واگذاری مراکز تحقیقات کشاورزی به بخش خصوصی صحت ندارد

غلامرضا گل‌محمدی روز چهارشنبه در گفت‌وگو با ایرنا درباره مصوبه اخیر سازمان اداری و استخدامی کشور مبنی بر ساماندهی مراکز تحقیقاتی، افزود: مصوبه بند ۳ ماده ۳۳ قانون برنامه هفتم توسعه با هدف بازبینی ساختار و تشکیلاتی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) به ما ابلاغ شده است؛ این سازمان تنها دستگاهی است که در قانون، ماده ۳۳ اختصاصی برای آن در نظر گرفته شده که نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ویژه آن در سیاست‌گذاری‌های کلان دولت است.

وی با بیان اینکه همه مراحل این مصوبه با تعامل نزدیک وزارت جهاد کشاورزی و سازمان اداری و استخدامی تدوین شده است، اظهار داشت: رویکرد ما در این مسیر تعاملی و هم‌افزایی است، نه رقابتی؛ به‌ طوری‌که با سطح‌بندی مراکز تحقیقاتی بر اساس ویژگی‌های اقلیمی و نوع محصولات استراتژیک، تفویض اختیارات بیشتری به مراکز منطقه‌ای صورت گرفته است.

استقرار شرکت‌های دانش‌بنیان در فضاهای تحقیقاتی

گل‌محمدی در خصوص چگونگی مشارکت بخش خصوصی گفت: موضوع واگذاری مراکز تحقیقاتی صحت ندارد؛ آنچه در دستور کار است، استفاده از فضاهای موجود برای استقرار مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری است. تا پیش از این، ساختار قانونی مشخصی برای این همکاری‌ها نداشتیم، اما اکنون بستر قانونی فراهم شده تا شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند از امکانات و زیرساخت‌های ما برای حل چالش‌های بخش کشاورزی بهره‌مند شوند.

وی تصریح کرد: وظایف حاکمیتی سازمان تات نظیر حفظ منابع ژنتیکی، تولید هسته‌های اولیه بذری و نظارت بر پایش کیفیت کود و سموم، غیرقابل واگذاری است و سازمان تحقیقات بدون درنگ به این وظایف ذاتی خود ادامه می‌دهد.

تأکید بر پژوهش‌های مساله‌محور

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با بیان اینکه اولویت پژوهشی سازمان، حل مشکلات بخش کشاورزی است، خاطرنشان کرد: هر فرد یا مجموعه‌ای که پژوهش‌های کاربردی برای حل چالش‌های این بخش انجام دهد، مورد حمایت است؛ اما از تحقیقات صرفاً آکادمیک که تنها به مقاله و پایان‌نامه ختم می‌شود، استقبال نمی‌کنیم.

تقویت شبکه «محققان معین» و ترویج کشاورزی

گل‌محمدی از تقویت شبکه محققان معین به عنوان یکی دیگر از اقدامات تحولی این سازمان یاد کرد و گفت: در حال حاضر ۱۳۰۰ محقق معین در سراسر کشور فعالیت می‌کنند که علاوه بر وظایف پژوهشی، کار ترویج و انتقال دانش به کشاورزان را بر عهده دارند. به عنوان مثال در استان خراسان رضوی، هر محقق مسئولیت ترویجی در چند شهرستان را بر عهده دارد.

وی با اشاره به ضرورت ایجاد حلقه اتصال بین محققان و بهره‌برداران، افزود: پیشنهاد داده‌ایم در مراکز خدمات کشاورزی دهستان‌ها، پُست‌های سازمانی ویژه‌ای برای کارشناسان ترویج ایجاد شود تا به عنوان حلقه واسط، یافته‌های علمی محققان را به بیش از ۱۴۰۰ مرکز خدمات کشاورزی منتقل کنند؛ چرا که سال گذشته بیش از یک‌میلیون نفر-روز آموزش ترویجی در کشور اجرا شده و این مسیر با قدرت ادامه خواهد یافت.

