کشورهای عربی به کریدور شمال- جنوب متصل می‌شوند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ راه آهن کویت-عربستان، به عنوان یک پروژه زیربنایی مهم و به طول ۶۵۰ کیلومتر، شهر کویت را تا سال ۲۰۲۸ به ریاض متصل و می‌تواند تحولی تاثیرگذار در لجستیک منطقه ایجاد کند. مرحله «طراحی اولیه» برای پروژه راه‌آهن اتصال کویت و عربستان در حال انجام بوده که هدف آن حمل‌و‌نقل مسافر و کالا است. براساس برآوردها، اجرای این پروژه در سال ۲۰۲۶ آغاز و از شرکت‌های بین‌المللی برای مشارکت دعوت می‌شود.

این خط آهن با شش سفر رفت و برگشت، ظرفیت جابه‌جایی روزانه ۳۳۰۰ مسافر را خواهد داشت که حدود ۵۰۰ کیلومتر را در یک ساعت و ۴۰ دقیقه با سرعت بالا طی می‌کند. این پروژه که از شدادیه در کویت شروع و تا ریاض ادامه می‌یابد، انتظار می‌رود ظرف ۲ سال تکمیل شده و در راستای تقویت یکپارچگی اقتصادی و روابط تاریخی بین دو کشور باشد.

اهداف پروژه اتصال ریلی کویت و عربستان
در حال حاضر، حمل‌ونقل کالا بین کویت و عربستان به شدت به شبکه‌های جاده‌ای متکی بوده که زمان‌بر و پرهزینه است. از همین‌رو، راه‌آهن جدید زمان سفر را از ۱۰ به تنها ۲ ساعت کاهش می‌دهد. این کاهش قابل توجه منجر به تحویل سریع‌تر کالا شده و برای اقلام فاسدشدنی حیاتی است.

براساس برآوردها، هزینه‌های لجستیک در منطقه خلیج فارس می‌تواند ۱۵ تا ۲۰ درصد از کل هزینه‌های محصول را به دلیل ناکارآمدی در شبکه‌های حمل‌و‌نقل کنونی به خود اختصاص دهد. انتظار می‌رود راه‌آهن کویت-عربستان با ارائه یک گزینه حمل‌ونقل سریع‌تر و مطمئن‌تر، این هزینه‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. بهره‌وری ذاتی حمل‌ونقل ریلی، می‌تواند حجم بیشتری از کالا را در یک سفر جابه‌جا و هزینه‌های ترانزیت هر واحد را کاهش دهد. این کارآیی با کاهش هزینه‌های حمل‌و‌نقل به سود کسب‌وکار‌ها خواهد بود. علاوه بر این، ظرفیت راه‌آهن برای جابه‌جایی محموله‌های بزرگتر و سنگین‌تر، به ویژه برای صنایعی مانند ساخت‌وساز و تولید نیز سودمند خواهد بود.

همچنین، مزایای زیست محیطی حمل‌ونقل ریلی در مقایسه با حمل‌ونقل جاده‌ای قابل توجه است. براساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، راه‌آهن‌ها تا ۹۰ درصد کمتر از کامیون‌ها در هر تن کیلومتر گاز‌های گلخانه‌ای تولید می‌کنند. با تغییر بخش قابل توجهی از ترافیک بار از جاده به ریل، راه‌آهن کویت-عربستان به کاهش انتشار کربن در بخش لجستیک کمک خواهد کرد. این تغییر با اهداف پایداری کشور‌های خلیج فارس همسو است، زیرا منطقه به طور فزاینده‌ای بر کاهش اثرات زیست‌محیطی و ترویج شیوه‌های سبزتر تمرکز دارد. در واقع، راه‌آهن جدید جایگزینی سبزتر برای حمل‌ونقل جاده‌ای ارائه و به کسب‌وکار‌ها کمک می‌کند تا به اهداف پایدار خود دست یابند و همچنین به اهداف زیست‌محیطی منطقه‌ای کمک کنند.

علاوه بر این، راه‌آهن کویت-عربستان می‌تواند به عنوان یک کاتالیزور برای یکپارچگی اقتصادی در شورای همکاری خلیج فارس عمل کند. راه‌آهن با ایجاد یک پیوند مطمئن و کارآمد بین دو قطب اصلی اقتصادی، جریان روان‌تر کالاها، خدمات به مردم را تسهیل و تجارت و سرمایه‌گذاری را در سراسر منطقه تقویت می‌کند. این پروژه نقش مهمی در توسعه شبکه راه آهن شورای همکاری خلیج فارس خواهد داشت، پروژه‌ای جاه‌طلبانه که هدف آن اتصال هر شش کشور عضو از طریق یک سیستم ریلی یکپارچه است. این شبکه، تجارت درون منطقه خلیج‌فارس را افزایش می‌دهد و دسترسی کسب‌وکار‌ها به بازار‌های جدید و بهره‌مندی مصرف‌کنندگان از طیف وسیع‌تری از محصولات و خدمات را تسهیل می‌کند.

