از توسعه اظهار داوطلبانه تا مبارزه با فرار مالیاتی
به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از سازمان امور مالیاتی، محمد برزگری، معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی در سازمان امور مالیاتی گفت: مبنای کار سازمان، تحلیل داده‌ها و محاسبه ریسک است. هر جا مغایرتی میان اطلاعات ثبت‌شده، مجوزهای قانونی و رفتار اقتصادی مشاهده شود، سامانه آن را شناسایی می‌کند.
برزگری با بیان اینکه فرض اولیه سازمان، وقوع اشتباه سهوی از سوی مؤدی است، گفت: به همین دلیل قبل از هر اقدامی، پیامک و اطلاع‌رسانی انجام می‌شود تا فعال اقتصادی بتواند اطلاعات خود را اصلاح کند یا در صورت داشتن مستندات، آنها را ارائه دهد.
ساختار واحد‌های مبارزه با فرار مالیاتی تغییر می‌کند
معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی از تغییر ساختار این سازمان نیز خبر داد و گفت: از دی‌ماه سال گذشته، برنامه تغییر واحد‌های مبارزه با فرار مالیاتی در سراسر کشور مدنظر قرار گرفت و مقرر شده است حدودا ۲۰ تا ۲۵ درصد ساختار ادارات کل امور مالیاتی به حوزه بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی اختصاص یابد که تاکنون روند اجرایی این پروژه در ۱۵ اداره کل شروع شده است.
به گفته وی، هدف از این تغییر آن است که در آینده، مؤدیان شفاف تقریباً تمام خدمات را به صورت سیستمی و سامانه‌ای دریافت کنند و توان کارشناسان نیرو‌های متخصص سازمان امور مالیاتی بر رسیدگی به پرونده‌های پرریسک و مبارزه با فرار‌های مالیاتی متمرکز شود.
بیش از پنج هزار شرکت مشکوک به فعالیت صوری
برزگری همچنین از شناسایی پنج هزار و ۱۸۹ شرکت مشکوک به فعالیت صوری خبر داد.
وی توضیح داد: این شرکت‌ها در مرحله نخست صرفاً «مشکوک» تلقی می‌شوند و سازمان ضمن اطلاع‌رسانی به آنها، بررسی اسناد و مدارک را آغاز می‌کند تا در صورت اثبات تخلف، اقدامات قانونی انجام شود.
برزگری تأکید کرد: رویکرد جدید سازمان، جایگزین کردن تحلیل داده و هشدار‌های پیشگیرانه به جای برخورد‌های پسینی است؛ مسیری که به گفته او هم هزینه وصول مالیات را کاهش می‌دهد و هم عدالت مالیاتی را افزایش خواهد داد.
از اظهارنامه‌های هوشمند تا مالیات بر سوداگری؛ نقشه راه جدید سازمان امور مالیاتی کشور
محمد برزگری، معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی، بخش دیگری از پروژه‌های در حال اجرای سازمان را تشریح کرد؛ پروژه‌هایی که به گفته او قرار است رابطه میان مؤدی و سازمان امور مالیاتی را از «رسیدگی پس از وقوع» به «اصلاح پیش از تخلف» تغییر دهد.
وی با اشاره به پروژه «توسعه اظهار داوطلبانه» یا «Vulnerability disclosure Program» گفت: در این طرح، سازمان امور مالیاتی پیش از آنکه وارد فرآیند رسیدگی شود، مغایرت‌ها و انحراف‌های موجود در اظهارنامه یا اطلاعات ثبت‌شده را به خود مؤدی اعلام می‌کند تا در صورت وجود اشتباه، امکان اصلاح داوطلبانه فراهم باشد.
به گفته برزگری، این پروژه ابتدا در زمان اظهارنامه‌ها و خلاصه عملکرد‌های مالیات بر ارزش افزوده برای دوره‌های مالیاتی سال گذشته (۱۴۰۴) صورت گرفت تا آخرین فرصت اصلاح اطلاعات پیش از رسیدگی نهایی فراهم شود.
۴۸ اظهارنامه یا خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده سال ۱۴۰۴ داوطلبانه توسط مودیان اصلاح و ۱۴ هزار اظهارنامه یا خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده جدید توسط مودی در تیرماه سالجاری تسلیم شد
معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی با اشاره به نتایج این طرح گفت: اجرای این پروژه موجب شد بیش از ۴۸ اظهارنامه یا خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده دوره‌های سال ۱۴۰۴ داوطلبانه توسط مودیان اصلاح و ۱۴ هزار اظهارنامه یا خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده جدید توسط مودی در تیرماه سالجاری بدون ورود سازمان به فرآیند تشخیص و رسیدگی، تسلیم شد.
وی افزود: در نتیجه این اصلاحات، مؤدیان حدود ۱۳.۵ هزار میلیارد تومان به بدهی مالیاتی ابرازی خود اضافه کردند و همچنین ۸/۱ همت در اظهارنامه‌ها و خلاصه عملکرد‌های جدید ابراز شد؛ رقمی که به گفته او بدون صدور برگ تشخیص و صرفاً بر پایه شفاف‌سازی اطلاعات و هشدار‌های سیستمی محقق شده است.
در مقابل حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان از بستانکاری مودیان نیز پس از اصلاح اطلاعات کاهش یافت؛ موضوعی که از دید سازمان، بیانگر افزایش دقت اظهارنامه‌ها و کاهش خطا‌های اطلاعاتی است.
