شرایط دریافت مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵+ افراد مشمول، مبلغ مستمری و نحوه ثبت درخواست
به گزارش اقتصاد معاصر؛ پس از فوت بیمهشده یا مستمریبگیر، این سؤال مهم برای خانوادهها مطرح میشود که چه کسانی حق دریافت مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی را دارند و آیا سابقه بیمه متوفی برای برقراری این حقوق کافی است؟ در سال ۱۴۰۵، شرایط دریافت مستمری بازماندگان برای همسر، فرزندان و والدین تفاوتهایی دارد و عواملی مانند میزان سابقه پرداخت حقبیمه، علت فوت، وضعیت تأهل و اشتغال دختران، تحصیل فرزندان پسر و تحت تکفل بودن والدین میتواند سرنوشت پرونده را مشخص کند. اما مبلغ این مستمری چگونه محاسبه میشود، بیمه دانشجویی موجب قطع آن خواهد شد و متقاضیان از چه طریقی باید درخواست خود را ثبت کنند؟ جزئیات این موارد را در ادامه بخوانید.
شرایط دریافت مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵
مستمری بازماندگان یکی از حمایتهای قانونی سازمان تأمین اجتماعی است که پس از فوت بیمهشده یا مستمریبگیر، در صورت احراز شرایط مقرر، به بازماندگان واجد شرایط پرداخت میشود.
بر اساس مقررات تأمین اجتماعی، بازماندگان بیمهشده متوفی در شرایط مختلفی میتوانند مشمول دریافت مستمری شوند. یکی از مهمترین شرایط این است که بیمهشده در ۱۰ سال آخر زندگی خود حداقل یک سال سابقه پرداخت حقبیمه داشته باشد و در آخرین سال حیات نیز دستکم ۹۰ روز حقبیمه برای او پرداخت شده باشد.
در صورتی که متوفی این شرایط را نداشته باشد، اما پیش از فوت حداقل ۲۰ سال سابقه پرداخت حقبیمه داشته باشد، بازماندگان او نیز میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند.
همچنین اگر متوفی بین یک تا ۲۰ سال سابقه پرداخت حقبیمه داشته باشد، مستمری بازماندگان متناسب با میزان سابقه بیمه و سهم قانونی افراد واجد شرایط برقرار خواهد شد.
فوت بر اثر حادثه کار؛ یکی دیگر از شرایط برقراری مستمری
در مواردی که فوت بیمهشده ناشی از حادثه ناشی از کار یا بیماری حرفهای باشد، بازماندگان او نیز طبق مقررات میتوانند مشمول دریافت مستمری بازماندگان شوند؛ حتی اگر شرایط سابقه بیمه در حالت عادی وجود نداشته باشد.
چه کسانی مستمری بازماندگان میگیرند؟
دریافت مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی به همه اعضای خانواده متوفی تعلق نمیگیرد و هر گروه باید شرایط قانونی مشخصی داشته باشد.
شرایط دریافت مستمری بازماندگان برای همسر
همسر دائم بیمهشده متوفی یکی از اصلیترین گروههای مشمول مستمری بازماندگان است و در صورت احراز شرایط قانونی میتواند از این حمایت استفاده کند.
در مورد شوهرِ بیمهشده زن متوفی نیز شرایط خاصی وجود دارد. شوهر زمانی میتواند مشمول مستمری بازماندگان شود که تحت تکفل همسر خود بوده باشد و:
- بیش از ۶۰ سال سن داشته باشد؛ یا
- طبق نظر کمیسیون پزشکی ازکارافتاده شناخته شود؛ و در هر حال، مستمری دیگری از سازمان تأمین اجتماعی دریافت نکند.
شرایط دریافت مستمری بازماندگان برای فرزندان
فرزندان بیمهشده متوفی نیز در صورت داشتن شرایط قانونی میتوانند مستمری دریافت کنند.
مستمری فرزند پسر متوفی
فرزند پسر در شرایط زیر میتواند مشمول مستمری بازماندگان باشد:
- کمتر از ۱۹ سال تمام سن داشته باشد؛ پس از این سن، در صورت اشتغال به تحصیل در دانشگاه، طبق مقررات مربوط همچنان واجد شرایط باشد؛ در صورت ازکارافتادگی و ناتوانی از کار نیز امکان برخورداری از مستمری وجود دارد.
