ین در دوئل توکیو و واشنگتن؛ چرا مداخله ارزی هنوز نتوانسته روند بازار را تغییر دهد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار ارز ژاپن پس از مداخله اخیر، همچنان با یک پرسش اساسی روبه‌رو است؛ آیا دولت و بانک مرکزی ژاپن می‌توانند با تکیه بر مداخله ارزی، روند تضعیف ین را متوقف کنند یا اینکه برای تغییر پایدار مسیر بازار، باید سیاست پولی نیز تغییر کند؟ 

بررسی شرایط فعلی دلار در برابر ین نشان می‌دهد مداخله ارزی اگرچه توانسته در کوتاه‌مدت نوسان ایجاد کند اما هنوز نتوانسته عوامل بنیادی تعیین‌کننده ارزش ین را تغییر دهد. در این میان، مسیر نرخ بهره آمریکا، تصمیم‌های بانک مرکزی ژاپن و داده‌های تورمی آمریکا سه متغیر اصلی هستند که می‌توانند جهت حرکت این جفت‌ارز را مشخص کنند.

شوک اشتغال آمریکا به دلار اما بازار خیلی زود عقب نشست

یکی از مهم‌ترین اتفاقات اخیر بازار ارز، انتشار گزارش ضعیف اشتغال بخش غیرکشاورزی آمریکا یا NFP بود. این گزارش در ابتدا فشار قابل توجهی بر دلار وارد کرد و باعث شد انتظارات بازار درباره مسیر نرخ بهره فدرال رزرو تغییر کند. پیش از انتشار گزارش، بازار احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا در ماه سپتامبر را حدود ۵۴ درصد برآورد می‌کرد اما انتشار آمار ضعیف اشتغال، این احتمال را به ۳۸ درصد کاهش داد؛ یعنی در فاصله کوتاهی، احتمال مورد انتظار بازار ۱۶ واحد درصد افت کرد. 

با این حال، این تغییر چندان پایدار نبود. پس از بررسی جزئیات گزارش احتمال افزایش نرخ بهره در سپتامبر، دوباره به ۴۸ درصد رسید. این بازگشت نشان می‌دهد معامله‌گران هنوز به این جمع‌بندی نرسیده‌اند که ضعف اشتغال آمریکا الزاما به معنای تغییر اساسی در سیاست پولی فدرال رزرو است.

چرا آمار اشتغال آن‌قدر که در نگاه اول به نظر می‌رسید ضعیف نیست؟

یکی از دلایل اصلی بازنگری بازار در تفسیر گزارش اشتغال، کاهش قابل توجه مشاغل دولتی عنوان شده که همین مساله باعث شده تصویر اولیه از وضعیت بازار کار آمریکا ضعیف‌تر از وضعیت واقعی آن به نظر برسد. از سوی دیگر، نرخ بیکاری آمریکا به ۴.۱ درصد کاهش یافته که نشان می‌دهد بازار کار این کشور، با وجود برخی نشانه‌های ضعف، همچنان از مقاومت قابل توجهی برخوردار است. به همین دلیل، بازار ارز اکنون بیش از آنکه صرفا به یک گزارش اشتغال واکنش نشان دهد، در انتظار مجموعه‌ای از داده‌های اقتصادی است تا مشخص شود آیا ضعف بازار کار واقعا به یک روند پایدار تبدیل شده یا خیر. 

CPI؛ داده‌ای که می‌تواند معادله دلار و ین را تغییر دهد

در چنین شرایطی، نگاه معامله‌گران به گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا (CPI) دوخته شده است. از آنجا که تورم یکی از مهم‌ترین متغیرهای تصمیم‌گیری فدرال رزرو است، می‌تواند انتظارات بازار درباره نرخ بهره ماه سپتامبر را به شکل محسوسی تغییر دهد. 

سناریوی نخست، انتشار تورمی بالاتر از انتظار است. چنین داده‌ای می‌تواند احتمال تداوم سیاست پولی سخت‌گیرانه آمریکا را افزایش دهد و در نتیجه از دلار حمایت کند. سناریوی دوم، انتشار داده تورمی ضعیف‌تر از انتظار است. در این حالت، احتمال کاهش فشارهای تورمی و کاهش نیاز به سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر افزایش پیدا می‌کند؛ اتفاقی که می‌تواند به دلار فشار وارد کرده و در مقابل، فضای مساعدتری برای ین ایجاد کند. 

