از واردات کالا از بنادر شمالی تا تداوم رشد تولید نفت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تولید نفت، مسیر واردات کالاهای اساسی، تاثیر جنگ علیه ایران بر کشورهای اروپایی، هدر رفت گاز در شبکه فرسوده، اختلال در تجارت زمینی ایران و پاکستان و رفاه عمومی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «ریشه رفاه در رشد اقتصادی» به کاهش رفاه عمومی در ایران به‌دلیل افت درآمد سرانه و ضرورت رشد اقتصادی برای بهبود معیشت و قدرت خرید خانوارها پرداخته و نوشته است: «درآمد ناخالص داخلی سرانه ایران در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۰ بیش از ۴۶ درصد کاهش یافته، درحالی‌که این شاخص در ترکیه طی همین مدت حدود ۷۰ درصد افزایش داشته است. کوچک شدن اقتصاد ایران و کاهش تولید، باعث افت رفاه عمومی و کاهش قدرت خرید خانوارها شده و افزایش دستمزدها، پرداخت یارانه و گسترش تسهیلات بانکی به‌تنهایی نمی‌تواند این روند را جبران کند. در شرایطی که رشد تقاضا از افزایش عرضه پیشی گرفته است، تزریق پول بدون تقویت تولید می‌تواند به تشدید تورم و کاهش بیشتر قدرت خرید منجر شود. تحریم‌های اقتصادی، کاهش قیمت واقعی نفت، محدودیت‌های تجارت خارجی، بی‌ثباتی اقتصاد کلان، قیمت‌گذاری دستوری و چندنرخی بودن ارز از عوامل مؤثر در تضعیف اقتصاد ایران هستند. هم‌زمان، ضریب جینی از حدود ۰.۳۷ در ابتدای دهه ۱۳۹۰ به حدود ۰.۳۹ در سال‌های اخیر افزایش یافته که بیانگر تشدید نابرابری است. بهبود پایدار رفاه عمومی، علاوه بر حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و کاهش نابرابری، به رشد اقتصادی، افزایش تولید و اصلاح سیاست‌گذاری‌های اقتصادی نیاز دارد.»

روزنامه شرق با عنوان «دست رد پاکستان» در گزارش اقتصادی خود به اختلال در تجارت زمینی ایران و پاکستان بر اثر محدودیت‌های بانکی و توقف کامیون‌ها در مرز ریمدان پرداخته و نوشته است: «توقف تجارت ایران و پاکستان در پی مشکلات مرزی و محدودیت‌های بانکی ناشی از تحریم‌ها، مسیر جایگزین تجارت خارجی ایران پس از محاصره دریایی را با چالش مواجه کرده است. انتشار اطلاعیه‌ای درباره توقف موقت ترددهای مرزی در شامگاه ۲۵ مهر، ابتدا با تردید و تکذیب‌هایی همراه شد اما ساعاتی بعد سخنگوی وزارت امور خارجه از توقف موقت مراودات به دلیل مشکلات فنی و انجام رایزنی برای رفع آن خبر داد. هم‌زمان، حدود ۳ هزار کامیون ایرانی در مرز ریمدان متوقف شده‌اند و برخی رانندگان بین ۲۰ تا ۳۰ روز در انتظار عبور مانده‌اند. با این حال، فعالان اقتصادی علت اصلی اختلال را محدودیت‌های بانکی می‌دانند؛ زیرا الزام ارائه فرم‌های الکترونیکی واردات و صادرات به شبکه بانکی پاکستان، به دلیل تحریم نظام بانکی ایران، انتقال پول و تجارت را دشوار کرده است. در شرایطی که دو کشور افزایش مبادلات تجاری تا سقف سالانه ۱۰ میلیارد دلار را هدف‌گذاری کرده‌اند، ادامه این وضعیت می‌تواند صادرات ایران را مختل کند. رایزنی‌ها برای رفع موانع ادامه دارد و محموله‌های فسادپذیر در اولویت رسیدگی قرار گرفته‌اند تا از خسارت بیشتر به تجار جلوگیری شود.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «نشتی پررنگ گاز» به هدررفت گاز در شبکه فرسوده ایران و نقش نشتی تجهیزات در تشدید ناترازی گاز کشور پرداخته و نوشته است: «ناترازی گاز در ایران علاوه بر افزایش مصرف در فصل سرد و محدودیت تولید، از فرسودگی تجهیزات، نشتی اتصالات و شیرآلات، ضعف زیرساخت‌ها و پایین بودن بهره‌وری برخی تجهیزات صنعتی تاثیر می‌گیرد. هاشم اورعی، کارشناس انرژی و استاد دانشگاه شریف، با تاکید بر نبود آمار رسمی درباره میزان گاز هدررفته، نوسازی تجهیزات، بازرسی مستمر و اجرای استانداردهای فنی را از راهکارهای کاهش اتلاف منابع دانست. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران نیز با اشاره به توزیع روزانه حدود هزار میلیون مترمکعب گاز در کشور، گفت در برخی برآوردها از هدررفت حدود ۲۰ درصدی گاز سخن گفته می‌شود اما تایید این رقم به بررسی‌های دقیق نیاز دارد. وی همچنین با فرض هدررفت روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز و ارزش صادراتی هر مترمکعب به میزان ۲۵ سنت، زیان احتمالی این اتلاف را روزانه ۲۵ میلیون دلار برآورد کرد. کارشناسان تاکید دارند تصمیم‌گیری درباره تعمیر یا تعویض تجهیزات باید بر پایه ارزیابی فنی و اقتصادی انجام شود و تامین منابع مالی پایدار برای نگهداری و توسعه شبکه، در کنار مدیریت مصرف، اهمیت دارد.