همچنین براساس برخی برآوردها، هدف راه‌آهن برقراری ارتباط با عراق و ایران از طریق راه‌آهن شورای همکاری خلیج فارس، پل زدن مرز جنوبی عربستان با مرز شمالی عراق و اتصال مناطق شرقی و غربی کویت است. این پروژه قرار است که تحت قرارداد ساخت، بهره برداری و انتقال (B.O.T) کار کند و حمل‌و‌نقل مسافر و بار را با سرعت‌های ۱۲۰ تا ۲۰۰ کیلومتر در ساعت انجام دهد.

براساس برآوردها، این شبکه یکپارچه می‌تواند تولید ناخالص داخلی منطقه را ۱.۳ درصد افزایش دهد و تاثیر اقتصادی بهبود اتصالات ترانزیتی را نمایان کند. برای نمونه و در ماه مه ۲۰۲۴، «اتحاد ریل» و شرکت سرمایه‌گذاری «موباداله» برای آغاز ساخت پروژه پیشنهادی شبکه راه‌آهن عمان-امارات به توافق رسیدند.

در مجموع، توسعه خطوط ریلی کشور‌های خلیج فارس باعث رشد مراکز لجستیکی می‌شود. شهر‌هایی مانند کویت و ریاض به عنوان مراکز اصلی اقتصادی، نقش خود را به عنوان هاب لجستیکی تقویت و کسب‌وکار‌ها و سرمایه‌گذاری‌های جدید را جذب خواهند کرد. علاوه بر این، راه‌آهن موجب ایجاد مناطق صنعتی جدید و گسترش مناطق آزاد تجاری می‌شود و زیرساخت‌های مورد نیاز برای رونق کسب‌وکار را فراهم می‌کند. این مناطق از اتصال راه‌آهن بهره‌مند خواهند شد و جابه‌جایی کارآمد کالا در داخل شورای همکاری خلیج فارس و فراتر از آن را تسهیل می‌کند. هاب‌های لجستیک یکپارچه، این پتانسیل را دارند که کارایی زنجیره تامین را تا ۳۰ درصد بهبود بخشند.

مزایای راه‌آهن کویت-عربستان
با وجود این مزایا، راه‌آهن کویت-عربستان با چالش‌هایی مواجه است که باید به آن‌ها پرداخت. اطمینان از یکپارچگی شبکه‌های لجستیکی موجود و توسعه راه‌حل‌های کارآمد حمل‌ونقل بین‌وجهی بسیار مهم خواهد بود. هماهنگی نظارتی و عملیاتی بین کویت و عربستان نیز برای جلوگیری از تنگنا‌ها و ناکارآمدی‌ها ضروری بوده و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مدرن از جمله پایانه‌ها، انبار‌ها و نگهداری مداوم راه‌آهن برای حفظ عملکرد آن الزامی است. از آنجایی که کشور‌های منطقه خلیج فارس به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و مدرن‌سازی شبکه‌های لجستیکی خود ادامه می‌دهند، راه‌آهن کویت-عربستان نقش اساسی در شکل دادن به آینده حمل‌و‌نقل بار در منطقه ایفا خواهد کرد.

ایران از خط ریلی دو کشور عربی سود می‌برد؟
عربستان سعودی و کویت با توسعه خط آهن سریع‌السیر که ریاض را به شهر کویت متصل می‌کند، اهداف بلندپروازانه‌ای را دنبال می‌کنند. این پروژه پیشگامانه حمل‌ونقل منطقه‌ای، بخش مهمی از طرح گسترده‌تر دو کشور شورای همکاری خلیج فارس برای تقویت هم‌افزایی اقتصادی و افزایش توسعه پایدار است. این پروژه یکی از اجزای کلیدی برنامه توسعه بلندپروازانه پنج‌ساله دولت کویت بوده که هدف آن تقویت تنوع اقتصادی کویت، گسترش منابع درآمد آن، ترویج حرکت سبز و کمک به کاهش انتشار کربن است. همچنین این پروژه در کنار یک پروژه مهم ریلی دیگر اجرا خواهد شد که شش کشور شورای همکاری خلیج فارس را به یکدیگر متصل می‌کند.

همچنین، این راه آهن می‌تواند به دو کشور کویت و عربستان برای اتصال به کریدور‌های مهم اقتصادی مانند شمال-جنوب و استفاده از ظرفیت آن برای افزایش حجم تجارت با روسیه کمک کند. بنابراین، این راه‌آهن در صورت تحقق، مزایای بسیاری برای دو کشور و منطقه درپی خواهد داشت.