بازار مسکن را بانک‌ها و کمبود زمین به بن‌بست کشانده‌ است

مجید گودرزی، کارشناس بازار مسکن در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره دلایل بی‌ثباتی بازار مسکن و افزایش مستمر قیمت‌ها اظهار کرد: بازار مسکن در ایران عملا به مجموعه‌ای از رفتارهای خودسرانه تبدیل شده و برای ایجاد ثبات در این بازار باید اصلاحات اساسی صورت گیرد. مهم‌ترین اقدام این است که قیمت‌گذاری از اراده مستقیم خریداران و فروشندگان یا مالکان و مستاجران خارج شده و بر مبنای معیارهای کارشناسی و استاندارد انجام شود.

وی افزود: یکی از موضوعات مهمی که باید در بازار مسکن مورد توجه قرار گیرد، اجرای قانون «بهای تمام‌شده تاریخی» است. در حال حاضر بسیاری از واحدهای مسکونی که سال‌ها قبل با هزینه‌های بسیار پایین‌تر ساخته شده‌اند، متناسب با هر شوک اقتصادی یا تغییر شاخص‌های اقتصادی با افزایش قیمت مواجه می‌شوند؛ در حالی که اگر مبنای قیمت‌گذاری به سمت بهای تمام‌شده واقعی و تاریخی حرکت کند، امکان جهش‌های غیرمنطقی قیمت تا حد زیادی محدود خواهد شد.

این کارشناس بازار مسکن با اشاره به عدم تعادل میان عرضه و تقاضا گفت: در کشور حدود هفت میلیون خانوار فاقد مسکن ملکی و مستاجر وجود دارند. در چنین شرایطی انتظار می‌رود دولت به تعهدات خود در حوزه واگذاری زمین رایگان در قالب طرح‌هایی مانند قانون جهش تولید مسکن و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت عمل کند اما متاسفانه در این زمینه عملکرد مطلوبی مشاهده نمی‌شود.

گودرزی درباره تناسب وام‌های مسکن با قیمت‌های فعلی بازار اظهار داشت: بخش قابل توجهی از تسهیلات مصوب حوزه مسکن در عمل پرداخت نمی‌شود و همین موضوع بحران تامین مالی در بازار مسکن را تشدید کرده است.

بانک‌ها نباید رقیب مردم باشند

وی با انتقاد از عملکرد برخی بانک‌ها در بازار مسکن تصریح کرد: بانک‌ها نباید در بازار نیازهای اساسی مردم از جمله مسکن به عنوان بازیگر اقتصادی و رقیب مردم حضور داشته باشند. ورود بانک‌ها به خرید، نگهداری و انباشت دارایی‌های ملکی موجب ایجاد اخلال در بازار و افزایش قیمت‌ها می‌شود؛ موضوعی که در بسیاری از کشورهای جهان سال‌هاست محدود یا ممنوع شده است.

این کارشناس بازار مسکن مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر قیمت مسکن را در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد و گفت: نخستین عامل، ضعف قوانین و نبود ضمانت اجرایی کافی برای قوانین موجود است. عامل دوم به نظام بانکی و تامین مالی بازمی‌گردد؛ جایی که نه فقط تسهیلات کافی پرداخت نمی‌شود، بلکه برخی بانک‌ها با ورود مستقیم به بازار مسکن زمینه افزایش قیمت‌ها را فراهم می‌کنند. عامل سوم نیز مساله زمین است.

گودرزی ادامه داد: ایران با کمبود زمین مواجه نیست اما در عمل محدودیت عرضه زمین به وجود آمده است. دولت‌ها در سال‌های گذشته به تکالیف خود در زمینه آزادسازی و واگذاری زمین عمل نکرده‌اند و همین موضوع به شکل‌گیری مشکلات مختلف در بازار مسکن دامن زده است. رفع این مشکلات نیازمند اصلاح ساختار قیمت‌گذاری، اجرای کامل قوانین حمایتی، پاسخگویی بانک‌ها و افزایش عرضه زمین و مسکن است.