سقوط ۶۹ درصدی صادرات گاز ینبع؛ نفتکش‌های سعودی در دریای سرخ به دام افتادند

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ داده‌های شرکت اطلاعات قیمت نفت «اُپیس» نشان می‌دهد صادرات گاز پتروشیمی عربستان از بندر ینبع در دریای سرخ با کاهشی تاریخی مواجه شده و به حدود ۹۱ هزار و ۵۰۰ تن در ماه اوت رسیده که در ماه قبل از آن نزدیک به ۲۹۷ هزار تن بود. این افت حدود ۶۹ درصدی در حالی ثبت شده که فقط چند هفته پیش، مقامات سعودی از ینبع به عنوان راه‌حل جایگزین برای جبران تعطیلی تاسیسات «جُعَیمه» در ساحل شرقی خود یاد می‌کردند.
 
آخرین نفتکش حامل گاز که از ینبع بارگیری کرده، در ۲۸ ژوئیه مسیر خود را به جای دریای سرخ، به سمت کانال سوئز تغییر داد تا از منطقه پرخطر دور بماند و پس از آن تاریخ، هیچ محموله جدیدی از این بندر خارج نشده است. 

از جنوب تا شمال؛ یمن عملیات را به سواحل ینبع کشاند

نیروهای مسلح یمن روز چهارشنبه اعلام کردند که پس از مسدود کردن مسیر جنوبی دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، عملیات هدف‌گیری کشتی‌های سعودی را به شمال دریای سرخ و منطقه ینبع کشانده‌اند. بر اساس بیانیه رسمی یمن، از زمان اعلام خطر دریایی علیه عربستان در ۲۲ ژوئیه، تاکنون ۸ فروند نفتکش سعودی هدف حمله قرار گرفته و ۲۹ فروند دیگر مجبور به عقب‌نشینی و تغییر مسیر شده‌اند. به عبارت دیگر، حتی مسیرهای جایگزین مانند خط لوله «سومِد» مصر که از طریق دریای سرخ و باب‌المندب می‌گذرد نیز در تیررس عملیات یمن قرار گرفته و امنیت صادرات عربستان را از هر دو جهت جنوبی و شمالی تهدید می‌کند .

صادرات نفت خام هم کاهش یافت؛ نفتکش‌ها جی‌پی‌اس خاموش می‌کنند

فشارهای دریایی یمن فقط گاز پتروشیمی را هدف نگرفته و آمارهای دریایی از کاهش بارگیری نفت خام در ینبع نیز حکایت دارد. صادرات نفت خام عربستان در ماه ژوئیه با کاهش حدود ۴۶۰ هزار بشکه در روز نسبت به ماه قبل، به ۴.۱۹ میلیون بشکه در روز رسیده است. برخی کشتی‌ها هنگام نزدیک شدن به بندر ینبع، سامانه شناسایی خود را خاموش می‌کنند تا از دید پهپادها و رادارهای یمنی پنهان بمانند.
 
 شرکت‌های حمل‌ونقل نیز به دنبال مسیرهای جایگزین و طولانی‌تری از جمله انتقال نفت از طریق خط لوله مصر از عین‌السخنه به سیدی‌کریر در دریای مدیترانه و سپس ارسال مجدد آن به دور دماغه امید نیک به سوی بازارهای آسیا هستند. این مسیرها هرچند شدنی هستند اما هزینه‌های سنگینی از جمله افزایش زمان سفر، سوخت بیشتر و حق بیمه‌های بالاتر را به عربستان تحمیل می‌کنند.

کاهش چشمگیر تردد در باب‌المندب

آمارهای شرکت تحلیل دریایی «کپلر» نشان می‌دهد که تردد کشتی‌ها در تنگه باب‌المندب به شدت سقوط کرده است. این در حالی بوده که پیش از بحران، به طور میانگین روزانه بین ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی از این مسیر تردد می‌کردند. به عبارت دیگر، عملیات دریایی یمن توانسته یکی از شلوغ‌ترین مسیرهای دریایی جهان را تقریبا به تعطیلی بکشاند.

گاز پتروشیمی که در این گزارش از آن یاد می‌شود، شامل گازهای «پروپان» و «بوتان» است که از گاز طبیعی استخراج می‌شوند. این گازها برخلاف گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) که قطر یکی از بزرگترین صادرکنندگان آن در جهان است، عمدتا به عنوان خوراک صنایع پتروشیمی و همچنین سوخت پخت‌وپز و گرمایش در کشورهای آسیایی استفاده می‌شوند. تفاوت اصلی گاز پتروشیمی با گاز قطری در این است که گاز قطر به صورت مایع (ال‌ان‌جی) با کشتی‌های مخصوص و در دمای بسیار پایین حمل می‌شود، در حالی که گاز پتروشیمی به صورت مایع تحت فشار (اما نه در دمای بسیار پایین) حمل شده و بازار مصرف متفاوتی دارد.

عربستان سعودی معمولا گاز پتروشیمی خود را به کشورهای آسیایی از جمله هند، ژاپن، کره جنوبی، چین و کشورهای جنوب شرق آسیا صادر می‌کند. هند به تنهایی مقصد حداقل ۶۰ درصد از صادرات گاز پتروشیمی عربستان بوده است. با تعطیلی تاسیسات جُعَیمه در شرق عربستان و کاهش صادرات از ینبع، این کشورها ناگزیر به تامین نیاز خود از منابع جایگزین مانند کویت، آمریکا و دیگر تولیدکنندگان روی آورده‌اند.

خریداران آسیایی به کویت پناه بردند

تاثیر عملیات یمن فقط به توقف بارگیری ختم نمی‌شود. بسیاری از شرکت‌های خریدار گاز از عربستان، معمولا گاز را روی یک کشتی در دریا بار می‌کنند و بعد در وسط راه به کشتی دیگری منتقل می‌کنند تا به مقصد برسد. اما از اواسط ژوئیه و همزمان با بالا گرفتن تنش‌ها، این نوع معاملات هم به شدت کم شده است. برای همین، خریداران کشورهای آسیایی که نیازمند گاز پتروشیمی هستند، مجبور شده‌اند سراغ موسسه نفت کویت بروند و از آنجا گاز بخرند؛ چون کویت گاز را درب مقصد تحویل می‌دهد و دیگر خریدار نگران خطرات حمل‌ونقل از منطقه پرخطر نیست.