آغاز اولین پذیره‌نویسی صندوق درآمد ثابت ارزی از فردا

به گزارش اقتصاد معاصر؛  پذیره‌نویسی نخستین صندوق درآمد ثابت ارزی کشور از چهارشنبه 25 شهریورماه آغاز می‌شود؛ در این ابزار تسویه و پرداخت سود به صورت ارزی انجام می‌شود و سرمایه‌گذاری در آن می‌تواند فرصت مناسبی برای حفظ ارزش پول و دریافت سود ارزی باشد.

در بهمن‌ماه 1404، «دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی» در هیات عالی بانک مرکزی به تصویب رسید و نخستین گام برای ایجاد این ابزار مالی مهم برداشته شد. پس از برگزاری جلسات کارشناسی متعدد میان بانک مرکزی، مرکز مبادله ارز و طلای ایران و سازمان بورس و اوراق بهادار، «شیوه‌نامه پذیرش و صدور مجوز ارکان ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری در درآمد ثابت ارزی» در خردادماه 1405 در هیئت عامل بانک مرکزی تصویب شد. عبدالناصر همتی؛ رئیس کل بانک مرکزی نیز در مردادماه 1405 از آغاز فعالیت نخستین صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی با درآمد ثابت تا پایان شهریورماه 1405 خبر داد.

در نهایت، سازمان بورس و اوراق بهادار از آغاز پذیره‌نویسی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی کشور در چهارشنبه 25 شهریور 1405 خبر داد. بدین‌ترتیب، بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار با راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی، ابزار مالی جدیدی را معرفی کردند که مسیری امن و جذاب برای ورود ارزهای خرد و کلان به چرخه تولید کشور فراهم می‌کند.

چرا ایجاد صندوق با درآمد ثابت ارزی، ضروری بود؟

اقتصاد ایران سال‌ها با پارادوکسی آزاردهنده دست‌وپنجه نرم می‌کند. از یک سو، حجم عظیمی از ارز به‌صورت اسکناس در خانه‌ها راکد مانده است و از سوی دیگر، طرح‌های مولد و ارزآور برای تأمین مالی خود به همان ارزها نیاز دارند. این شکاف، محصول نبود ابزارهای مالی مطمئن برای جذب منابع راکد و کنز شده اقتصاد است. نتیجه این اتفاق، قفل شدن منابع در خانه‌ها و از دست رفتن ظرفیت مولد آن‌هاست.

بانک مرکزی با درک این شکاف، مسیر ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی را آغاز کرد و در طراحی این ابزار تلاش کرده است به سه پرسش اساسی پاسخ دهد؛ چگونه منابع را به سمت تولید هدایت کنیم؟ چگونه ریسک را مدیریت کنیم؟ و چگونه اعتماد را بازسازی کنیم؟

برآوردها نشان می‌دهد میلیاردها دلار ارز به‌صورت اسکناس در خانه‌های مردم نگهداری می‌شود؛ دارایی عظیمی که به دلیل نبود ابزارهای مالی مطمئن، هراس از کاهش ارزش و دشواری در نقدشوندگی، از چرخه سازنده اقتصاد خارج شده است. ورود این حجم از منابع به بدنه تولید، علاوه بر مهار فشار نقدینگی، می‌تواند کلید اصلی رشد طرح‌های ارزآور و نوسازی زیرساخت‌های ملی باشد.

کنار زدن بزرگترین مانع بر سر راه صندوق‌های درآمد ثابت ارزی

یک مانع بزرگ در مسیر این ابزار مالی وجود داشت. تجربه تسویه ریالی سپرده‌گذاری‌های ارزی در دهه‌های گذشته، موجب عدم اطمینان مردم و فعالان اقتصادی به این‌گونه ابزارها شده است. بانک مرکزی برای رفع این نگرانی، در ماده (3) دستورالعمل عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی، هرگونه تسویه وجه ریالی را ممنوع کرده است. تمام اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند با تحویل «اسکناس» یا «حواله ارزی»، واحدهای این صندوق‌ها را خریداری کنند و بر اساس تعهد قانونی، تسویه وجوه و بازگشت سرمایه نیز تنها به‌صورت ارزی و بر مبنای همان ارزی است که سرمایه‌گذار در ابتدا تحویل داده است؛ یعنی اگر دلار سرمایه‌گذاری شود، در نهایت اصل و سود سرمایه به‌صورت دلار پرداخت خواهد شد.