شرایط مستمری دختر بازمانده
فرزند دختر متوفی در صورتی میتواند مستمری بازماندگان دریافت کند که فاقد شغل و فاقد شوهر باشد؛ بنابراین وضعیت اشتغال و تأهل دختر بازمانده در زمان بررسی پرونده اهمیت زیادی دارد و سازمان تأمین اجتماعی بر اساس مدارک و شرایط قانونی درباره برقراری مستمری تصمیمگیری میکند.
آیا پدر و مادر متوفی مستمری میگیرند؟
پدر و مادر بیمهشده متوفی نیز در صورت داشتن شرایط قانونی میتوانند از مستمری بازماندگان استفاده کنند.
مهمترین شروط برای والدین شامل موارد زیر است:
- تحت تکفل بودن متوفی؛ داشتن شرایط سنی مقرر؛ یا ازکارافتادگی طبق مقررات قانونی؛ و احراز سایر شرایط لازم توسط سازمان تأمین اجتماعی.
امکان دریافت مستمری از هر دو والد برای فرزندان
اگر پدر و مادر هر دو بیمهپرداز سازمان تأمین اجتماعی بوده باشند، فرزندان آنها در صورت داشتن شرایط قانونی میتوانند بهصورت همزمان از مستمری بازماندگان هر دو نفر استفاده کنند.
این موضوع یکی از موارد مهم در پروندههای خانوادگی است و برخورداری از مستمری یک والد، لزوماً مانع استفاده از مستمری والد دیگر نخواهد بود.
مشروط بر اینکه شرایط قانونی برقرار باشد.
مبلغ مستمری بازماندگان در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
مبلغ مستمری بازماندگان بر اساس سابقه پرداخت حقبیمه و متوسط مزد یا حقوق بیمهشده متوفی محاسبه میشود.
طبق قانون، میزان مستمری بر مبنای فرمول زیر تعیین میشود:
مستمری = متوسط مزد یا حقوق بیمهشده × سنوات پرداخت حقبیمه ÷ ۳۰
با این حال، مبلغ نهایی مستمری نباید:
- کمتر از ۵۰ درصد متوسط مزد یا حقوق ماهانه بیمهشده باشد؛ و بیشتر از ۱۰۰ درصد متوسط مزد یا حقوق ماهانه بیمهشده شود؛ بنابراین مبلغ مستمری بازماندگان برای همه افراد یکسان نیست و به سوابق بیمهای متوفی، متوسط حقوق و تعداد بازماندگان واجد شرایط بستگی دارد.
آیا بیمه دانشجویی باعث قطع مستمری بازماندگان میشود؟
یکی از پرسشهای پرتکرار درباره مستمری بازماندگان این است که آیا فرزند دانشجو با انعقاد قرارداد بیمه دانشجویی، مستمری خود را از دست میدهد یا خیر.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که تحصیل شغل محسوب نمیشود؛ بنابراین دانشجویی که مستمری بازماندگان دریافت میکند، صرفاً با انعقاد قرارداد بیمه دانشجویی، مستمری خود را از دست نخواهد داد.
به این ترتیب، بیمه دانشجویی بهخودیخود موجب قطع مستمری بازماندگان فرزند دانشجو نمیشود.
مستمری دختر بازمانده از چه زمانی پرداخت میشود؟
در صورتی که دختر متوفی در زمان فوت واجد شرایط دریافت مستمری باشد، مستمری او از تاریخ فوت برقرار خواهد شد.
اما اگر دختر متوفی در زمان فوت به دلیل ازدواج یا اشتغال تحت پوشش مستمری نبوده باشد و بعداً دوباره شرایط لازم را به دست آورد، در صورت نداشتن شوهر و شغل، برقراری مستمری او بر اساس شرایط و مدارک موجود انجام میشود.
اگر دختر بازمانده دیر برای دریافت مستمری اقدام کند چه میشود؟
در مواردی که دختر بازمانده به دلیل ناآگاهی یا اطلاع نداشتن از مقررات برای دریافت مستمری اقدام نکرده باشد، ابتدا شرایط قانونی او در زمان فوت بررسی میشود.