اهمیت CPI به این دلیل بیشتر است که پس از آن نیز چند داده مهم دیگر در تقویم اقتصادی آمریکا قرار دارد. روز پنجشنبه، شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) و آمار جدید مطالبات بیمه بیکاری منتشر می‌شود و روز جمعه نیز بازار به دنبال گزارش خرده‌فروشی آمریکا و شاخص احساسات مصرف‌کننده دانشگاه میشیگان خواهد بود. بنابراین، بازار ارز در روزهای آینده با یک زنجیره از داده‌های اقتصادی مواجه است که می‌تواند انتظارات نرخ بهره را چندین بار تغییر دهد.

معادله ین؛ مداخله ارزی به تنهایی کافی نیست

در طرف ژاپن، مساله پیچیده‌تر است. دولت ژاپن تلاش کرده از طریق مداخله در بازار ارز، سرعت تضعیف ین را کنترل کند اما تجربه اخیر نشان می‌دهد مداخله به‌ تنهایی نمی‌تواند برای مدت طولانی بر نیروهای بنیادی بازار غلبه کند. دلیل آن روشن است؛ اگر اختلاف در مسیر سیاست پولی آمریکا و ژاپن همچنان به نفع دلار باقی بماند، سرمایه‌گذاران ممکن است پس از پایان اثر اولیه مداخله، دوباره به سمت موقعیت‌هایی حرکت کنند که از ضعف ین حمایت می‌کنند. به همین دلیل، مساله اصلی فقط «مداخله» نیست؛ بلکه بازار به دنبال نشانه‌هایی از تغییر در سیاست پولی بانک مرکزی ژاپن است.

پیام مهم واشنگتن به توکیو

در همین چارچوب، اظهارات وزیر خزانه‌داری آمریکا اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. وی تاکید کرده که برای پیگیری مداخله ارزی، سیاست‌گذاری نیز باید همراه آن باشد و مشارکت آمریکا به نگاه مثبت این کشور نسبت به سیاست‌های ژاپن ارتباط داشته است. 

هم‌زمان، اظهارات مقام ارزی ژاپن درباره دستیابی به نوعی درک مشترک با بانک مرکزی این کشور می‌تواند از احتمال حرکت سریع‌تر ژاپن به سمت سیاست پولی انقباضی‌تر حکایت داشته باشد. این پیام برای بازار مهم است، زیرا اگر مداخله ارزی با افزایش نرخ بهره یا تغییر محسوسی در انتظارات سیاستی بانک مرکزی ژاپن همراه شود، اثر آن می‌تواند متفاوت از یک مداخله صرفا ارزی باشد.

مشکل اصلی ژاپن چیست؟

چالش ژاپن این است که مداخله ارزی می‌تواند یک شوک کوتاه‌مدت به بازار وارد کند اما اگر عوامل بنیادی تغییری نکنند، معامله‌گران می‌توانند از سطوح جدید برای بازسازی موقعیت‌های خود استفاده کنند. بر همین اساس، ارزیابی موجود این است که بدون تغییر در انتظارات نرخ بهره فدرال رزرو یا سرعت گرفتن سیاست انقباضی بانک مرکزی ژاپن، مداخله‌های ارزی بیشتر نقش تعدیل‌کننده کوتاه‌مدت بازار را خواهند داشت تا عاملی برای تغییر دائمی روند. به بیان ساده‌تر، ژاپن می‌تواند با مداخله سرعت حرکت ین را کاهش دهد اما برای تغییر جهت پایدار بازار باید یکی از عوامل بنیادی پشت این حرکت نیز تغییر کند.

دلار/ ین در آستانه یک محدوده حساس

در کنار عوامل بنیادی، نمودار قیمت نیز محدوده‌های مهمی را پیش روی معامله‌گران قرار داده است. در تایم‌فریم روزانه، ۱۶۰.۵۰ مهم‌ترین مقاومت پیش روی دلار/ ین محسوب می‌شود. اگر قیمت به این محدوده برسد، احتمال فعال شدن فروشندگان افزایش می‌یابد و در سناریوی اصلاحی، ۱۵۵.۰۰ به‌ عنوان هدف مهم بعدی مطرح است. 

در مقابل، عبور معتبر از ۱۶۰.۵۰ می‌تواند شرایط را تغییر دهد و معامله‌گران صعودی را برای دنبال کردن سقف‌های جدید چرخه‌ای ترغیب کند. در تایم‌فریم چهار ساعته نیز یک خط روند صعودی همچنان از حرکت قیمت حمایت می‌کند. حفظ این خط می‌تواند به ادامه حرکت صعودی کمک کند اما شکست آن، احتمال حرکت اصلاحی به سمت سطوح پایین‌تر را افزایش می‌دهد.