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان « اول پاریس» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر جنگ اوکراین و جنگ علیه ایران بر بحران انرژی، افزایش هزینه‌های زندگی و گسترش اعتراضات اجتماعی در اروپا، به‌ویژه فرانسه و ایتالیا پرداخته و نوشته است: «اعتراضات دانش‌آموزان و دانشجویان در فرانسه و ایتالیا در شرایطی گسترش یافته که افزایش هزینه‌های زندگی، بحران انرژی و نگرانی درباره آینده شغلی و مسکن، نارضایتی نسل جوان را تشدید کرده است. افزایش قیمت انرژی پس از جنگ روسیه و اوکراین و اختصاص بیش از ۱۹۳ میلیارد یورو کمک اتحادیه اروپا به اوکراین، در کنار هزینه‌های حمایت از خانوارها، فشار قابل‌توجهی بر منابع عمومی اروپا وارد کرده است. هم‌زمان، جنگ علیه ایران و اختلال در عرضه انرژی از مسیر تنگه هرمز، شوک تازه‌ای به اقتصاد این قاره وارد کرده است؛ به‌طوری‌که قیمت گاز اروپا از ۳۲ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت در فوریه ۲۰۲۶ به ۸۷.۵ یورو در ۱۶ اکتبر رسید. همچنین، افزایش قیمت سوخت طی ۲۸ هفته حدود ۵۳ میلیارد یورو هزینه اضافی به اقتصاد اتحادیه اروپا تحمیل کرده است. در فرانسه، مشکلات آموزشی، تورم ۳.۱ درصدی و بیکاری جوانان و در ایتالیا، تورم ۴.۲ درصدی و دشواری دسترسی به مسکن و شغل، از عوامل تشدید اعتراضات هستند. این تحولات نشان می‌دهد بحران‌های ژئوپلیتیکی با تشدید فشارهای اقتصادی و ضعف خدمات عمومی، نارضایتی اجتماعی در اروپا را افزایش داده‌اند.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «چرخ واردات از شمال روان‌تر شد» به تغییر مسیر واردات کالاهای اساسی ایران به بنادر شمالی و کشورهای اوراسیا در پی محدودیت‌های دریایی و افزایش تخفیفات گمرکی برای تسهیل تجارت و تامین امنیت غذایی کشور پرداخته و نوشته است: «با تشدید محدودیت‌های دریایی و کاهش تردد کشتی‌ها در بنادر جنوبی، ایران بخشی از مسیر واردات کالاهای اساسی را به بنادر شمالی، مرزهای زمینی و کریدورهای متصل به کشورهای همسایه منتقل کرده است. در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، ورود کالا از بنادر شمالی افزایش یافته و واردات از کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز با وجود کاهش واردات کل کشور رشد کرده است. به گفته مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران، تخفیفات گمرکی مرتبط با اوراسیا از حدود ۶۰۰ میلیارد تومان در سال گذشته به نزدیک ۱۱ هزار میلیارد تومان در شش‌ماهه نخست امسال رسیده که بیش از ۱۸ برابر افزایش نشان می‌دهد. دولت نیز با تشکیل کارگروه‌های ملی و استانی و هماهنگی میان گمرک و وزارت راه، درصدد رفع موانع ترخیص و تسهیل تجارت است. با این حال، کارشناسان تاکید دارند که تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات به‌تنهایی برای تضمین امنیت غذایی کافی نیست و افزایش تولید داخلی محصولات اساسی، کاهش وابستگی به نهاده‌های وارداتی و تامین به‌موقع بذر، کود و ماشین‌آلات کشاورزی نیز باید در اولویت قرار گیرد.»

روزنامه ایران با عنوان «تداوم رشد تولید نفت در میانه تحریم و جنگ» در گزارش اقتصادی خود به رشد ظرفیت تولید نفت خام ایران در شرایط تحریم و جنگ و سرمایه‌گذاری در توسعه میدان‌ها و زیرساخت‌های نفتی پرداخته و نوشته است: «ظرفیت تولید روزانه نفت خام ایران از ۳ میلیون و ۴۳۰ هزار بشکه در شهریور ۱۴۰۳ به ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه در مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی معادل ۲۸۵ هزار بشکه یا حدود ۸.۳ درصد که در شرایط تداوم تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی و فناوری محقق شده است. برای ادامه این روند، طرح ضربتی افزایش ۲۵۰ هزار بشکه‌ای تولید با اعتبار سه میلیارد دلار در دستور کار قرار دارد که تاکنون ۷۰ هزار بشکه از هدف آن محقق شده است. همچنین قراردادهای توسعه میدان‌های آزادگان، آذر، چنگوله و بندکرخه با مجموع سرمایه‌گذاری حدود ۱۳ میلیارد یورو تنفیذ شده‌اند. در بخش زیرساخت نیز قرارداد ایجاد ۳۱۵ هزار بشکه ظرفیت جدید فرآورش با بخش خصوصی منعقد شده و ۲۰ دکل حفاری جدید به ارزش حدود یک میلیارد دلار برای حفر ۲۷۰ حلقه چاه در نظر گرفته شده است. با این حال، تداوم رشد تولید به تامین مالی مستمر، تکمیل پروژه‌ها، توسعه زیرساخت‌های فرآورش و انتقال و هماهنگی میان استخراج و فروش نفت وابسته است.»