ماجرای تنها نفتکشی که امروز از تنگه هرمز گذشت

به گزارش اقتصاد معاصر؛ داده‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد که نفتکش حامل گاز طبیعی مایع «دیشا» تنها کشتی است که بامداد امروز از این آبراه استراتژیک عبور کرده است.
بر اساس گزارش الجزیره این نخستین عبور آزمایشی در تاریخ ۱۵ ژوئن پس از اعلام توافق میان آمریکا و ایران محسوب می‌شود. با این حال، به استثنای این نفتکش، هیچ تحرک مشابه دیگری در تنگه مشاهده نشده است.

ماجرای نفتکش دیشا؛ آزمایشی در سایه احتیاط

نفتکش دیشا که پرچم مالت را برافراشته، از بندر راس لفان قطر بارگیری کرده بود و به مدت بیش از سه ماه به دلیل بسته بودن تنگه در سمت غربی آن سرگردان مانده بود. این کشتی که در سال ۲۰۰۴ وارد سرویس شده، یک نفتکش گاز طبیعی مایع با شماره شناسایی بین‌المللی ۹۲۵۰۷۱۳ است.
بر اساس داده‌های پلتفرم مارین ترافیک، مسیر حرکت این نفتکش نشان می‌دهد که پس از عبور از جنوب جزایر قشم و هرمز وارد خلیج عمان شده است.
این نفتکش از نظر تجاری به شرکت پترونیت ال‌ان‌جی هند مرتبط است و در مسیر تأمین گاز از قطر به هند فعالیت می‌کند. جالب توجه است که در ساختار مالکیت و مدیریت این نفتکش، شرکت‌های آسیایی از جمله میتسویی او اس کی لاینز ژاپن نیز حضور دارند.
هند به عنوان یکی از مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی در جهان، به شدت به واردات گاز طبیعی مایع وابسته است. کارشناسان معتقدند کمبود شدید انرژی در هند و نیاز مبرم این کشور به محموله‌های گاز، شرکت‌های هندی را مجبور کرده است زودتر از سایر کشورها ریسک عبور از تنگه را بپذیرند؛ افزون بر اینکه میانجیگری این اواخر قطر در مذاکرات هم می توانسته در کسب مجوز عبور نفتکش تاثیرگذار بوده باشد.
این در حالی است که شرکت‌های ژاپنی، چینی و کره جنوبی همچنان رویکرد محتاطانه‌ای در پیش گرفته‌اند و ترجیح می‌دهند تا روشن شدن جزئیات کامل توافق، از اعزام کشتی‌های خود به تنگه خودداری کنند.
مهمتر اینکه، بر اساس رصد دقیق از حرکت نفتکش‌های گاز طبیعی مایع از صبح امروز، هیچ عبور مشابهی توسط سایر نفتکش‌ها ثبت نشده است.
دیشا پس از عبور موفقیت‌آمیز، در خلیج عمان مشاهده شده و مسیر خود را به سمت مقصد نهایی که احتمالاً بندر «داهیج» هند است، ادامه می‌دهد.
این در حالی است که منابع خبری تأیید کرده‌اند در هفته‌های اخیر، پنج نفتکش گاز قطری دیگر نیز موفق به عبور از تنگه شده‌اند. نفتکش‌های الخریطیات در ماه مه، «محزم»، «فویرط»، «الریان» و «الظعاین» (مقصد چین) از جمله این موارد بوده‌اند.
در همین حال، رسانه‌ها و مقامات ایران بار دیگر تأکید کرده‌اند که تحت هیچ توافقی، ایران مدیریت تنگه هرمز را واگذار نخواهد کرد و ایران هیچ تعهدی در این متن برای واگذاری مدیریت تنگه یا بازگرداندن شرایط قبل از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل ندارد.
بقائی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز امروز تصریح کرد، بر اساس یادداشت تفاهم، ایران به عنوان دولت ساحلی با همکاری عمان و مشورت با ذینفعان، امنیت و تردد ایمن کشتی‌ها را در این آبراه راهبردی تأمین می‌کند.
وی افزود: این اقدامات نظارتی و حمایتی، متناظر با تعهدات طرف مقابل اجرا می‌شود و جایگاه حاکمیتی ایران را کاملاً حفظ می‌کند.
به گفته بقائی ایران به دنبال دریافت عوارض صرف نیست، اما هزینه‌های مربوط به خدمات ناوبری، حفاظت از محیط زیست و بیمه کشتی‌ها را که توسط ایران و عمان ارائه می‌شود، طراحی و دریافت خواهد کرد.
دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا شب گذشته در پلتفرم تروث سوشیال نوشت: توافق با جمهوری اسلامی ایران کامل شده است و از بازگشایی تنگه هرمز بدون عوارض و رفع فوری محاصره دریایی آمریکا خبر داد. او از کشتی‌های جهان خواست موتورهای خود را روشن کنند.
اما ترامپ بازگشایی تنگه را به امضای توافق نهایی در روز جمعه منوط کرد و گفت که بازگشایی برای اهداف مین‌روبی خواهد بود.
با این حال، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که شرکت‌های کشتیرانی به هیچ وجه حرف ترامپ را جدی نگرفته‌اند و به جز نفتکش هندی، هیچ تحرک دیگری در تنگه مشاهده نمی‌شود.
شرکت‌های ژاپنی به صراحت اعلام کرده‌اند که تا پیش از اتمام مین‌روبی و روشن شدن جزئیات نهایی توافق، اجازه عبور به کشتی‌های خود نخواهند داد.
عبور دیشا در حالی صورت می‌گیرد که بازارهای جهانی نفت و گاز با کاهش قیمت مواجه شده‌اند. همزمان با اعلام خبر توافق، قیمت گاز طبیعی اروپا تا ۵.۸ درصد و نفت برنت بیش از ۴ درصد کاهش یافت.
با این حال، آنطور که آمارها نشان می‌دهد، نزدیک به ۳۸ نفتکش مرتبط با ژاپن و صدها کشتی دیگر همچنان در دو سوی تنگه سرگردان مانده‌اند و چشم‌انتظار روز جمعه و امضای نهایی توافق هستند.
کارشناسان معتقدند حتی در صورت امضای توافق و بازگشایی رسمی، روند بازگشت به شرایط عادی هفته‌ها و شاید ماه‌ها طول بکشد. مالکان کشتی نیاز به اطمینان از مین‌روبی کامل، تضمین‌های امنیتی و مشاهده ثبات پایدار در منطقه دارند تا جرات عبور از این گلوگاه حیاتی را پیدا کنند.