بازنگری ساختار سازمان «تات» با هدف هوشمندسازی و مدیریت منابع ژنتیکی

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با اشاره به بازنگری در ساختار و ماموریت‌های این سازمان تصریح کرد: با هدف حذف موازی‌کاری‌ها و همگام‌سازی با فناوری‌های نوین، وظایف جدیدی نظیر هوشمندسازی، استفاده از هوش مصنوعی و مدیریت ۵.۵ میلیون نمونه ژنتیکی به دستور کار سازمان افزوده شده است.

گل‌محمدی اظهار داشت: فرآیند بهینه‌سازی و منطقی‌سازی ساختار سازمان با هدف حذف وظایف موازی و در عین حال، افزودن ماموریت‌های استراتژیک جدید در حال انجام است.

وی تصریح کرد: موضوعاتی نظیر هوشمندسازی، به‌کارگیری هوش مصنوعی، مدیریت الگوهای کشت و نظارت بر بهره‌وری، از جمله وظایف جدیدی هستند که در ساختار جدید سازمان گنجانده شده‌اند. وی افزود: حفاظت، مدیریت و بهره‌برداری از ۵.۵ میلیون نمونه ژنتیکی کشور، یکی از وظایف حیاتی و جدیدی است که سازمان «تات» مسئولیت مدیریت آن را بر عهده دارد.

تکیه بر نیروی انسانی متخصص در انتقال دانش

گل‌محمدی با اشاره به ظرفیت‌های علمی سازمان، اظهار داشت: در حال حاضر یک‌هزار و ۷۸۰ عضو هیات علمی، شامل هزار و ۴۵۶ محقق معین در مراکز استانی و ۱۰۰ پژوهشگر مروج ارشد با تجربه بالا، مسئولیت پشتیبانی از کل زنجیره انتقال یافته‌های علمی به بخش کشاورزی را بر عهده دارند.

وی تصریح کرد: با وجود این تغییرات ساختاری، خللی در اجرای وظایف پژوهشی، آموزشی، تحقیقاتی و نظارتی مرجعیت این سازمان ایجاد نخواهد شد؛ مشروط بر آنکه طبق ساختار جدید، مجوز به‌کارگیری نیروهای تخصصی مورد نیاز صادر شود.

دستاوردهای آموزشی و ترویجی در سال گذشته

رئیس سازمان تات با ارائه آماری از عملکرد سال گذشته، اظهار داشت: در حوزه آموزش و ترویج، بیش از یک میلیون و ۶۶۰ هزار نفر-روز آموزش مهارت‌های فنی به کشاورزان، دامداران و باغداران در مراکز تحقیقاتی انجام شده است. وی افزود: همچنین بیش از ۲۴ هزار نفر-روز حضور میدانی توسط کارشناسان در کنار کشاورزان صورت گرفته است.

وی با اشاره به زیرساخت‌های ترویجی افزود: در حال حاضر ۵ هزار و ۴۶۷ سازه ترویجی شامل سایت‌های ترویجی، کانون‌های یادگیری، مزارع نوآور و واحدهای نمایشی در سراسر کشور فعال هستند که نقش کلیدی در اثبات کارایی توصیه‌های علمی به کشاورزان دارند.

توانمندسازی زنان روستایی و آموزش نیروهای مسلح

گل‌محمدی به موضوع توانمندسازی اقتصادی در روستاها اشاره کرد و گفت: با راه‌اندازی ۳۷ صندوق جدید برای حمایت از کسب‌وکارهای زنان روستایی، تعداد واحدهای کارگاهی در حوزه‌های فناوری، صنایع دستی و بسته‌بندی به بیش از ۱۹ هزار و ۵۰۰ مورد رسیده است.

وی خاطرنشان کرد: علاوه بر این، با امضای تفاهم‌نامه با نیروهای مسلح، حدود ۴۴ هزار سرباز که غالباً از خانواده‌های کشاورز و روستایی هستند، تحت آموزش‌های تخصصی قرار گرفته‌اند.