اگر مشخص شود که فرد در زمان فوت واجد شرایط بوده و امکان بررسی وضعیت اشتغال او در آن زمان وجود داشته باشد، مستمری میتواند از تاریخ فوت برقرار شود.
اما اگر بررسی وضعیت فرد در زمان فوت امکانپذیر نباشد، پرداخت مستمری ممکن است از تاریخ ارائه درخواست انجام شود.
نحوه ثبت درخواست مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی
در حالت معمول، نیازی به مراجعه حضوری به شعب تأمین اجتماعی نیست و متقاضیان میتوانند درخواست خود را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی ثبت کنند.
مراحل ثبت درخواست مستمری بازماندگان
متقاضی باید به سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی زیر مراجعه کند:
es.tamin.ir
سپس از مسیر زیر اقدام شود:
بخش مستمریبگیران ← مستمری بازماندگان ← درخواست برقراری مستمری
در صورت بروز خطا در فرایند ثبت درخواست یا وجود مشکل در بررسی اطلاعات، امکان مراجعه به واحد مستمری شعبه تأمین اجتماعی نیز وجود دارد.
شرایط دریافت مستمری بازماندگان برای ایرانیان خارج از کشور
بازماندگان واجد شرایط بیمهشدگانی که خارج از کشور زندگی میکنند نیز میتوانند برای دریافت مستمری بازماندگان اقدام کنند.
در این حالت، بازماندگان یا وکیل قانونی آنها باید مدارک لازم را با ارائه وکالتنامه رسمی به:
- آخرین شعبه بیمهپردازی متوفی؛ یا
- کارگزاران رسمی برونمرزی سازمان تأمین اجتماعی
ارائه کنند.
در وکالتنامه باید عنوان «برقراری مستمری بازماندگان» درج شده باشد.
همچنین وکالتنامه باید به تأیید سفارتخانه یا یکی از کارگزاریهای برونمرزی مورد تأیید سازمان تأمین اجتماعی رسیده باشد.
مدارک مورد نیاز برای بازماندگان خارج از کشور
از جمله مدارک مورد نیاز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مدارک فوت بیمهشده؛ مدارک هویتی بیمهشده متوفی؛ مدارک هویتی افراد تبعی و بازماندگان؛ عقدنامه در صورت همسر بودن متقاضی؛ وکالتنامه رسمی تأییدشده، در صورت اقدام از طریق وکیل.
نکته مهم این است که سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده امکان ثبت درخواست مستمری بازماندگان از طریق سایت خدمات غیرحضوری برای بازماندگان خارج از کشور وجود ندارد.
اگر متوفی دو همسر داشته باشد، مستمری چگونه تقسیم میشود؟
در صورتی که متوفی دو همسر داشته باشد، پس از بررسی پرونده و احراز شرایط قانونی، مستمری میان بازماندگان واجد شرایط بر اساس درصد سهام تعیینشده در قانون تقسیم خواهد شد؛ بنابراین وجود دو همسر به معنی پرداخت جداگانه و خارج از ضوابط نیست؛ بلکه سازمان تأمین اجتماعی سهم هر یک از افراد واجد شرایط را مطابق مقررات تعیین میکند.
وضعیت فرزندان ثبت نشده در شناسنامه متوفی
در مورد فرزندانی که نام آنها در شناسنامه ثبت نشده است نیز امکان بررسی برخورداری از مستمری وجود دارد.
این موضوع پس از بررسی توسط ثبت احوال و تأیید مراجع ذیصلاح انجام میشود و در صورت احراز رابطه قانونی و شرایط لازم، امکان برخورداری از مستمری بازماندگان مطابق مقررات وجود خواهد داشت.
جمعبندی شرایط مستمری بازماندگان در سال ۱۴۰۵
مستمری بازماندگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ بر اساس مجموعهای از شرایط بیمهای و خانوادگی برقرار میشود. سابقه پرداخت حقبیمه متوفی، علت فوت، وضعیت همسر، سن و شرایط فرزندان، تحت تکفل بودن والدین و مدارک ارائهشده، همگی در بررسی پرونده مؤثر هستند.
