از روابط تجاری امارات با ایران تا راهکارهای تقویت منابع ارزی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله توقف روابط تجاری ایران با امارات، بحران مالی و اقتصادی دولت، نقش رنمینبی در نظام مالی جهان، راهکارهای تامین و تقویت منابع ارزی ایران و بنزین پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «امارات؛ میدان نبرد ایران و آمریکا» به تاثیر توقف روابط تجاری و مالی امارات با ایران بر اقتصاد، تجارت خارجی و مبادلات ارزی ایران در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای پرداخته و نوشته است: «در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای و فشارهای اقتصادی علیه ایران، امارات متحده عربی اعلام کرده است که تا اطلاع ثانوی معاملات تجاری و مالی با ایران را متوقف می‌کند؛ تصمیمی که می‌تواند هزینه و ریسک تجارت خارجی، حمل‌ونقل و نقل‌وانتقال ارز ایران را افزایش دهد. امارات طی سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری و هاب‌های لجستیکی ایران بوده و تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸ میلیارد دلار گزارش شده است. اگرچه بخشی از تجارت ایران به مسیرهای جایگزین منتقل شده، حذف کامل مسیر امارات به دلیل افزایش مسافت و هزینه‌ها دشوار خواهد بود. در بخش مالی نیز با وجود توقف رسمی، بخشی از مبادلات همچنان به شکل غیرمستقیم ادامه دارد. این تصمیم پس از افزایش تنش‌های امنیتی و اتهام‌های متقابل درباره حملات به نفتکش‌ها و ترافیک دریایی اتخاذ شده و تنها چند ساعت پس از تماس تلفنی دونالد ترامپ و محمد بن‌زاید اعلام شده است. در مجموع، این تحول می‌تواند فشار اقتصادی بر ایران را تشدید و مسیر تجارت و تامین مالی کشور را پیچیده‌تر کند.»

روزنامه شرق با عنوان «هشدار همتی» در گزارش اقتصادی خود به بحران مالی و اقتصادی دولت ایران در پی کاهش درآمدهای نفتی و مالیاتی، تحریم‌ها و افزایش کسری بودجه پرداخته و نوشته است: «عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی کشور اعلام کرد که صادرات نفت ایران عملا متوقف شده و کاهش درآمدهای نفتی، مالیاتی و بیمه‌ای فشار شدیدی بر منابع مالی دولت وارد کرده است. وی با بیان اینکه دولت ممکن است ناچار شود به درخواست‌های مالی پاسخ منفی بدهد، بر ضرورت حل مسائل سیاست خارجی و رفع تحریم‌ها تاکید کرد. طبق داده‌های کپلر، ذخایر نفت ایران در خارج از محدوده محاصره کاهش یافته و خرید نفت چین نیز به‌طور محسوسی افت کرده است. هم‌زمان، درآمدهای مالیاتی نیز برخلاف پیش‌بینی بودجه کاهش یافته و سازمان امور مالیاتی خواستار اصلاح هدف درآمدی شده است. دولت برای جبران کسری بودجه به انتشار اوراق بدهی متوسل شده اما کسری بودجه ۱۴۰۵ حتی پیش از جنگ نیز حدود ۹۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده بود. خسارت سنگین جنگ، تحریم‌ها و کاهش درآمدها، چشم‌انداز تامین مالی دولت و اقتصاد کشور را بیش از پیش مبهم کرده است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «رويای جانشينی رنمینبی» به بررسی تلاش چین برای گسترش نقش رنمینبی در نظام مالی جهانی، به‌ویژه در پی بحران تنگه هرمز، پرداخته و نوشته است: «چین با استفاده از رنمینبی در تجارت نفت و گاز، ایجاد خطوط سوآپ ارزی و توسعه سامانه پرداخت CIPS می‌کوشد وابستگی خود به دلار را کاهش دهد و امنیت انرژی و مالی خود را تقویت کند. ایران نیز به‌دلیل تحریم‌ها به آزمایشگاهی برای پرداخت‌های غیر‌دلاری تبدیل شده است؛ با این حال، استفاده از رنمینبی در این کشور الزاما به معنای جایگزینی دلار نیست، زیرا بخشی از این منابع همچنان به دلار یا یورو تبدیل می‌شوند. قدرت دلار تنها ناشی از خود ارز نیست، بلکه به بازارهای عمیق مالی، دارایی‌های نقدشونده، ابزارهای پوشش ریسک و قابلیت تبدیل گسترده آن وابسته است. در مقابل، رنمینبی با محدودیت‌هایی مانند کنترل سرمایه، عمق کمتر بازارهای مالی و مشتقات و دشواری تبدیل مواجه است. بنابراین، چین توانسته «مسیر پرداخت» غیر‌دلاری ایجاد کند اما تبدیل آن به یک نظام مالی جهانی همچنان به اصلاحات گسترده و بازتر شدن اقتصاد مالی چین نیاز دارد.»

