نقطه درد سیاسی کاخ سفید؛ ترامپ بهای جنگِ ایران را در پمپ‌بنزین‌ها می‌پردازد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ افزایش مجدد قیمت بنزین در آمریکا همزمان با تشدید تنش‌ها با ایران، این پرسش را در محافل اقتصادی و سیاسی واشنگتن مطرح کرده که آیا فشارهای اقتصادی ناشی از گرانی سوخت می‌تواند دولت دونالد ترامپ را به تعدیل سیاست‌های تقابلی‌اش وا دارد؟ داده‌های انجمن خودرویی آمریکا (AAA) نشان می‌دهد که میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در روزهای اخیر به ۳.۸۸ دلار رسیده که نسبت به هفته گذشته افزایش داشته است. در همین حال، قیمت هر گالن گازوئیل به ۴.۸۱ دلار صعود کرده و ایالت کالیفرنیا همچنان با میانگین ۵.۳۸ دلار در هر گالن، گران‌ترین سوخت آمریکا را به خود اختصاص داده است.

ماجراجویی جدید ترامپ در هرمز؛ تهدیدی برای جیب آمریکایی‌ها

در تازه‌ترین تحول، دونالد ترامپ دیروز (دوشنبه) اعلام کرد که محاصره دریایی ایران را بازمی‌گرداند و تاکید کرد: «تنگه هرمز باز است و باز خواهد ماند، چه ایران موافقت کند چه نه.» این اعلامیه در حالی صادر می‌شود که تنها چند هفته از توافق موقت واشنگتن و تهران برای بازگشایی تنگه می‌گذرد؛ توافقی که ترامپ آن را «پیروزی بزرگ» خوانده و با شعار «کشتی‌های جهان، موتورها را روشن کنید!» از آن استقبال کرده بود.

بر اساس مفاد تفاهمنامه ۱۴ بندی امضاشده در ۱۴ ژوئن، آمریکا متعهد شده بود محاصره دریایی بنادر ایران را بردارد و به تهران اجازه دهد به مدت ۶۰ روز صادرات نفت خود را از سر بگیرد و در مقابل، ایران نیز «با نهایت تلاش»، عبور امن کشتی‌های تجاری را از تنگه هرمز تضمین کند اما این تفاهمنامه عملا از همان ابتدا با شکست مواجه شد.

در روزهای اخیر و با نقض مفاد تفاهم اسلام‌آباد درباره لزوم مدیریت ترتیبات تردد در تنگه هرمز، ترامپ آتش‌بس را «تمام‌شده» اعلام کرد و دستور حملات هوایی گسترده به اهداف نظامی ایران را صادر کرد .

فشار انتخابات و «نقطه درد» سیاسی

امروز قیمت نفت با اعلام آغاز محاصره دریایی آمریکا به مرز هشتاد و شش دلار رسید. شاید در نگاه اول چشمگیر به نظر نمی‌رسد اما ادامه روند صعودی و عبور قیمت بنزین از مرز ۴ دلار، به «نقطه درد» سیاسی برای دولت ترامپ تبدیل خواهد شد. خورخه مونته‌پک، تحلیلگر ارشد انرژی در گروه «اونیکس کپیتال» در گفت‌وگو با فایننشال تایمز هشدار داده که تداوم قیمت بنزین بالای ۴ دلار می‌تواند «قاتل سیاسی» برای هر دولتی در آمریکا باشد. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که فقط چند ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره باقی مانده و نظرسنجی‌ها نشان از نارضایتی ۶۷ درصدی رای‌دهندگان از عملکرد ترامپ در مدیریت هزینه‌های زندگی دارد.

همچنین محمد ممدوح النویله، تحلیلگر اقتصادی در گفت‌وگو با شبکه الجزیره انگلیسی با اشاره به رفتار متناقض دولت آمریکا تاکید کرد که واشنگتن با آگاهی از حساسیت بازارهای انرژی، زمان‌بندی عملیات‌های نظامی خود را با هدف مدیریت هزینه‌های اقتصادی تنظیم می‌کند. به گفته وی، اجرای حملات نظامی در تعطیلات آخر هفته، فرصتی به بازارها می‌دهد تا پیش از بازگشایی معاملات جهانی، شوک اولیه را جذب کنند و از واکنش‌های فوری و شدید قیمتی جلوگیری شود.

رمزگشایی از تاخیر در حملات نظامی؛ بازی با زمان بازارهای جهانی

مصطفی یوسف، کارشناس ارشد اقتصادی نیز در گفت‌وگو با الجزیره تاخیر در اجرای حملات نظامی را ناشی از درک دقیق دولت ترامپ از رفتار سرمایه‌گذاران ارزیابی می‌کند. به اعتقاد یوسف، سرمایه‌گذاران امروزه حملات محدود و هدفمند را نه به ‌عنوان نشانه‌ای از جنگ تمام‌عیار، بلکه به ‌عنوان رویدادهای کوتاه‌مدت تلقی می‌کنند که تاثیر ماندگاری بر بازارها نخواهند داشت. این نگرش، اگرچه در کوتاه‌مدت از نوسانات شدید قیمتی می‌کاهد اما نمی‌تواند مانع از انباشت فشارهای تورمی در میان‌مدت شود.