 ریسک سرمایه‌گذاری چه می‌شود؟

برای آنکه ریسک سرمایه‌گذاران به حداقل برسد، این صندوق‌ها ملزم شده‌اند منابع خود را تنها در دارایی‌های دارای ضمانت ارزی سرمایه‌گذاری کنند. این دارایی‌ها شامل سپرده‌های ارزی، گواهی‌های سپرده مدت‌دار ارزی و به‌ویژه «اوراق ارزی» است. اوراق ارزی برای تأمین مالی پروژه‌های بزرگ صنعتی کشور منتشر می‌شوند، دارای ضمانت شبکه بانکی هستند و ریسک سرمایه‌گذاری را عملاً به صفر نزدیک می‌کنند.

دارایی‌های دارای ضمانت ارزی سرمایه‌گذاری برای تأمین مالی بهترین و ارزآورترین پروژه‌های بزرگ‌ترین بنگاه‌های اقتصادی کشور بکار می‌روند و از حیث بازگشت منابع، حداقل ریسک را دارند. مهم‌تر آنکه عمده این اوراق دارای تضامین مطمئن بانکی هستند که هرگونه ریسک اعتباری مرتبط با پروژه مبنای انتشار را پوشش می‌دهد. بنابراین زنجیره ضمانت از پروژه به تضامین بانکی، و از تضامین به سرمایه‌گذار، متصل است و می‌توان گفت نگرانی درباره بازپرداخت اصل و سود این صندوق‌ها وجود ندارد.

 نقش‌آفرینی در بازسازی صنایع پس از جنگ

یکی از نکات درخشان این طرح، نگاه به آینده و نوسازی کشور است. با فعالیت این صندوق‌ها، منابع خرد مردم علاوه بر دریافت سود ارزی معین، به سمت پروژه‌های ارزآوری هدایت می‌شود که نقش مؤثری در بازسازی صنایع آسیب‌دیده از جنگ تحمیلی اخیر ایفا خواهند کرد. همچنین بر اساس ماده (5) دستورالعمل، این صندوق‌ها می‌توانند به‌عنوان «متعهد پذیره‌نویسی» نیز فعالیت کنند که این امر با افزودن کارمزد به درآمدهای صندوق، سود نهایی سرمایه‌گذاران را بیش از پیش افزایش می‌دهد. این صندوق‌ها که با همکاری مشترک بانک مرکزی، سازمان بورس و مرکز مبادله ارز و طلای ایران طراحی شده‌اند، نه‌تنها ابزاری برای حفظ ارزش دارایی مردم در برابر تورم هستند، بلکه پل ارتباطی جدیدی میان بازار پول و سرمایه برای توسعه اقتصادی ایران در دوران پساجنگ محسوب می‌شوند.

طراحی ابزارهای مالی متنوع به مثابه یک سیاست کلان

این صندوق‌ها را نباید صرفاً یک ابزار مالی دید؛ آن‌ها یک سیاست هستند. هدف اصلی آنها، جذب منابع ارزی مردم و هدایت آن به سمت سرمایه‌گذاری مولد است. بانک مرکزی در سال‌های اخیر با اقداماتی از جمله طراحی اوراق گام و توسعه ابزارهای تامین مالی زنجیره‌ای، گام‌های مهمی در راستای طراحی ابزارهای متنوع برای تامین مالی ریالی برداشته است اما در حوزه تامین مالی ارزی با خلا مواجه بودیم. راه‌اندازی این ابزار جدید نیز بعنوان ادامه سیاست طراحی ابزارهای متنوع تامین مالی، می‌تواند بخشی از نیازهای کشور در تامین مالی ارزی را برآورده کند.

اگر این صندوق‌ها بتوانند ارزهای راکد را به چرخه مولد بازگردانند، با پرکردن خلا تامین مالی ارزی یکی از مهمترین معضلات بخش مولد اقتصادی را برطرف می‌کنند و می‌توانند به افزایش رشد اقتصادی کمک کنند. علاوه بر این به صورت غیرمستقیم در جریان مهار فشار نقدینگی نیز کاربرد دارند و حتی در تقویت توان سیاستگذاری پولی و ارزی در مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی نیز اثرگذار هستند.

سازمان بورس مجوز پذیره‌نویسی نخستین صندوق ارزی را صادر کرده است و پذیره‌نویسی اولین صندوق درآمد ثابت ارزی کشور با نام صندوق «ارزی مانا ملت» از چهارشنبه 25 شهریورماه آغاز می‌شود. سرمایه‌گذاری در این صندوق، فرصت جدیدی برای مردم و فعالان اقتصادی است تا بتوانند علاوه بر حفظ ارزش پول خود از سود ارزی نیز بهره‌مند شوند./ تسنیم