برزگری درباره نحوه عملکرد این سامانه توضیح داد: در اظهارنامه‌های ارزش افزوده، مؤدیانی که خرید یا فروش خارج از سامانه دارند یا اطلاعات مربوط به تعدیلات خرید یا فروش دارند باید مشخصات طرف معامله را نیز ثبت کنند. سازمان سپس اطلاعات دو طرف معامله را با یکدیگر تطبیق می‌دهد.
اگر یک مؤدی اعلام کند کالایی را خریداری کرده، اما فروشنده همان معامله را اظهار نکرده باشد، یا فروشنده برگشت از فروش را ثبت کرده باشد، اما خریدار آن را تأیید نکند، سامانه این مغایرت را شناسایی و به هر دو طرف اعلام می‌کند.
به گفته معاون سازمان، همین فرآیند موجب شد بسیاری از مؤدیان پیش از ورود پرونده به مرحله رسیدگی، اطلاعات خود را اصلاح کنند.
وی افزود: این پروژه یکی از اقدماتی است که بدون درگیری و مواجهه با مودی و صرفا بر مبنای روند‌های سیستمی و به صورت متمرکز منجر به تحقق درآمدهای مالیاتی گردید.
«رستا»؛ سامانه جدید بررسی تراکنش‌های بانکی
یکی دیگر از پروژه‌هایی که در این نشست معرفی شد، سامانه «رستا» بود. برزگری در این خصوص گفت: این سامانه برای بررسی دقیق‌تر تراکنش‌های بانکی طراحی شده و هدف آن صرفاً افزایش درآمدهای مالیاتی نیست، بلکه ویرایش تراکنش‌ها و جلوگیری از مطالبه مالیات بر درآمد‌هایی است که اساساً مشمول مالیات نیستند.
وی توضیح داد: در گذشته بخش مهمی از اعتراض مؤدیان به مالیات‌های سیستمی ناشی از آن بود که برخی تراکنش‌های معاف یا غیرمرتبط نیز در داده‌های دریافتی وجود داشت. به همین دلیل، سازمان اکنون در تلاش است داده‌های دریافتی از بانک‌ها، بورس، بیمه‌ها و سایر دستگاه‌ها را پیش از استفاده به صورت پالایش شده دریافت نماید و یا بعد از دریافت با اظهار سیستمی مودیان پالایش کند.
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی در پاسخ به برخی نگرانی‌ها تأکید کرد: سازمان قصد ندارد بابت سود سپرده بانکی، معاملات بورس یا سایر درآمدهای معاف، مالیات جدیدی مطالبه کند.
وی افزود: اتفاقاً هرچه اطلاعات دقیق‌تر از سوی بانک‌ها و سایر دستگاه‌ها در اختیار سازمان قرار گیرد، احتمال مطالبه اشتباه مالیات کاهش خواهد یافت.
برزگری تصریح کرد: هدف از تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی، افزایش عدالت مالیاتی است، نه صرفا افزایش مالیات.
کارپوشه اقتصادی به‌تدریج تکمیل می‌شود
معاون تحول هوشمند سازمان امور مالیاتی درباره «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» نیز گفت: این سامانه از بهمن‌ماه سال گذشته به‌صورت تدریجی راه‌اندازی شده و سازمان از اردیبهشت‌ماه امسال اطلاع رسانی آن را به‌صورت مرحله‌ای در استان‌های مختلف آغاز کرده است.
وی افزود: تاکنون چندین استان از جمله سمنان، زنجان و اصفهان برای معرفی این سامانه به مردم و آشنایی تدریجی مؤدیان با امکانات آن وارد مرحله اجرا شده‌اند.
برزگری تأکید کرد: هدف سازمان این است که پیش از الزامی شدن استفاده از این سامانه، مردم فرصت کافی برای آشنایی با آن داشته باشند تا اجرای قوانین جدید بدون ایجاد شوک یا سردرگمی انجام شود.
داده‌های ناقص، مالیات عادلانه تولید نمی‌کند
برزگری افزود: در حال حاضر تبادل اطلاعات میان دستگاه‌های اجرایی نسبت به گذشته به‌مراتب گسترده‌تر شده و جلسات مشترک میان سازمان امور مالیاتی، وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی و سایر دستگاه‌ها به‌صورت مستمر برگزار می‌شود تا کیفیت داده‌های مورد نیاز برای اجرای قوانین جدید افزایش یابد.
وی با اشاره به تجربه‌های گذشته سازمان امور مالیاتی گفت: یکی از مهم‌ترین درس‌های سال‌های اخیر این بوده که اجرای قوانین مبتنی بر داده، بدون برخورداری از اطلاعات دقیق و باکیفیت، می‌تواند موجب نارضایتی مردم شود.
به گفته برزگری، به همین دلیل سازمان ترجیح داده است ابتدا کیفیت داده‌ها را ارتقا دهد و سپس اجرای کامل طرح‌های جدید را آغاز کند.
برزگری در پایان خاطرنشان کرد: هدف سازمان افزایش صرف درآمدهای مالیاتی نیست، بلکه ایجاد نظامی هوشمند، شفاف و عادلانه است که در آن مؤدیان قانون‌مدار با کمترین هزینه و فرارکنندگان مالیاتی با بیشترین دقت شناسایی شوند.