روزنامه جوان با عنوان «۱/۴ میلیارد دلار به ذخایر اسکناس بانک مرکزی اضافه شد» در گزارش اقتصادی خود به بررسی راهکارهای تامین و تقویت منابع ارزی ایران در سال ۱۴۰۵ پرداخته و نوشته است: «بر اساس آمار ارائه‌شده، در چهار ماه نخست سال حدود ۵.۷ میلیارد دلار درآمد نفتی در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته و ذخایر ارزی اسکناس نیز از طریق خرید ارز حدود ۱.۴ میلیارد دلار افزایش یافته است. رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرده هدف سیاست‌گذار، ارزپاشی و کاهش مصنوعی نرخ ارز نیست، بلکه کنترل نوسانات و تقویت ذخایر ارزی است. از سوی دیگر، وصول مطالبات ایران از عراق، به‌ویژه منابع حاصل از صادرات ۱۲ میلیارد دلاری، یکی از محورهای مهم سیاست ارزی عنوان شده است. بخشی از تعهدات ارزی انجام‌نشده ممکن است از مسیرهایی مانند واردات بدون انتقال ارز، واردات طلا یا نگهداری ارز و طلا وارد اقتصاد شده باشد. در مجموع، تقویت ذخایر، وصول مطالبات خارجی و اصلاح سازوکار بازگشت ارز صادراتی، سه محور اصلی برای افزایش تاب‌آوری ارزی کشور معرفی شده‌اند.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «رویافروشی در قضیه بنزین» به بحران ناترازی بنزین و ضرورت اصلاح شیوه مصرف و توزیع آن پرداخته و نوشته است: «دولت هنوز هیچ تصمیم نهایی درباره قیمت یا سهمیه بنزین نگرفته اما در بیرون از اتاق‌های تصمیم‌گیری، چنان از بنزین ۸۰ هزار تومانی و فشار حتمی بر مردم صحبت می‌شود که گویی مصوبه ابلاغ شده است. مساله اما پیش از آنکه دعوایی بر سر یک عدد باشد، مواجهه با واقعیتی است که نمی‌توان با وعده‌های زیبا یا توصیه‌های کلی از کنار آن گذشت. مصرف بنزین از تولید جلو زده و کشور روزانه با کسری حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر روبه‌روست. در چنین وضعیتی، اصرار بر اینکه هیچ مشکلی نیست و فقط قیمت را بالا نبرید، بدون پاسخ به این پرسش که کسری روزانه بنزین چگونه باید تامین شود، سیاست‌گذاری نیست؛ فرار از مساله است. سناریوی تخصیص سهمیه به خودرو نیز از نظر عدالت ایراد دارد، زیرا سهمیه فقط به خودرو می‌رسد. سناریوی سوم، انتقال سهمیه از خودرو به افراد یا خانوارهاست؛ مدلی که در آن سهم حمل‌ونقل، حق همه مردم تلقی می‌شود. البته این مدل هم بی‌نقص نیست و باید پیش از اجرا به پرسش‌های جدی آن پاسخ داده شود. اصلاح بنزین نیز باید با اصلاح خودرو، توسعه ناوگان عمومی، نوسازی موتورسیکلت‌ها، توسعه CNG و مقابله با قاچاق همراه شود.»