چشم‌انداز تهدیدآمیز ۱۰۰ دلاری نفت؛ خط قرمز اقتصاد آمریکا

در کنار قیمت بنزین، تثبیت قیمت نفت برنت بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه، به ‌عنوان یک هشدار جدی برای کاخ سفید تلقی می‌شود؛ چرا که با افزایش قیمت نفت از حدود ۶۹ دلار به نزدیکی ۷۹ دلار در روزهای اخیر، در صورت تداوم روند صعودی و عبور از مرز روانی ۱۰۰ دلار، امکان بازگشت قیمت بنزین به کانال ۴ دلار و پایین‌تر از آن بسیار دشوار خواهد شد. این سناریو، علاوه بر تشدید تورم، می‌تواند زنجیره تامین و هزینه‌های حمل‌ونقل را در سراسر آمریکا تحت تاثیر قرار دهد.

وال‌استریت در آستانه فروپاشی؛ زنگ خطر برای جمهوری‌خواهان  

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های دولت ترامپ، واکنش منفی وال‌استریت به تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی است. ترامپ که همواره از شاخص‌های سهام به ‌عنوان سند موفقیت اقتصادی خود یاد کرده، اکنون با این معضل مواجه است که هرگونه تشدید تنش با ایران، می‌تواند شوک سنگینی را به بازار سهام وارد کند. سناریوی همزمانی رکود اقتصادی با تورم بالا (رکود تورمی) و ریزش بازار سهام، پیچیده‌ترین چالش پیش روی فدرال رزرو خواهد بود. در چنین وضعیتی، فدرال رزرو میان دو راهی کاهش نرخ بهره برای حمایت از بازارها (که تورم را تشدید می‌کند) و افزایش نرخ بهره برای مهار تورم (که فشار بر سهام را افزایش می‌دهد)، گرفتار خواهد شد.

افزایش ۶ برابری بیمه کشتی‌ها در تنگه هرمز

بازار بیمه دریایی لندن نیز به سرعت واکنش نشان داده و نرخ حق بیمه عبور از تنگه هرمز به شدت افزایش یافته است. بر اساس گزارش بلومبرگ، نرخ حق بیمه برای هر سفر از تنگه هرمز، پس از حملات اخیر به کشتی‌های تجاری، به دامنه‌ای بین ۲ تا ۶ درصد از ارزش کشتی رسیده که نسبت به پیش از بحران (کمتر از یک درصد) رشد چشمگیری داشته است. 

این در حالی است که طی توافق موقت بین واشنگتن و تهران، این نرخ به زیر ۲ درصد کاهش یافته بود. مارکوس بیکر، رئیس بخش بیمه دریایی شرکت «مارش»، تخمین زده که بیمه یک نفتکش ۱۰۰ میلیون دلاری (ارزش کشتی به همراه محموله آن) در شرایط فعلی، تا ۶ میلیون دلار برای هر سفر هزینه خواهد داشت.

تغییر مسیر کشتی‌ها و افزایش هزینه‌های لجستیکی

مصطفی یوسف در گفت‌وگو با الجزیره انگلیسی نسبت به تغییر مسیر کشتی‌ها از طریق دماغه امید نیک (آفریقای جنوبی) هشدار داده و تاکید کرده که این تغییر مسیر، زمان سفر و مصرف سوخت را به طور قابل توجهی افزایش خواهد داد. این امر در نهایت به افزایش هزینه‌های حمل کالا و در نتیجه افزایش قیمت تمام‌شده محصولات برای مصرف‌کننده نهایی منجر خواهد شد. به گفته یوسف، حتی در صورت کاهش قیمت نفت، هزینه‌های حمل‌ونقل تا مدت‌ها بالا باقی می‌ماند و فشار تورمی بر اقتصاد آمریکا را تداوم می‌بخشد.

سایه سنگین اقتصاد بر ماجراجویی‌های نظامی ترامپ

با توجه به قرابت زمانی انتخابات میان‌دوره‌ای در آمریکا و افزایش نارضایتی عمومی از هزینه‌های زندگی، به نظر می‌رسد دولت ترامپ با محدودیت‌های جدی در اتخاذ رویکردهای تهاجمی علیه ایران مواجه است. گزارش تازه فایننشال تایمز نشان می‌دهد که ۵۸ درصد از رای‌دهندگان آمریکایی معتقدند که هزینه‌های اقتصادی جنگ با ایران ارزش آن را نداشته است. با این حساب، «نقطه درد» بنزین ۴ دلاری و شاخص‌های سهام ۳۰ هزار واحدی، ممکن است سرنوشت‌سازتر از هرگونه محاسبات نظامی در تصمیم‌گیری‌های آتی کاخ سفید باشد؛ محاسبه‌ای که می‌تواند آینده معادلات خاورمیانه را نیز تحت‌الشعاع قرار دهد.

انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا روز سه‌شنبه ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵) برگزار خواهد شد. در این انتخابات، همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا به رای گذاشته می‌شوند. جمهوری‌خواهان در حال حاضر کنترل هر دو مجلس را در اختیار دارند. 

در صورت شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات نوامبر و از دست دادن اکثریت کنگره، دونالد ترامپ با دوران بسیار دشواری در دو سال پایانی ریاست ‌جمهوری خود مواجه خواهد شد. از دست دادن کنترل مجلس نمایندگان (و احتمالا سنا) به این معناست که ترامپ برای پیشبرد دستور کار خود به شدت به همکاری دموکرات‌ها وابسته می‌شود؛ تایید اعضای کابینه، سفرا، مقامات ارشد نظامی، قضات فدرال و نامزدهای دیوان عالی با مانع مواجه می‌شود و مهم‌تر اینکه، کنگره می‌تواند سیاست‌های اقتصادی و انرژی دولت را مسدود کرده یا حتی علیه سیاست‌های جنگ‌افروزانه ترامپ در ایران تحقیق و استیضاح راه بیندازد.