۱۵۸.۵۰؛ اولین آزمون کوتاه‌مدت

در نمودار یک‌ساعته، وضعیت حتی حساس‌تر است و قیمت در حال عبور از مقاومت ۱۵۸.۵۰ گزارش شده است. اگر قیمت بالای این سطح تثبیت شود، خریداران می‌توانند موقعیت‌های صعودی خود را با هدف حرکت به سمت ۱۶۰.۵۰ افزایش دهند اما اگر قیمت دوباره به زیر ۱۵۸.۵۰ بازگردد، احتمال شکست حرکت صعودی کوتاه‌مدت افزایش یافته و بازار می‌تواند به سمت خط روند حرکت کند. 

در نتیجه، از نگاه تکنیکال، محدوده ۱۵۸.۵۰ در کوتاه‌مدت و ۱۶۰.۵۰ در مقیاس بزرگ‌تر، دو سطح تعیین‌کننده برای دلار/ ین هستند؛ در حالی که ۱۵۵.۰۰ مهم‌ترین هدف نزولی مورد اشاره در تحلیل فعلی است. 

سه سناریو برای روزهای آینده

با کنار هم گذاشتن داده‌های اقتصادی و سطوح تکنیکال، می‌توان سه سناریوی اصلی را برای بازار ترسیم کرد. سناریوی اول تقویت دلار است؛ اگر CPI آمریکا بالاتر از انتظار منتشر شود و انتظارات برای نرخ بهره بالاتر آمریکا افزایش یابد، دلار می‌تواند مجددا تقویت شود. در این شرایط، عبور دلار/ ین از ۱۵۸.۵۰ و حرکت به سمت ۱۶۰.۵۰ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. 

سناریوی دوم تقویت ین بوده که اگر داده‌های تورمی آمریکا ضعیف باشند و هم‌زمان نشانه‌های بیشتری از سرعت گرفتن سیاست انقباضی بانک مرکزی ژاپن نمایان شود، شرایط می‌تواند به نفع ین تغییر کند. در این حالت، شکست سطوح حمایتی و حرکت به سمت ۱۵۵.۰۰ محتمل‌تر خواهد شد. 

سناریوی سوم ادامه نوسان است و اگر داده‌های آمریکا و سیگنال‌های بانک مرکزی ژاپن نتوانند انتظارات بازار را به شکل محسوسی تغییر دهند. احتمالا مداخله ارزی همچنان اثر کوتاه‌مدت خواهد داشت و دلار/ ین در محدوده‌های فعلی نوسان خواهد کرد؛ یعنی بازار میان مقاومت ۱۶۰.۵۰ و سطوح پایین‌تر در رفت‌وبرگشت باقی می‌ماند.

سرنوشت ین در توکیو تعیین نمی‌شود

آنچه از شرایط فعلی بازار برمی‌آید این است که مساله ین دیگر صرفا یک موضوع مربوط به مداخله ارزی ژاپن نیست و این ارز در نقطه تلاقی سیاست پولی دو اقتصاد بزرگ قرار گرفته است. در یک سوی معادله، آمریکا قرار دارد که با وجود ضعف اخیر در گزارش اشتغال، نرخ بیکاری ۴.۱ درصدی و بازگشت احتمال افزایش نرخ بهره از ۳۸ درصد به ۴۸ درصد نشان می‌دهد بازار هنوز احتمال سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر را کاملا کنار نگذاشته است. 

در سوی دیگر، ژاپن قرار دارد که برای دفاع از ین علاوه بر مداخله ارزی، نیازمند ایجاد تغییر در انتظارات بازار درباره مسیر نرخ بهره خود است. بنابراین آزمون اصلی ین در روزهای آینده نه فقط در بازار ارز، بلکه در مجموعه‌ای از داده‌های اقتصادی آمریکا و سیگنال‌های سیاستی ژاپن رقم خواهد خورد. 

CPI امروز، PPI و مطالبات بیکاری در پنج‌شنبه و خرده‌فروشی و احساسات مصرف‌کننده در جمعه می‌توانند مسیر انتظارات نرخ بهره را تغییر دهند. در بازار نیز سه عدد ۱۵۸.۵۰ به‌ عنوان مقاومت کوتاه‌مدت، ۱۶۰.۵۰ به‌ عنوان مقاومت کلیدی و ۱۵۵.۰۰ به‌ عنوان هدف مهم در سناریوی نزولی بیش از سایر سطوح اهمیت دارند. 

در نهایت، اگر اختلاف مسیر سیاست پولی آمریکا و ژاپن همچنان پابرجا بماند، مداخله ارزی به‌ تنهایی برای تغییر روند ین دشوار خواهد بود اما اگر این مداخله با تغییر واقعی در سیاست پولی ژاپن و کاهش انتظارات برای نرخ‌های بالاتر آمریکا همراه شود، معادله بازار می‌تواند به نفع ین تغییر کند.