ای، غفلت از مسیر شرقی کریدور شمال–جنوب است. در حالی که سال‌ها تمرکز اصلی بر مسیر غربی بوده، رفیعی به خبرنگار فارس می گوید محور شرقی (عبور از روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و مرز اینچه‌برون) به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های ریلی موجود، ظرفیت فوق‌العاده‌ای برای جهش تجارت با اوراسیا دارد.
پیشنهاد پیشین روسیه برای مشارکت در تأمین مالی و برقی‌سازی مسیر ریلی «گرمسار–اینچه‌برون» ظرفیتی بود که تاکنون به نتیجه مطلوب نرسیده است. احیای این پروژه، علاوه بر کاهش هزینه‌های لجستیکی و تقویت امنیت اقتصادی، دامنه‌ی انتخاب تجار را گسترش داده و مانع از توقف جریان تجارت در زمان بروز اختلال در مسیرهای جایگزین می‌شود.
تأمین پایدار غلات و نهاده‌های دامی (گندم، جو و ذرت) یکی دیگر از ارکان راهبردی همکاری با روسیه است. رئیس کمیسیون انرژی و صنعت اتاق مشترک ایران و روسیه پیشنهاد می‌کند که کشور به‌جای اتکای صرف به خریدهای مقطعی، به سمت قراردادهای بلندمدت تأمین و حتی «تولید قراردادی» در روسیه و قزاقستان حرکت کند.
در این میان، استفاده از ظرفیت سه‌جانبه ایران، روسیه و چین می‌تواند یک مزیت راهبردی باشد. به‌کارگیری منابع ارزی حاصل از صادرات نفت ایران به چین (یوان) برای خرید غلات روسیه، در صورت فراهم‌شدن الزامات بانکی، واسطه‌های مالی پرهزینه را حذف کرده و زنجیره‌ای کارآمد از تأمین کالا تا حمل‌ونقل ریلی (از طریق شرق خزر) و تسویه مالی ایجاد می‌کند.
رفیعی در ارزیابی ملزومات موفقیت سفرهای عالی‌رتبه مقامات کشور، بر حضور فعالان اقتصادی و تشکل‌های تخصصی تأکید کرد.
به گفته وی، اتاق‌های مشترک بازرگانی به دلیل شناخت دقیق از موانع و فرصت‌های تجاری، می‌توانند بازوی اجرایی دولت در شناسایی پروژه‌ها و انعقاد قراردادهای میان‌شرکتی در حاشیه دیدارهای رسمی باشند.
سفر رئیس‌جمهور به مسکو آزمونی جدی برای تبدیل اراده سیاسی مقامات ارشد دو کشور به پیشرفت‌های عینی در پروژه‌های انرژی، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و تقویت امنیت اقتصادی است؛ گامی که آثار آن باید در تولید، تجارت و سفره مردم متبلور شود./فارس