بیش از ۶۰ درصد تولیدات کشاورزی تحت اثر دانش‌افزایی سازمان است

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با اشاره به جایگاه بین‌المللی این سازمان، تصریح کرد: مدیریت منابع ژنتیکی و تولید ارقام مقاوم به خشکی و آفات، از جمله وظایف حاکمیتی است که بخش خصوصی توان انجام آن را ندارد و نقش سازمان در حفظ امنیت غذایی کشور در دوران بحران‌های اقلیمی، بسیار حیاتی است.

گل‌محمدی با اشاره به جایگاه راهبردی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اظهار داشت: سازمان «تات» یکی از پنج سازمان مهم بین‌المللی در حوزه کشاورزی است و نقش آن در تأمین امنیت غذایی کشور بسیار تعیین‌کننده است.

وی با اشاره به تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های شدید در ۵ دهه اخیر، افزود: با وجود بحران‌های اقلیمی، تولیدات کشاورزی کشور از ۱۳۰ میلیون تن به ۱۳۹ میلیون تن افزایش یافته است که این امر نشان می‌دهد بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد این دستاوردها مدیون دانش‌افزایی و فعالیت‌های سازمان «تات» است.

نقش حاکمیتی در تولید ارقام مقاوم و مدیریت هسته‌های بذر

گل‌محمدی با اشاره به ضرورت تبیین دقیق دستاوردها برای جامعه، تأکید کرد: تولید ارقام گیاهی مقاوم به خشکی و مدیریت آفات، از جمله وظایفی است که به‌طور مستقیم با امنیت غذایی در ارتباط است.

وی افزود: افزایش میانگین عملکرد گندم از ۲ تن به ۴ تن و کاهش نیاز به سم‌پاشی در مواجهه با آفاتی نظیر «زنگ زرد» به دلیل توسعه دانش و به‌کارگیری ارقام مقاوم، از جمله نتایج ملموس فعالیت‌های پژوهشی ماست.

این مقام مسئول با تأکید بر ضرورت حفظ حاکمیت دولت در حوزه بذر، تصریح کرد: کنترل ۹۸ درصد هسته‌های بذر کشور در اختیار سازمان تات است که باعث شده کشور در محصولات استراتژیک نظیر گندم و غلات، از وابستگی خارجی رهایی یابد.

وی ادامه‌داد: در موضوعاتی نظیر مقابله با مارهای سمی یا تولید سویه‌های جدید تب برفکی، بخش خصوصی توان انجام این وظایف حاکمیتی را ندارد و این نتایج به طور مستقیم حاصل فعالیت‌های پژوهشی سازمان است.

اصلاح ساختار و کوچک‌سازی سازمان بر اساس برنامه هفتم توسعه

رئیس سازمان تات در بخش دیگری از گفت‌وگو به روند منطقی‌سازی و کوچک‌سازی ساختار سازمان اشاره کرد و گفت: ما با هدف افزایش کارایی، تعداد مراکز و موسسات خود را از ۱۳۶ مرکز به ۵۷ مرکز و موسسه کاهش داده‌ایم که شامل ۱۸ تا ۱۹ موسسه پژوهشی، یک موسسه آموزش و ترویج، ۳۴ مرکز تحقیقات استانی و ۳۱۴ ایستگاه تحقیقاتی است.

وی با اشاره به سطح‌بندی مراکز تحقیقاتی افزود: مراکز تحقیقاتی بر اساس حجم کار، وضعیت کشاورزی منطقه و تخصص (مانند تمرکز بر زعفران و عناب در برخی مناطق) درجه‌بندی شده‌اند تا از موازی‌کاری و هدررفت منابع جلوگیری شود و پژوهش‌های تخصصی در مراکز سطح بالاتر انجام گیرد.

گل‌محمدی در پایان با اشاره به الزامات برنامه هفتم توسعه مبنی بر کاهش ۱۵ درصدی پست‌های سازمانی در دستگاه‌ها، تأکید کرد: سازمان ما در فرآیند بازبینی ساختار، فراتر از قانون عمل کرده و بیش از ۳۰ تا ۳۵ درصد کوچک‌سازی در پست‌های اداری و مدیریتی انجام داده است که منجر به حذف پست‌های بلاتکلیف و بهینه‌سازی مدیریت شده است./ایرنا